Tedavi Protokolleri ve Başarı

Tüp bebek tedavisinde yumurtalıkların uyarılması için farklı ilaç şemaları, yani tedavi protokolleri kullanılır. Hangi protokolün seçileceği kadının yaşına, yumurtalık rezervine, daha önceki tedavilere verdiği yanıta ve sağlık durumuna göre belirlenir. Aşağıda klasik protokoller ile daha az ilaç kullanılan alternatif yaklaşımlar genel hatlarıyla anlatılmıştır.

Klasik (Konvansiyonel) IVF Protokolleri

Klasik tüp bebek tedavisinde amaç, birden fazla yumurtanın gelişmesini sağlamaktır. Bunun için yumurtalıklar, tek başına FSH ya da FSH ve LH içeren ve gonadotropin adı verilen ilaçlarla uyarılır. Yumurtaların kendiliğinden atılmasını (erken yumurtlamayı) önlemek için tedaviye GnRH agonist ya da GnRH antagonist ilaçlar eklenir. Bu yöntemlerin tümü klasik ya da konvansiyonel IVF olarak bilinir.

Bu ilaçlara başlamadan önce doğum kontrol hapı gibi ilaçlar kullanılabilir. İlaçların kullanılma biçimine göre agonist protokolleri (uzun, kısa, ultra kısa, mikrodoz, coflare gibi) ve antagonist protokolleri bulunur. Bazı durumlarda gonadotropinlere ağızdan kullanılan klomifen sitrat, tamoksifen, aromataz inhibitörleri (letrozol) ya da metformin gibi başka ilaçlar eklenebilir.

Bu protokollerin tümünde yumurtaların son olgunlaşması için HCG ile çatlatma iğnesi yapılır ve yumurta toplama sonrasındaki luteal fazda progesteron desteği verilir.

Protokol Seçimi ve Tedavi Sonucu

Protokol seçimi, ilaçların türü ve dozları tamamen kişinin bireysel özelliklerine göre belirlenir. Kullanılan ilaçların ya da tedavi şemalarının birbirlerine karşı belirgin bir üstünlüğü yoktur. Bir protokolün bir kişide uygun olması, başka bir kişi için de uygun olacağı anlamına gelmez. Tedavi sonucunu protokolden çok kadının yaşı, yumurtalık rezervi, sperm kalitesi ve embriyo kalitesi gibi etkenler belirler; protokolün amacı bu koşullar içinde kişiye uygun bir uyarım sağlamaktır.

Alternatif Yaklaşımlar: IVF-Lite

Klasik IVF uygulamalarının maliyeti, yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu (OHSS) ve çoğul gebelik gibi riskleri ile çok sayıda yumurta geliştirilmesinin rahim iç tabakası (endometrium) ve yumurta kalitesini olumsuz etkileyebileceği düşüncesi, daha az ilaç kullanılan alternatif yaklaşımları gündeme getirmiştir. Bu yaklaşımlar kısaca IVF-Lite olarak bilinir.

Doğal (natürel) siklusta IVF

Hiç ilaç kullanılmadan, kadının kendi doğal siklusunda geliştirdiği yumurtanın toplanmaya çalışıldığı uygulamadır. İşlem gerçekleşebilirse tek yumurta elde edilir. Bu yöntemde gebelik olasılığı düşüktür.

Modifiye doğal siklusta IVF

Yine kişinin kendi doğal siklusunda geliştirdiği tek yumurtanın toplanması hedeflenir; ancak tedavinin yarıda kalmasını önlemek için çok az miktarda ilaç (FSH, HMG, klomifen sitrat gibi) kullanılır. Bu yöntemde de tek yumurta elde edilir, ancak doğal siklusa göre daha az tedavi iptal edilir. Çatlatma için HCG kullanılır ve erken yumurtlama antagonist ile önlenir. Bu yöntemde de gebelik olasılığı düşüktür.

Mild (hafif) uyarım

Klasik IVF'e göre daha az ilacın kullanıldığı sikluslardır ve hedef 2 ile 7 arasında yumurta elde etmektir. Erken yumurtlamayı önlemek için antagonist, çatlatmak için HCG kullanılır. Daha fizyolojik olması, yan etkileri ve ilaç kullanımını azaltması nedeniyle bazı hastalarda tercih edilmektedir.

İn vitro maturasyon (IVM)

İlaç kullanılmadan ya da çok az ilaç kullanılarak, yumurtalar henüz olgunlaşmadan siklusun erken döneminde HCG yapılıp toplandığı, yumurtaların laboratuvar ortamında olgunlaştırılıp mikroenjeksiyon yöntemiyle döllendiği uygulamadır. Halk arasında "ilaçsız tüp bebek" olarak bilinmesi bu yöntemi cazip gösterse de her hasta için uygun değildir. Polikistik over sendromu olan bazı hastalarda ve yumurtalık yanıtı zayıf olan bazı hastalarda kullanım alanı bulunan, hâlâ deneysel kabul edilen bir yöntemdir. Gebelik oranları klasik IVF uygulamalarından düşüktür ve gebelik sonrası düşük oranı daha yüksektir.

Hangi Protokolün Uygun Olduğuna Kim Karar Verir?

Protokol kararı, muayene, ultrason ve hormon testlerinin sonuçlarına göre hekim tarafından verilir. Tedavi sırasında yumurtalıkların ilaçlara verdiği yanıt ultrason ve kan testleriyle izlenir ve gerekirse ilaç dozları değiştirilir. Tüp bebek sürecinin genel aşamaları için Tüp Bebek (IVF) sayfasına, hekimlerimiz için ekibimiz sayfasına bakabilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize danışın.