Mikroenjeksiyon (ICSI), yani intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu, tek bir sperm hücresinin çok ince bir iğne yardımıyla doğrudan yumurtanın içine yerleştirildiği tüp bebek tekniğidir. Mikroenjeksiyon yöntemi ilk kez 1992 yılında Belçika'da uygulanmış ve daha sonra dünyada yaygınlaşmıştır. Daha önce çocuk sahibi olma şansı bulunmayan birçok infertil çifte gebelik olanağı sağlayan bu yöntemde, özel bir mikroskop ve mikromanipülatör denilen aletler yardımıyla çok ince bir iğne içine alınan tek bir sperm hücresi (erkek üreme hücresi) yumurtanın içine yerleştirilir.
ICSI, erkek infertilitesinin tedavisinde devrim sayılabilecek bir değişim yaratmıştır. Böylece sperm sayısı çok düşük, sperm hareketleri yetersiz ya da sperm şekli bozuk olan infertil erkekler çocuk sahibi olabilme şansını yakaladı. 1993 yılından sonra ise sperm analizinde hiç sperm hücresi bulunmayan erkekler de, testislerinde (erbezi) cerrahi girişimle (TESE) sperm hücresi bulunursa mikroenjeksiyon ile çocuk sahibi olabilme şansına ulaştı.
Klasik tüp bebekten farkı nedir?
Klasik tüp bebek (IVF) yönteminde toplanan yumurtaların çevresine belirli sayıda hareketli sperm bırakılır ve spermin yumurtayı kendiliğinden döllemesi beklenir. Mikroenjeksiyonda ise döllenme şansa bırakılmaz: embriyolog mikroskop altında hareketli ve şekli normal görünen bir spermi seçerek yumurtanın içine yerleştirir. Bu nedenle mikroenjeksiyon, spermin yumurtaya ulaşması ya da yumurtanın dış kabuğunu aşması konusunda sorun olan durumlarda döllenmeyi mümkün kılar. Klasik yöntem hakkında bilgi için tüp bebek (IVF) sayfasına bakabilirsiniz.
Kimlere önerilir?
- Sperm sayısının, hareketliliğinin ya da şeklinin belirgin olarak bozuk olduğu ağır erkek faktörü
- Menide hiç sperm bulunmayan (azospermi) ve testisten TESA, TESE ya da mikro-TESE ile sperm elde edilen erkekler
- Önceki klasik tüp bebek denemesinde döllenme olmaması ya da çok az olması
- Dondurulmuş yumurtaların kullanılacağı durumlar
- Embriyolara preimplantasyon genetik test (PGT) yapılacak durumlar
- Toplanan yumurta sayısının çok az olduğu durumlar
Erkek faktörü olmayan çiftlerde mikroenjeksiyonun klasik tüp bebeğe göre canlı doğum şansını artırdığı gösterilmemiştir. Yöntem seçimi, çiftin özelliklerine göre hekim ve embriyolog tarafından birlikte yapılır.
Mikroenjeksiyon nasıl yapılır?
Mikroenjeksiyon, tüp bebek tedavisinin laboratuvar aşamasında yapılır. Önce kadının yumurtalıkları ilaçlarla uyarılır ve gelişen yumurtalar hafif anestezi altında toplanır. Aynı gün erkekten sperm örneği alınır ya da cerrahi yolla elde edilmiş spermler hazırlanır. Laboratuvarda yumurtaların etrafındaki hücreler temizlenir ve olgun (metafaz II) yumurtalar belirlenir. Her olgun yumurtaya, seçilen tek bir sperm ince bir iğne ile enjekte edilir.
Ertesi gün yumurtalar incelenerek döllenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilir. Döllenen yumurtalar (embriyolar) inkübatörde izlenir ve uygun gelişim gösteren embriyo 3. ya da 5. günde rahme transfer edilir. Kalan kaliteli embriyolar dondurularak saklanabilir.
Riskleri var mı?
Mikroenjeksiyon güvenli bir yöntem olarak kabul edilir. Enjeksiyon sırasında yumurtaların küçük bir kısmı zarar görebilir. Bu yöntemle doğan çocuklarla ilgili çalışmalarda bazı doğumsal anomalilerde çok hafif bir artış bildirilmiştir; bu artışın yöntemin kendisinden mi yoksa altta yatan erkek infertilitesinden mi kaynaklandığı tam olarak bilinmemektedir. Ağır erkek infertilitesinin bazı genetik nedenleri çocuğa geçebileceği için, bu durumlarda tedavi öncesinde genetik inceleme ve genetik danışmanlık önerilir.
Mikroenjeksiyonla birlikte kullanılan sperm seçim yöntemleri
Enjeksiyon için spermin seçilmesinde standart mikroskopi dışında, yüksek büyütmeyle sperm seçimi (IMSI) ya da hyaluronana bağlanma özelliğine göre seçim (PICSI) gibi yöntemler de kullanılabilir. Bu yöntemlerin her hasta grubunda ek yarar sağladığı kanıtlanmamıştır ve seçilmiş durumlarda değerlendirilir.
Sık sorulanlar
Mikroenjeksiyonda döllenme kesin midir?
Hayır. Sperm yumurtaya yerleştirilse de her yumurta döllenmez. Döllenme; yumurtanın olgunluğu ve kalitesi ile spermin özelliklerine bağlıdır.
Mikroenjeksiyon tüp bebekten ayrı bir tedavi midir?
Hayır. Mikroenjeksiyon, tüp bebek tedavisinin laboratuvar aşamasında döllenmeyi sağlamak için kullanılan bir tekniktir; tedavinin diğer aşamaları aynıdır.
Tedavi seçeneklerinizi konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer hizmetleri için hizmetlerimiz sayfasına göz atabilirsiniz.
