İnfertilite tedavilerinde çoğul gebelik riski, kendiliğinden oluşan gebeliklere göre belirgin olarak yüksektir. Bir çiftin kendiliğinden ikiz gebelik sahibi olma olasılığı yaklaşık 80-90 gebelikte 1’dir (%1,25) ve bunun tek yumurta ikizi olma olasılığı (%0,3-0,4) çok daha düşüktür. Üçüz ve daha üzeri çoğul gebelikler daha nadirdir. İnfertilite tedavilerinde ise çoğul gebelik görülme riski belirgin olarak artmıştır.
Tedavi yöntemine göre çoğul gebelik riski
1- Yumurtlamayı uyaran haplar: Yumurtlaması olmayan kadınlarda klomifen sitrat ile yapılan ovülasyon indüksiyonu sonrası ikiz gebelik görülme riski %5-7 civarındadır; letrozol ile bu risk daha düşüktür. Üçüz ve üzeri çok nadirdir.
2- Gonadotropin iğneleri: Yumurtlaması olmayan kadınlarda gonadotropin adı verilen iğne tedavileri sonrasında çoğu ikiz olmak üzere çoğul gebelik oranı %15-20 civarındadır. Bu risk ilaç dozuna ve gelişen folikül sayısına bağlıdır; ultrasonla yakın izlem yapılması ve çok sayıda folikül geliştiğinde döngünün iptal edilmesi ya da tüp bebeğe geçilmesi riski azaltır. Bu tedavilerin ayrıntıları için ovülasyon indüksiyonu sayfasına bakabilirsiniz.
3- Tüp bebek uygulamaları: Geçmişte çok sayıda embriyo transferi yapıldığında çoğunlukla ikiz olmak üzere üçüz, dördüz gebelikler sık gözlenirken (%30-40), bugün tek embriyo transferinin yaygınlaşmasıyla bu oran çok azalmıştır. Tek embriyo transferi ve sağlıklı tek bebek doğumu, tüp bebek tedavisinin temel hedeflerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Çoğul gebelik neden risklidir?
Çoğul gebelikler artmış düşük ve anomali sıklığı, erken doğum, düşük doğum ağırlığı, gebeliğe bağlı diyabet, preeklampsi ve yüksek bebek kaybı nedenleriyle riskli gebelikler olup kaçınılması hedeflenir.
Bebekler açısından en önemli sorun erken doğumdur. İkiz gebeliklerin önemli bir kısmı 37. haftadan önce sonuçlanır; üçüz ve daha fazlasında bu oran çok daha yüksektir. Erken doğan bebeklerde yenidoğan yoğun bakım ihtiyacı, solunum sorunları, beyin kanaması, görme sorunları ve serebral palsi gibi kalıcı sağlık sorunları riski artar. Tek yumurta ikizlerinde ise plasentanın paylaşılmasına bağlı ek sorunlar (ikizden ikize transfüzyon sendromu gibi) görülebilir.
Anne açısından ise gebelikte yüksek tansiyon ve preeklampsi, gebelik şekeri, kansızlık, doğum sonu kanama ve sezaryen olasılığı artar. Gebelik boyunca daha sık kontrol, bazen uzun süreli istirahat ve hastanede yatış gerekebilir.
Tek embriyo transferi yaklaşımı
Çoğul gebeliği önlemenin en etkili yolu, transfer edilen embriyo sayısını sınırlamaktır. Embriyo kültürü ve dondurma yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde tek embriyo transferiyle de iyi gebelik şansı elde edilebilmektedir. Embriyoların beşinci güne kadar izlenmesi, gelişim potansiyeli yüksek embriyonun seçilmesine yardımcı olur; bu konuda blastokist aşamasında transfer ve embriyo seçiminde kullanılan yöntemler sayfalarına bakabilirsiniz.
Transferden sonra artan kaliteli embriyolar dondurularak saklanabilir. Böylece bir denemede tek embriyo transfer edilse bile kalan embriyolar sonraki denemelerde kullanılabilir. Bir yumurta toplama işleminden elde edilen tüm embriyolar sırayla transfer edildiğinde, toplam gebelik şansı iki embriyonun bir arada transferine yaklaşırken ikiz riski belirgin olarak azalır. Dondurma işlemleri hakkında bilgi için sperm, yumurta ve embriyo dondurma sayfasını okuyabilirsiniz.
Türkiye’de transfer edilebilecek embriyo sayısı
Ülkemizde transfer edilecek embriyo sayısı yönetmelikle sınırlandırılmıştır. Buna göre 35 yaşından küçük kadınlarda ilk iki denemede yalnızca tek embriyo transfer edilebilir; üçüncü ve sonraki denemelerde en fazla iki embriyo transfer edilebilir. 35 yaş ve üzerindeki kadınlarda ise en fazla iki embriyo transfer edilebilir. Bu düzenleme, çoğul gebeliklerin ve bunlara bağlı anne ve bebek sağlığı sorunlarının azaltılmasını amaçlar.
Tek embriyo transferinde de az da olsa ikiz gebelik görülebilir. Bunun nedeni, tek embriyonun rahme yerleştikten sonra ikiye bölünerek tek yumurta ikizi oluşturmasıdır. Bu durum nadirdir ve önceden öngörülemez.
Sık sorulanlar
İki embriyo transfer edilirse gebelik şansı iki katına çıkar mı?
Hayır. İki embriyo transferi gebelik şansını sınırlı ölçüde artırırken ikiz gebelik riskini belirgin biçimde artırır. Artan embriyoların dondurulup sonraki transferlerde kullanılması, ikiz riskini artırmadan benzer toplam gebelik şansı sağlayabilir.
İkiz gebelik istenirse ne yapılabilir?
İkiz gebelik anne ve bebekler için tek gebeliğe göre daha yüksek risk taşır. Bu nedenle transfer edilecek embriyo sayısı, çiftin isteğinden çok tıbbi değerlendirme ve yasal sınırlar çerçevesinde belirlenir.
Tedavi planınızla ilgili sorularınız için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi diğer blog yazıları için tıklayınız.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




