Ovülasyon indüksiyonunda aromataz inhibitörleri, yumurtlaması olmayan ya da düzensiz olan kadınlarda yumurta gelişimini sağlamak için kullanılan ağızdan alınan ilaçlardır. Letrozol ve anastrozol gibi ilaçlar, erkeklik hormonu olan androjenlerin kadınlık hormonu olan östrojene dönüşümünü sağlayan aromataz enzimini engelleyerek kandaki östrojen düzeyini azaltır. Böylece östrojenin beyin üzerindeki baskılayıcı etkisi kalkar ve hipofiz bezinden gonadotropin (FSH ve LH) salgısı artar. Artan FSH, yumurtalıkları uyararak folikül gelişimini sağlar. Bu ilaçlar, polikistik over sendromunda yumurtlamayı sağlamak için ilk seçenek olarak önerilmektedir.
Aromataz inhibitörleri nasıl çalışır?
Normal bir adet döngüsünde beyin, kandaki östrojen düzeyini sürekli izler. Östrojen azaldığında hipofiz bezi daha fazla FSH salgılayarak yumurtalıkları uyarır. Aromataz inhibitörleri bu doğal geri bildirim düzenini kullanır: kısa süreli olarak östrojen yapımını azaltır, beyin de buna FSH salgısını artırarak yanıt verir. İlaç kesildikten sonra östrojen düzeyi yeniden yükselir ve genellikle tek bir baskın folikül gelişir. Bu özellik, çoğul gebelik riskinin iğne şeklindeki ilaçlara göre daha düşük olmasını sağlar.
Bu ilaçlar ilk olarak menopoz sonrası kadınlarda meme kanseri tedavisi için geliştirilmiştir. Yumurtlamayı sağlamak amacıyla kullanımı, ilacın onaylı endikasyonları dışında (endikasyon dışı) bir kullanımdır ve hekim kontrolünde yapılmalıdır.
Kimlerde kullanılır?
- Polikistik over sendromuna bağlı yumurtlama bozukluğu olan kadınlar
- Klomifen sitrata yanıt vermeyen ya da yan etkileri nedeniyle kullanamayan kadınlar
- Açıklanamayan infertilitede aşılama ile birlikte yumurtalıkların hafif uyarılması gereken durumlar
- Meme kanseri öyküsü olan kadınlarda doğurganlığı koruma amaçlı yumurta ya da embriyo dondurma tedavileri sırasında, östrojen düzeyini düşük tutmak için
Beyinden hormon salgısının yetersiz olduğu durumlarda (hipogonadotropik hipogonadizm) ve yumurtalıkların işlevini yitirdiği durumlarda bu ilaçlar etkili değildir.
Letrozol mü, klomifen mi?
Klomifen sitrat uzun yıllar boyunca yumurtlamayı sağlamada ilk seçenek olarak kullanılmıştır. Ancak polikistik over sendromlu kadınlarda yapılan geniş çalışmalarda letrozol ile canlı doğum oranlarının klomifene göre daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle uluslararası polikistik over sendromu kılavuzu, bu grupta letrozolü ilk seçenek olarak önermektedir. Klomifenin rahim iç zarını inceltme ve rahim ağzı salgısını olumsuz etkileme gibi olası etkileri letrozolde daha az görülür.
Tedavi nasıl uygulanır?
Letrozol genellikle adetin 2. ile 5. günleri arasında başlanarak 5 gün boyunca, günde bir kez alınır. Doz, kadının yanıtına göre hekim tarafından ayarlanır. Tedavi sırasında vajinal ultrasonografi ile folikül gelişimi izlenir; bu takip hem yumurtlamanın zamanlanması hem de birden fazla folikül gelişmesinin fark edilmesi açısından gereklidir. Folikül yeterli büyüklüğe ulaştığında zamanlanmış ilişki önerilebilir, çatlatma iğnesi yapılabilir ya da aşılama (IUI) planlanabilir.
Yan etkiler ve güvenlik
Kısa süreli kullanımda yan etkiler genellikle hafiftir. Yorgunluk, baş dönmesi, sıcak basması, baş ağrısı ve eklem ağrısı görülebilir. Geçmişte letrozolün doğumsal anomali riskini artırabileceğine dair bir endişe dile getirilmiş, ancak sonraki geniş çalışmalar bu endişeyi doğrulamamıştır. İlaç, döngünün başında kısa süre kullanıldığı için embriyonun rahme tutunduğu dönemde vücuttan büyük ölçüde atılmış olur.
Çoğul gebelik riski iğne şeklinde uygulanan gonadotropinlere göre düşüktür, ancak sıfır değildir. Bu nedenle ultrason takibi önemlidir.
Diğer ovülasyon indüksiyonu seçenekleri
Aromataz inhibitörleriyle yumurtlama sağlanamazsa ya da birkaç döngüde gebelik oluşmazsa iğne şeklindeki gonadotropinler, insülin direnci olanlarda insülin duyarlılaştırıcı ilaçlar ya da seçilmiş durumlarda tüp bebek tedavisi gündeme gelir. Yumurtlama bozukluklarının nedenleri için anovülasyon yazısına da bakabilirsiniz.
Size uygun tedavi seçeneğini konuşmak için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Diğer yazılar için blog sayfasına göz atabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




