Ovülasyon indüksiyonunda gonadotropinler, yumurtlaması olmayan ya da düzensiz olan kadınlarda yumurtalıkları doğrudan uyararak yumurta gelişimini sağlayan hormon ilaçlarıdır. Yumurtlaması olmayan kadınlarda yumurtlamayı sağlamak için kullanılan bu ilaçlar ağızdan etkili olmayıp kas içine ya da cilt altına enjeksiyon şeklinde uygulanırlar. Tek başlarına ya da ağızdan etkili klomifen sitrat veya letrozol gibi ajanlarla birlikte kullanılırlar.
Gonadotropinler nedir?
Gonadotropinler, normalde beyindeki hipofiz bezinden salgılanan ve yumurtalıkları uyaran FSH (follikül uyarıcı hormon) ve LH (luteinleştirici hormon) hormonlarının ilaç formlarıdır. Bugün kullanılan preparatlar ya laboratuvarda biyoteknolojik yöntemlerle üretilen (rekombinant) FSH ve LH ya da saflaştırılmış idrar kaynaklı FSH ve hMG (FSH ile LH etkisini birlikte içeren) ilaçlarıdır. Ağızdan alınan ilaçlar beyni uyararak dolaylı etki gösterirken, gonadotropinler yumurtalıklara doğrudan etki eder. Kullanılan ilaç grupları hakkında ayrıntılı bilgi tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlar yazısında yer almaktadır.
Kimlerde kullanılır?
- Beyinden yumurtalıkları uyaran hormonların salgılanmadığı kadınlar (hipogonadotropik hipogonadizm): Bu kadınlarda ağızdan alınan ilaçlar etkili olmaz; yumurtlama ancak FSH ve LH içeren gonadotropinlerle sağlanabilir.
- Polikistik over sendromu (PCOS) olup letrozol ya da klomifen ile yumurtlaması sağlanamayan ya da bu ilaçlarla yumurtlamasına karşın gebe kalamayan kadınlar.
- Açıklanamayan infertilite ve hafif erkek faktörü nedeniyle aşılama (IUI) yapılacak çiftlerde, kontrollü olarak bir ya da iki follikül geliştirmek amacıyla.
Ovülasyon indüksiyonunda kullanılan tüm seçeneklerin genel çerçevesi için ovülasyon indüksiyonu sayfasına bakabilirsiniz.
Tedavi nasıl uygulanır ve izlenir?
Tedaviye genellikle siklusun 2. ya da 3. günü başlanması tercih edilir ve ultrasonografi ve östrojen ölçümü ile yapılan takiplerde hastanın yanıtına göre doz ayarlanır. Ovülasyon indüksiyonunda amaç tüp bebekten farklı olarak çok sayıda yumurta değil, bir ya da en fazla iki olgun follikül elde etmektir. Bu nedenle özellikle polikistik overli kadınlarda düşük dozla başlanıp yanıt yetersizse dozun yavaş yavaş artırıldığı protokoller kullanılır.
Follikül yeterli büyüklüğe ulaştığında yumurtlamayı tetiklemek için çatlatma iğnesi (hCG) yapılır. Ardından zamanlı ilişki önerilir ya da aşılama yapılır. Aşılama hakkında bilgi için aşılama (IUI) sayfasına bakabilirsiniz.
Riskler: çoğul gebelik ve OHSS
Gebelik oranı ağızdan alınan ilaçlara göre daha yüksektir; ancak çoğul gebelik ve OHSS (yumurtalıkların aşırı uyarılması) riski de aynı oranda artmıştır. Gonadotropinlerle aynı anda birden fazla follikül gelişebileceği için ikiz ve daha yüksek sayıda çoğul gebelik riski vardır. Bu riski azaltmak için ultrason takiplerinde çok sayıda büyük follikül geliştiği görülürse çatlatma iğnesi yapılmaz, döngü iptal edilir ve o ay korunulması önerilir ya da uygun durumlarda tedavi tüp bebeğe dönüştürülebilir. Çoğul gebeliklerin anne ve bebekler için getirdiği riskler infertilite tedavilerinde çoğul gebelik riski yazısında anlatılmaktadır.
OHSS, yumurtalıkların ilaçlara aşırı yanıt vermesiyle ortaya çıkar ve özellikle polikistik overli kadınlarda daha sık görülür. Karında şişlik ve ağrı, bulantı, kusma, hızlı kilo artışı, idrar miktarında azalma ve nefes darlığı gibi belirtiler gelişirse tedavi ekibine hemen haber verilmelidir.
Diğer yan etkiler
Enjeksiyon yerinde kızarıklık ve hafif ağrı, karında dolgunluk hissi, göğüslerde hassasiyet ve duygu durumunda dalgalanmalar görülebilir. Bu yakınmalar genellikle hafiftir ve tedavi bitince geçer.
Sık sorulanlar
İğneleri kendim yapabilir miyim?
Evet. Gonadotropinlerin çoğu kalem şeklinde hazırlanmıştır ve cilt altına uygulanır. Kısa bir eğitimin ardından hastaların büyük çoğunluğu iğneleri evde kendisi yapabilir.
Kaç ay denenmesi önerilir?
Bu süre yaşa, infertilitenin nedenine ve tedaviye verilen yanıta göre değişir. Birkaç döngüde gebelik olmazsa tedavi planı yeniden değerlendirilir ve tüp bebek seçeneği konuşulur.
Ovülasyon indüksiyonu tedavisinin sizin için uygun olup olmadığını konuşmak için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer blog yazıları için blog sayfasına göz atabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




