Ovülasyon indüksiyonu, yumurtlaması olmayan ya da düzensiz yumurtlayan kadınlarda ilaçlarla yumurtlamanın sağlanması (ovülasyon indüksiyonu) veya yumurtlaması olan kadınlarda birden çok yumurtanın gelişmesini sağlayarak (kontrollü ovaryan hiperstimülasyon) gebelik şansının artırılmasına çalışılan tedavi şeklidir. Aşılama (IUI) ve diğer tüm üremeye yardımcı tedavi yöntemlerinde (tüp bebek, mikroenjeksiyon) kullanılır. Bunun için yumurtlamayı uyaran klomifen sitrat, aromataz inhibitörleri, gonadotropinler gibi çeşitli ilaçlar kullanılır.
Yumurtaların içinde bulunduğu kesecikler (folikül) belli bir büyüklüğe (yaklaşık 18-20 mm) ulaşana kadar bu ilaçlara devam edilir ve ilaçlar kullanılırken ultrasonografi ve hormon (E2, östradiol) takibiyle hasta izlenir. Foliküller belirli bir büyüklüğe ulaşınca çatlatma iğnesi (hCG) yapılır. Yumurtlama genellikle bu iğneden 36-40 saat sonra gerçekleşir. Bu zaman aralığına göre ya cinsel ilişki önerilir (zamanlanmış ilişki), ya aşılama (IUI) yapılır ya da tüp bebek (IVF) veya mikroenjeksiyon (ICSI) için, yumurtlama gerçekleşmeden önce yumurta toplama işlemi (OPU) uygulanır.
Kimlere uygulanır?
- Polikistik over sendromu (PKOS) gibi nedenlerle yumurtlaması olmayan ya da seyrek olan kadınlar
- Açıklanamayan infertilite nedeniyle aşılama planlanan çiftler
- Hafif erkek faktörü nedeniyle aşılama yapılacak çiftler
- Tüp bebek ya da mikroenjeksiyon tedavisi uygulanacak tüm hastalar
- Beyin kaynaklı hormon eksikliği (hipogonadotropik hipogonadizm) olan kadınlar
Yumurtlama sorununun nedenleri ve tanısı hakkında bilgi için anovülasyon yazısına bakabilirsiniz.
Kullanılan ilaçlar
Ağızdan alınan ilaçlar
Klomifen sitrat ve letrozol (bir aromataz inhibitörü) tablet şeklinde, genellikle adetin 2-5. günlerinden başlanarak 5 gün kullanılır. Letrozol, özellikle PKOS'lu kadınlarda uluslararası kılavuzlarda birinci basamak ilaç olarak önerilmektedir; klomifene göre canlı doğum oranının daha yüksek olabileceğini gösteren çalışmalar vardır. Klomifen sitrat, bazı kadınlarda rahim iç zarını inceltebilir ve rahim ağzı salgısını olumsuz etkileyebilir. Letrozol hakkında ayrıntılar için ovülasyon indüksiyonu: aromataz inhibitörleri yazısını okuyabilirsiniz.
Gonadotropinler
FSH ve LH içeren ve deri altına iğne şeklinde uygulanan bu ilaçlar, yumurtalıkları doğrudan uyarır. Ağızdan alınan ilaçlara yanıt vermeyen kadınlarda ve tüp bebek tedavilerinde kullanılır. Etkileri daha güçlü olduğu için daha yakın takip gerektirir. Ayrıntılı bilgi için ovülasyon indüksiyonu: gonadotropinler yazısına göz atabilirsiniz.
Destekleyici ilaçlar
İnsülin direnci olan PKOS'lu kadınlarda metformin gibi insülin duyarlılaştırıcı ilaçlar tedaviye eklenebilir. Prolaktin yüksekliği ya da tiroit hastalığı gibi yumurtlamayı bozan durumlar varsa öncelikle bunların tedavisi yapılır; bazen yalnızca bu tedavi ile yumurtlama yeniden başlar.
Takip neden önemlidir?
Ultrason ve hormon takibi, ilacın dozunun ayarlanmasını, yumurtlama zamanının doğru belirlenmesini ve riskli durumların erken fark edilmesini sağlar. Aşılama ya da zamanlanmış ilişki planlanan döngülerde gereğinden fazla folikül gelişirse, çoğul gebelik riskini azaltmak için döngünün iptal edilmesi önerilebilir.
Olası riskler
- Çoğul gebelik: Birden fazla folikül geliştiğinde ikiz ya da daha fazla bebekle gebelik riski artar. Çoğul gebelik hem anne hem bebekler için daha yüksek risk taşır.
- Yumurtalık aşırı uyarılma sendromu (OHSS): Özellikle gonadotropin kullanımında, yumurtalıkların aşırı yanıt vermesiyle karında şişlik, ağrı, sıvı birikimi ve nadiren ciddi tablolar gelişebilir.
- Yan etkiler: Sıcak basması, baş ağrısı, karında gerginlik ve duygu durum değişiklikleri görülebilir; bunlar genellikle geçicidir.
Sık sorulanlar
Kaç döngü denenmeli?
Yumurtlama sağlanan kadınlarda ilaçlı döngüler genellikle birkaç döngü denenir. Bu sürede gebelik olmazsa diğer infertilite nedenleri yeniden gözden geçirilir ve aşılama ya da tüp bebek gibi seçeneklere geçilir.
Yumurtlatma ilaçlarını kendi başıma kullanabilir miyim?
Hayır. Bu ilaçlar mutlaka hekim önerisi ve ultrason takibiyle kullanılmalıdır; takipsiz kullanım çoğul gebelik ve OHSS riskini artırır.
Size uygun tedavi planını konuşmak için iletişim sayfasından randevu isteyebilirsiniz. Diğer konular için blog sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




