İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Kadınlarda Over Rezervi Nasıl Değerlendirilir?

Yayın: Güncelleme:

Kadınlarda Over Rezervi Nasıl Değerlendirilir?

Kadınlarda over rezervi, yumurtalıklarda kalan yumurta havuzunun büyüklüğünü anlatır ve hormon testleri ile ultrasonografi kullanılarak değerlendirilir. Düşük over rezervi riski yüksek olan kadınlar; ileri yaştaki (35 yaş üstü), ailede erken menopoz öyküsü olan, geçirilmiş over ya da karın içi cerrahi öyküsü bulunan, sigara içen, radyoterapi, kemoterapi öyküsü olan ve önceki tedavilerde gonadotropinlere yetersiz yanıt veren kişilerdir. Over rezervini belirlemek için kullanılan birçok yöntem vardır ve bu testlerin amacı düşük over rezervi olan hastaların doğru bir şekilde belirlenmesidir.

Over rezervi testleri nelerdir?

Bugün kullanılan over rezerv testleri statik ve dinamik biyokimyasal testler ve ultrasonografi ile overlerdeki follikül havuzunun büyüklüğünün değerlendirilmesi esasına dayanır. Bunlar:

  1. Biyokimyasal testler
    • Statik testler: Bazal FSH, E2 (östradiol), İnhibin B, AMH
    • Dinamik testler: Klomifen sitrat uyarı testi (Clomiphene Citrate Challenge Test), GnRH agonist testi vb.
  2. Ultrasonografi: Antral follikül sayısı (AFC)

Bu testler içerisinde en güvenilir olanlar AMH ve AFC olmakla birlikte maliyeti daha düşük olan AFC over rezervini değerlendirmek için genellikle yeterlidir.

AMH (Anti-Müllerian Hormon)

AMH, yumurtalıklardaki küçük folliküllerin içindeki hücrelerden salgılanan bir hormondur. Kandaki düzeyi, yumurtalıklarda gelişmeye aday follikül sayısıyla paralellik gösterir. Adet döngüsü boyunca belirgin değişmediği için ayın herhangi bir gününde ölçülebilmesi en önemli avantajıdır. Doğum kontrol hapı kullanımı AMH düzeyini geçici olarak düşürebilir; polikistik over sendromunda ise AMH genellikle yüksektir. Farklı laboratuvarların kullandığı ölçüm yöntemleri arasında farklılık olabileceği için sonuçların aynı yöntemle izlenmesi daha doğrudur. AMH'nin neyi gösterip neyi göstermediği konusunda ayrıntılı bilgi için AMH gebelik şansını gösterir mi yazısına bakabilirsiniz.

Antral follikül sayısı (AFC)

AFC, adetin erken günlerinde (genellikle 2-5. günler) vajinal ultrasonografi ile her iki yumurtalıkta görülen 2-10 mm çaplı küçük folliküllerin sayılmasıyla belirlenir. Muayene sırasında yapılabilmesi, sonucun hemen alınması ve ek bir kan testi gerektirmemesi pratik avantajlarıdır. Sonuç, ultrasonu yapan kişinin deneyiminden ve cihazın kalitesinden etkilenebilir.

FSH, östradiol ve diğer testler

Adetin 2. veya 3. günü bakılan FSH, over rezervinin değerlendirilmesinde uzun yıllar kullanılan ilk testtir. Rezerv azaldıkça beyin yumurtalıkları uyarmak için daha fazla FSH salgılar ve FSH yükselir. Ancak FSH düzeyi aydan aya belirgin değişkenlik gösterir ve ancak belirgin şekilde yüksek olduğunda anlamlıdır. FSH ile birlikte östradiol (E2) ölçülmesi önerilir; çünkü erken günlerde yüksek E2, FSH'yi baskılayarak gerçekte düşük olan bir rezervi normal gösterebilir.

İnhibin B ve dinamik testler (klomifen sitrat uyarı testi gibi) daha az güvenilir oldukları ve uygulamaları daha zahmetli olduğu için bugün rutin değerlendirmede pek kullanılmamaktadır.

Sonuçlar nasıl yorumlanır?

Over rezervi testleri, özellikle tüp bebek tedavisinde yumurtalıkların ilaçlara vereceği yanıtı öngörmek için değerlidir. Rezervi yüksek bir kadında aşırı yanıt ve yumurtalıkların aşırı uyarılması (OHSS) riskine karşı daha düşük ilaç dozları, rezervi düşük bir kadında ise farklı protokoller planlanabilir. Tek bir testin sonucuna göre karar verilmez; yaş, adet düzeni, önceki tedavi yanıtları ve test sonuçları birlikte değerlendirilir.

Bu testlerin en önemli sınırlılığı, yumurta sayısı hakkında bilgi vermelerine karşın yumurta kalitesini göstermemeleridir. Yumurta kalitesini belirleyen en önemli etken kadının yaşıdır. Bu nedenle düşük rezervli genç bir kadının gebelik şansı, aynı rezerve sahip daha ileri yaştaki bir kadından genellikle daha iyidir. Düşük rezervin anlamı ve tedavi yaklaşımları düşük over rezervinin önemi yazısında anlatılmaktadır.

Sık sorulanlar

Over rezervine kimler baktırmalı?

Gebe kalamama nedeniyle başvuran kadınların değerlendirilmesinde over rezervi testleri standart incelemenin parçasıdır. Bunun dışında yukarıda sayılan risk faktörlerine sahip olan ya da çocuk sahibi olmayı ertelemeyi düşünen kadınlar da hekimleriyle bu testleri konuşabilir.

Rezervim düşük çıktı, hiç gebe kalamaz mıyım?

Hayır. Over rezervi testleri kendiliğinden gebelik olup olmayacağını öngörmede zayıftır. Konuyla ilgili bilgiler over rezervinin düşük olması spontan gebeliği gösterir mi yazısında yer almaktadır.

Over rezervi sonuçlarınızı yorumlatmak için iletişim sayfasından randevu oluşturabilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer blog yazıları için blog sayfasına bakabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.