Embriyolara genetik inceleme yapılması, tüp bebek tedavisinde sık sorulan konulardan biridir. Bu sayfada iki farklı uygulama birbirinden ayrılarak anlatılmıştır: bilinen bir genetik hastalığın bebeğe geçmesini önlemeye yönelik preimplantasyon genetik tanı (PGT-M ve PGT-SR) ile embriyoların kromozom sayısını tarayan preimplantasyon genetik tarama (PGS, yeni adıyla PGT-A).
Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT-M ve PGT-SR)
Preimplantasyon genetik tanı, anne ya da baba adayında bilinen bir kromozom yapısal bozukluğu (PGT-SR) ya da tek gen hastalığı (PGT-M) bulunduğunda, doğacak bebeğin bundan etkilenmemesi için uygulanan ve bilimsel olarak önerilen bir yöntemdir. Bu durumlarda genetik inceleme belirli bir tıbbi gerekçeye dayanır. Ayrıntılı bilgi için Preimplantasyon Genetik Tanı sayfasına bakabilirsiniz.
Preimplantasyon Genetik Tarama (PGS / PGT-A) Nedir?
Tüp bebek yöntemiyle elde edilen embriyoların bir kısmının kromozom anomalisi taşıdığı bilinmektedir. PGS, embriyoların kromozom yapısını inceleyerek öploid denilen, kromozom sayısı normal olan embriyoları belirlemeyi ve bunları transfer etmeyi amaçlar. Bu uygulama artık PGT-A (A: anöploidi) olarak adlandırılmaktadır. Öploid embriyoların daha yüksek oranda rahme tutunacağı ve düşük oranlarının azalacağı düşünülmektedir. Ancak PGT-A, bilimsel olarak kabul görmüş ve tüm hastalara rutin olarak uygulanması önerilen bir yöntem değildir.
İşlem Nasıl Yapılır?
PGT-A için embriyoların 5. gün aşamasına, yani blastokist evresine ulaşması gerekir. Bu aşamada embriyonun ileride plasentayı oluşturacak dış tabakasından (trofektoderm) birkaç hücre alınır. Genetik sonuç hemen çıkmadığı için biyopsi yapılan embriyolar dondurulup saklanır. Sonuçlar geldikten sonra, ilerleyen haftalarda kadın yeniden embriyo transferi için hazırlanır ve kromozom yapısı normal bulunan bir embriyo varsa çözülerek transfer edilir.
Kimlere Önerilebilir?
PGT-A'dan yarar görmesi beklenen grup, embriyolarda kromozom anomalisinin daha sık görüldüğü ileri yaştaki kadınlardır. Ancak bu grupta genellikle daha az yumurta elde edildiği için embriyoların bir kısmı blastokist aşamasına ulaşamayabilir. Daha genç ve daha çok yumurtası olan hastalarda PGT-A sonuçları daha iyi olmakla birlikte, bu grupta uygulanmasının sağladığı katkı sınırlıdır. Bazı çalışmalarda 35 ile 40 yaş arası gibi belirli yaş gruplarında yararlı olabileceği ileri sürülmektedir. Kimde uygulanabileceği, kişinin yaşı, embriyo sayısı ve tıbbi geçmişi birlikte değerlendirilerek hekimle konuşulmalıdır.
Sınırlılıklar ve Bilinmesi Gerekenler
PGT-A önerilen her hastaya yöntemin yararları kadar sınırlılıklarının da açıkça anlatılması gerekir. Başlıca sınırlılıklar şunlardır:
- Biyopsi yapılamayabilir: Tedaviye başlanan ya da yumurta toplama yapılan her hastada embriyolar blastokist aşamasına ulaşmaz. Bu durumda tedavi biyopsi yapılamadan sonlanabilir ve o aşamaya kadarki ilaç kullanımı, girişimler ve masraflar sonuç vermemiş olur.
- Oranların nasıl verildiğine dikkat: PGT-A uygulamalarında gebelik oranı çoğu zaman embriyo transferi başına verilir. Blastokist gelişmediği için biyopsi yapılamayan ya da normal embriyo çıkmadığı için transfer yapılamayan hastalar bu hesaba girmez. Başlatılan tedavi ya da yumurta toplama başına oranlar ayrıca sorulmalıdır.
- Dondurma gerekir ve ek maliyet doğar: Biyopsi yapılan embriyolar, sonucu bilinmeden tek tek dondurulur. Sonuçta normal embriyo çıkmazsa dondurma masrafları da eklenmiş olarak transfer yapılamaz. Yöntemin maliyeti yüksektir.
- Biyopsinin embriyoya etkisi: Trofektoderm biyopsisi sırasında embriyonun bir kısmının zarar görebileceği ve bu nedenle normal embriyoların tutunma şansının azalabileceği ileri sürülmektedir. Ayrıca biyopsi için zona tabakası açılan embriyoların çözme aşamasında zarar görme olasılığı teorik olarak artmaktadır.
- Anormal sonuç her zaman kesin değildir: Genetik inceleme sonucu anormal gelen embriyolar gerçekte her zaman anormal değildir. Bunun en önemli örneği kromozomal mozaisizmdir; embriyo bölünürken hem normal hem anormal kromozomlu hücreleri bir arada taşıyabilir. Embriyonun anormal hücreleri plasentaya yönlendirebildiği ve gelişen bebeğin normal kromozom yapısı taşıyabileceği ileri sürülmektedir. Mozaik olarak sınıflandırılan embriyoların transferiyle sağlıklı bebeklerin doğduğunu bildiren çok sayıda rapor bulunmaktadır.
Peki PGS Başarıyı Artırır mı?
Mevcut bilgiler ışığında PGT-A, tüm hastalarda rutin olarak önerilen bir yöntem değildir. Bazı hasta gruplarında yarar sağlayabileceği öne sürülse de embriyo kaybı, yanlış anormal sonuç, ek dondurma ve maliyet gibi sınırlılıkları vardır. Yöntemin geleceği açısından, trofektoderm biyopsisi yerine blastokistin içindeki sıvının ya da embriyonun bulunduğu kültür ortamına geçen serbest DNA parçacıklarının incelendiği, embriyoya dokunmayan (invaziv olmayan) yöntemlerin geliştirilmesi önem taşımaktadır.
Genetik inceleme yaptırmayı düşünüyorsanız, kendi durumunuzda olası yararları ve sınırlılıkları hekiminizle ayrıntılı biçimde konuşmanız önerilir. Randevu için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize danışın.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




