Ovarian drilling, polikistik over hastalarında laparoskopi yoluyla yumurtalık yüzeyine koterle (elektrik ya da lazer enerjisiyle) küçük delikler açılması işlemidir ve özellikle tıbbi tedaviye dirençli hastalarda gebelik sonuçlarını düzeltebilir. Ancak fazla agresif olunması normal yumurtalık dokusuna zarar verebilir, over rezervini azaltabilir, hatta over yetmezliğine neden olabilir. Bu nedenle deneyimli ellerde ve dikkatle seçilmiş hastalarda yapılmalıdır.
Polikistik over sendromu ve yumurtlama sorunu
Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hormonal bozukluklardan biridir. Tanı genellikle şu üç bulgudan en az ikisinin bir arada olmasıyla konur: seyrek ya da hiç olmayan yumurtlama, kanda veya muayenede erkeklik hormonu (androjen) fazlalığı belirtileri ve ultrasonda yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikül görülmesi. PKOS'ta yumurtlama düzensiz olduğu için gebelik kendiliğinden gerçekleşmekte zorlanabilir.
Tedavide ilk adım çoğunlukla yaşam tarzı düzenlemesi ve ilaçla yumurtlatmadır. Uluslararası kılavuzlarda letrozol (bir aromataz inhibitörü) birinci basamak ilaç olarak önerilir; klomifen sitrat da kullanılabilir. Bu ilaçlara yanıt alınamayan kadınlarda ikinci basamakta gonadotropin iğneleri ya da ovarian drilling seçenekleri değerlendirilir. İlaç tedavisi hakkında ayrıntılı bilgi için ovülasyon indüksiyonu yazısına bakabilirsiniz.
Ovarian drilling nasıl yapılır?
İşlem genel anestezi altında, karın duvarından yapılan küçük kesilerle laparoskopi yöntemiyle uygulanır. Yumurtalık yüzeyinde sınırlı sayıda noktaya kısa süreli enerji verilerek yumurtalık dokusunun bir bölümü harap edilir. Bu sırada karın içi de değerlendirilir; tüplerin açıklığı kontrol edilebilir, varsa yapışıklık ya da endometriozis gibi ek sorunlar görülebilir. Hastalar genellikle aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.
İşlemin nasıl etki ettiği tam olarak bilinmemekle birlikte, yumurtalıktaki androjen üreten dokunun azalmasıyla hormon dengesinin değiştiği ve yumurtlamanın yeniden başladığı düşünülür. Etki işlemden sonraki haftalar içinde görülmeye başlayabilir ve bazı kadınlarda aylarca sürebilir.
Hangi durumlarda düşünülür?
- Letrozol ya da klomifen sitrat tedavisine rağmen yumurtlaması olmayan PKOS'lu kadınlar
- Gonadotropin tedavisi sırasında aşırı yanıt ve çoğul gebelik riski yüksek olanlar
- Sık ultrason ve hormon takibine gelmesi güç olan hastalar
- Başka bir nedenle (örneğin tüp kontrolü ya da endometriozis şüphesiyle) zaten laparoskopi planlanan kadınlar
Avantajları ve sınırlılıkları
Ovarian drilling'in en önemli avantajı, tek bir işlemle birden fazla siklusta yumurtlama sağlayabilmesi ve ilaçla yumurtlatmaya göre çoğul gebelik ile yumurtalık aşırı uyarılma sendromu (OHSS) riskinin daha düşük olmasıdır. Çalışmalarda canlı doğum açısından ilaçla yumurtlatmaya üstün olmadığı, sonuçların benzer ya da bir miktar daha düşük olabileceği görülmüştür. Bu nedenle tedavi seçimi kişiye göre yapılır.
Sınırlılıklar arasında ameliyat ve anestezi riskleri, karın içinde yapışıklık gelişebilmesi ve fazla doku harabiyetinde over rezervinin azalması sayılabilir. Over rezervi zaten düşük olan kadınlarda bu işlemden kaçınılır. Over rezervi kavramı için over rezervi nedir? yazısı yol gösterici olabilir.
İşlem sonrasında süreç
Ovarian drilling sonrası birkaç ay içinde yumurtlamanın başlayıp başlamadığı adet düzeni, ultrason ya da kan progesteron ölçümüyle izlenir. Yumurtlama başlasa da gebelik gerçekleşmezse ilaçla yumurtlatma yeniden denenebilir; işlem sonrası ilaçlara yanıtın daha iyi olduğu görülebilir. Belirli bir süre içinde gebelik elde edilemezse aşılama ya da tüp bebek gibi seçenekler konuşulur.
Sık sorulanlar
Ovarian drilling PKOS'u kalıcı olarak ortadan kaldırır mı?
Hayır. İşlem yumurtlamayı yeniden başlatmaya yöneliktir; PKOS'a eşlik eden insülin direnci, kilo ve metabolik riskler için yaşam tarzı düzenlemesi ve takip sürdürülmelidir.
Etkisi kalıcı mıdır?
Etki süresi kişiden kişiye değişir. Bazı kadınlarda yumurtlama uzun süre düzenli devam ederken bazılarında zamanla eski duruma dönülebilir.
PKOS'a bağlı yumurtlama sorununuz için hangi seçeneğin uygun olduğunu konuşmak isterseniz iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Diğer yazılarımıza blog sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




