İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Over Rezervi Nedir?

Yayın: Güncelleme:

Over Rezervi Nedir?

Over rezervi, bir kadının yumurtalıklarındaki mevcut folikül (içinde yumurta bulunan kesecik) havuzunun büyüklüğünü ve ayrıca yumurtalıkların dışarıdan verilen gonadotropinlere (yumurta geliştirici hormon ilaçlarına) yanıt yeterliliğini göstermek için kullanılan terimdir. Over rezervi başlıca yaşla birlikte azalmakla birlikte bazen yaştan bağımsız olarak erken yaşlarda da azalabilir. Yumurtalıklardan birinin alınması, sigara içilmesi, endometriozis, karın içi yapışıklıklar, yumurtalık kisti, endometrioma, iyi ya da kötü huylu tümörler gibi nedenlerle yumurtalık cerrahisi geçirilmiş olması, otoimmün bazı hastalıklar veya bilinmeyen birçok nedenle yumurtalık rezervi azalabilir.

Yumurta Sayısı Neden Azalır?

Erkekler yaşamları boyunca sürekli sperm üretebilirken kadınlar belirli sayıda yumurta hücresiyle doğar ve yeni yumurta üretilmez. Doğumda yüz binlerle ifade edilen bu havuz, ergenlikten itibaren her adet döngüsünde gelişmeye başlayan ve çoğu kendiliğinden gerileyen foliküllerle birlikte sürekli azalır. Bu azalma otuzlu yaşların ortasından sonra belirgin biçimde hızlanır ve menopozla birlikte havuz neredeyse tükenir.

Yaşla birlikte yalnızca yumurta sayısı değil, yumurtaların kromozom yapısının sağlıklı olma olasılığı da azalır. Over rezervi testleri ise yumurtaların sayısı hakkında fikir verir; kalitesini doğrudan ölçmez. Bu nedenle aynı test sonucuna sahip genç bir kadınla ileri yaştaki bir kadının gebelik şansı farklı olabilir.

Over Rezervi Nasıl Ölçülür?

Over rezervini değerlendirmede tek bir test yeterli değildir; sonuçlar yaş ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır. En sık kullanılan yöntemler şunlardır:

  • AMH (Anti Müllerian Hormon): Küçük foliküllerden salgılanan bir hormondur. Adet döngüsünün herhangi bir gününde kan testiyle ölçülebilir.
  • Antral folikül sayımı: Adetin ilk günlerinde vajinal ultrasonla her iki yumurtalıktaki 2-10 mm boyutlarındaki küçük foliküllerin sayılmasıdır.
  • Adetin 2-4. günü FSH ve östradiol: Belirgin yüksek FSH değerleri rezervin azaldığını düşündürebilir; ancak bu test döngüden döngüye daha fazla değişkenlik gösterir.

Bu testlerin ayrıntıları ve sonuçların nasıl yorumlandığı için kadınlarda over rezervinin nasıl değerlendirildiğini ve AMH'nin gebelik şansını gösterip göstermediğini anlatan yazılarımıza bakabilirsiniz.

Over Rezervi Testi Neyi Gösterir, Neyi Göstermez?

Over rezervi testleri, tüp bebek ya da aşılama tedavisinde yumurtalıkların ilaçlara nasıl yanıt vereceğini öngörmede ve ilaç dozunun planlanmasında oldukça yararlıdır. Düşük rezervde daha az sayıda yumurta elde edilmesi, yüksek rezervde ise yumurtalıkların aşırı uyarılması riski göz önüne alınarak tedavi kişiye göre düzenlenir.

Buna karşılık bu testler, bir kadının kendiliğinden gebe kalıp kalamayacağını tek başına söylemez. Rezervi düşük bulunan pek çok kadın kendiliğinden gebe kalabilmektedir. Bu konuyu over rezervinin düşük olmasının spontan gebeliği gösterip göstermediğini ele alan yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Over Rezervini Etkileyen Durumlar

Yaş dışında yumurtalık rezervini azaltabilen durumların bilinmesi, risk taşıyan kadınların zamanında değerlendirilmesini sağlar. Yumurtalık kistleri için yapılan ameliyatlar, özellikle iki taraflı ya da tekrarlayan ameliyatlar, sağlıklı yumurtalık dokusunun da kaybına yol açabilir. Kemoterapi ve pelvik bölgeye uygulanan radyoterapi yumurtaları doğrudan etkileyebilir. Sigara içen kadınlarda menopozun ortalama olarak daha erken yaşta geldiği bilinmektedir.

Kimler Over Rezervini Değerlendirtmeli?

Bir yıldır (35 yaş üzerindeyseniz altı aydır) düzenli ilişkiye rağmen gebelik oluşmadıysa, yumurtalık ameliyatı geçirdiyseniz, ailenizde erken menopoz öyküsü varsa, kemoterapi ya da radyoterapi almanız planlanıyorsa veya gebeliği ileri bir tarihe ertelemeyi düşünüyorsanız over rezervinizin değerlendirilmesi yol gösterici olabilir. Düşük rezerv saptandığında bunun ne anlama geldiğini düşük over rezervinin önemi yazımızda okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Over rezervi artırılabilir mi?

Mevcut yumurta havuzunu artıran kanıtlanmış bir tedavi yoktur. Sigarayı bırakmak ve yumurtalıkları gereksiz yere etkileyebilecek cerrahilerden kaçınmak, var olan rezervin korunmasına yardımcı olur.

Rezervim düşükse ne yapmalıyım?

Düşük rezerv, gebelik planınızı ertelememeniz ve bir üreme sağlığı uzmanıyla görüşmeniz için bir işarettir. Tedavi seçenekleri yaşınıza, eşinizin durumuna ve diğer test sonuçlarına göre belirlenir.

Diğer yazılarımız için blog sayfamızı inceleyebilir, kendi durumunuzun değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.