Kadının alt karın bölgesinin (pelvis) muayenesi ve ultrasonografi, kısırlık (infertilite) nedenleri ve jinekolojik hastalıklar hakkında önemli bilgiler sağlar; ancak yalnızca muayene ve ultrasonografi ile tüm bu sorunlar saptanamayabilir. Bu durumda laparoskopi ve histeroskopi gibi endoskopik yöntemler pelvik organlara doğrudan bakma olanağı sağlayarak tanı konulmasına yardımcı olur. Her iki işlem de infertilite incelemelerinin bir parçası olmuştur. Yalnızca tanı amacıyla kullanılabilecekleri gibi, ameliyat yapılarak tedavi amacıyla da kullanılabilirler.
Laparoskopi Nedir?
Laparoskopi, genel anestezi altında göbek çukurundan karın içine yerleştirilen optik bir alet ve karın duvarına açılan bir ya da daha fazla küçük delikten karın içine gönderilen özel aletler yardımıyla karın boşluğunun ve rahim, fallop tüpleri, yumurtalıklar ve diğer pelvik organların incelenmesi işlemidir. Halk arasında kapalı ameliyat olarak da bilinir. Tarifinden de anlaşılabileceği üzere karın içindeki sorunları görerek teşhis etme ve çoğu zaman aynı seansta tedavi etme imkânı sağlar.
Laparoskopi Nasıl Yapılır?
Göbekten verilen karbondioksit (CO2) gazı ile karın boşluğu yeterince şişirilir, böylece karın duvarı organlardan uzaklaşarak çalışma alanı oluşur. Ardından yaklaşık 10 mm çapında bir boru (trokar) göbekten karın içine yerleştirilir. Laparoskop denilen ve bir kamera-monitör sistemine bağlı optik alet buradan karın içine sokulur. Bu şekilde karın boşluğundaki tüm organlar büyütülmüş olarak ekranda görüntülenebilir. Rahim ağzından verilen mavi renkli bir sıvının açık olan fallop tüplerinden geçişi izlenebilir.
Yapılacak işleme göre karın duvarının uygun bölgelerine, cerrahi aletlerin karın içine sokulmasını sağlayan 5 mm çaplı başka trokarlar yerleştirilebilir. Özel olarak tasarlanmış aletler sayesinde cerrahi girişim yapılabilir. İşlem bitiminde gaz boşaltılır ve küçük kesiler dikiş ya da cilt bandıyla kapatılır.
Laparoskopi genelde adet kanamasının hemen bitiminde uygulanır; böylece gerekirse aynı anda histeroskopi de yapılabilir. Ayrıca bu sayede beklenmeyen bir gebeliğin etkilenme riski de ortadan kalkmış olur.
Tanısal ve Operatif Laparoskopi
Laparoskopi işlemi tanı amacıyla (tanısal laparoskopi) ya da tedavi amacıyla (operatif laparoskopi) kullanılabilir.
1. Tanısal laparoskopi: İnfertilite incelemesi sırasında tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek ya da şüpheli karın içi sorunların varlığını araştırmak için yapılır. Diğer testlerle nedeni bulunamayan kronik kasık ağrısının araştırılmasında da kullanılır.
2. Operatif laparoskopi: Çok geniş bir kullanım alanı vardır ve neredeyse tüm jinekolojik ve onkolojik ameliyatlar laparoskopi ile, yani kapalı ameliyat teknikleriyle yapılabilmektedir. Endometriozis ve endometrioma (çikolata kistleri), rahim urları (uterin miyomlar), yumurtalık kistleri, karın içi yapışıklıklar ve dış gebelik gibi birçok jinekolojik sorun operatif laparoskopi ile tedavi edilmektedir.
Laparoskopi Hangi Durumlarda Önerilir?
- Endometriozis: Endometriozis odakları, yapışıklıklar ve endometriomalar görülerek tanı konabilir ve aynı ameliyatta tedavi edilebilir. Ayrıntılar için endometriozis sayfamıza bakabilirsiniz.
- Tüp sorunları: Tüplerin açıklığı değerlendirilebilir, seçilmiş durumlarda onarım yapılabilir. İçi sıvı dolu ve genişlemiş tüplerde (hidrosalpinks) tüp bebek öncesinde tüpün çıkarılmasının ya da kapatılmasının gebelik şansını artırdığı gösterilmiştir. Bu konuda tubal infertilite sayfamızda bilgi bulabilirsiniz.
- Miyomlar: Rahim boşluğunu bozan ya da yakınmaya yol açan miyomlar laparoskopik olarak çıkarılabilir.
- Yumurtalık kistleri: Kistler, sağlıklı yumurtalık dokusu mümkün olduğunca korunarak çıkarılır.
- Karın içi yapışıklıklar: Geçirilmiş enfeksiyon, ameliyat ya da endometriozise bağlı yapışıklıklar açılarak tüp ve yumurtalıkların normal yerleşimi sağlanabilir.
- Polikistik over sendromu: İlaç tedavisine yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda yumurtalık yüzeyine küçük delikler açılması (ovarian drilling) yumurtlamayı başlatabilir; ancak bu ilk basamak bir tedavi değildir.
- Diğer durumlar: Dış gebelik, rahmin alınması (histerektomi), yumurtalık ya da tüplerin alınması ve şüpheli dokulardan biyopsi alınması da laparoskopi ile yapılabilir.
Açık Ameliyata Göre Avantajları
Laparoskopide büyük bir karın kesisi yerine milimetrik kesiler kullanılır. Bu sayede ameliyat sonrası ağrı daha az olur, iyileşme daha hızlıdır ve kozmetik sonuç daha iyidir. Kan kaybı ve yara enfeksiyonu riski azdır. Ameliyat sonrası karın içinde yapışıklık oluşma olasılığının daha düşük olması, ileride gebelik isteyen kadınlar açısından ayrıca önemlidir. Kameranın sağladığı büyütülmüş görüntü sayesinde küçük lezyonlar da görülebilir.
Laparoskopi Sonrası İyileşme
Hastaların çoğu ameliyatın yapıldığı gün ya da ertesi gün taburcu olur. Karın içinde kalan gazın diyaframı uyarmasına bağlı omuz ağrısı ve hafif karın ağrısı sık görülür ve birkaç gün içinde geçer. Kesi yerlerinin basit bir bakımı yeterlidir. Hafif yürüyüşe hemen başlanabilir; ağır kaldırma, yoğun egzersiz ve cinsel ilişki için hekiminizin önerdiği süre beklenmelidir. Çoğu hasta yapılan işlemin kapsamına göre birkaç gün ile iki hafta arasında işine dönebilir.
Laparoskopi genel olarak güvenli bir işlemdir; ancak her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, bağırsak, mesane ya da damarlarda yaralanma gibi nadir riskler taşır ve bazı durumlarda açık ameliyata geçilmesi gerekebilir.
Ne Zaman Hekime Başvurmalı?
Ameliyattan sonra ateş, giderek artan karın ağrısı, kesi yerlerinde kızarıklık, şişlik ya da akıntı, kusma veya idrar yapmada güçlük olursa hekiminize başvurmalısınız.
Sık Sorulan Sorular
Laparoskopi sonrası ne zaman gebe kalmaya çalışılabilir?
Bu süre yapılan işleme göre değişir. Tanısal laparoskopi ya da küçük girişimlerden sonra genellikle bir sonraki adet döngüsünde denemeye başlanabilir; miyom ameliyatı gibi daha kapsamlı işlemlerden sonra ise birkaç ay beklenmesi önerilebilir.
Laparoskopi ile histeroskopi arasındaki fark nedir?
Laparoskopide karın boşluğu ve rahmin dış yüzü, tüpler ve yumurtalıklar incelenir. Histeroskopide ise rahim ağzından girilerek rahmin iç boşluğu görüntülenir. İki işlem gerektiğinde aynı seansta yapılabilir.
Diğer hizmetlerimiz için hizmetlerimiz sayfasını inceleyebilir, laparoskopinin sizin için uygun olup olmadığını konuşmak üzere iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz.
