Histeroskopi, rahmin içinin (uterin kavite) optik araçlar yardımıyla incelenmesini sağlayan bir yöntemdir. Histeroskopide de laparoskopide olduğu gibi teleskop denilen ışıklı, optik bir sistem kullanılır. Rahim ağzından histeroskop aracılığıyla karbondioksit (CO₂) ya da özel sıvılar verilerek içeri girilir; böylece rahim duvarlarının birbirinden ayrılması sağlanır. Genişleyen rahim içindeki yapılar histeroskopi ile doğrudan görüntülenir ve kameradan gelen görüntüler bir ekranda izlenir.
Histeroskopi işlemi tanı amacıyla (tanısal histeroskopi) ya da tedavi amacıyla (operatif histeroskopi) kullanılabilir. Kadın hastalıklarında ve özellikle infertilite tedavisinde, rahim içindeki sorunların hem saptanması hem de aynı seansta düzeltilmesi için önemli bir yöntemdir.
Histeroskopi nasıl yapılır?
İşlem genellikle adet kanamasının bitiminden sonraki ilk hafta içinde planlanır. Bu dönemde rahim iç zarı (endometrium) en ince halindedir; rahim içi daha net görülür ve olası sorunlar daha kolay saptanır. İnce histeroskop rahim ağzından nazikçe ilerletilir, rahim içine verilen sıvı ya da gaz ile rahim duvarları ayrılır. Hekim rahim iç zarını, rahim boşluğunun şeklini, tüplerin rahme açıldığı bölgeleri ve olası sorunları (polip, myom, yapışıklık, rahim perdesi) anında değerlendirir. İşlemin süresi tanısal ya da operatif olmasına göre değişir ve çoğunlukla 15-45 dakika arasındadır.
1. Tanısal histeroskopi
Genellikle anesteziye gerek olmadan ya da lokal anestezi veya hafif sedasyon ile, hastaneye yatmadan uygulanabilen bir işlemdir.
Genellikle ofis histeroskopi adını alır; rahim içine girmek için kullanılan aletler 5 mm'den daha incedir ve rahim içinin daha kolay değerlendirilebilmesi için çoğunlukla adet kanamasının hemen bitiminde uygulanması gerekir. İnfertilite, tekrarlayan düşük ve anormal adet kanamalarının nedeninin araştırılmasında ve tedavisinde ofis histeroskopi önemli bir araçtır.
Tanısal histeroskopi başlıca şu durumlarda yapılır:
- Ultrasonografi, sonohisterografi ya da rahim filminde (HSG) saptanan polip, myom ya da yapışıklık şüphesinin doğrulanması
- Tekrarlayan gebelik kayıplarında rahim yapısının araştırılması
- Anormal rahim kanamalarının (adet arası kanama, çok yoğun kanama) nedeninin araştırılması
- Rahim içi yapışıklıklardan (Asherman sendromu) şüphelenilmesi
Tanısal histeroskopi sırasında şüpheli bir doku görülürse biyopsi alınarak patolojik incelemeye gönderilebilir.
2. Operatif histeroskopi
Rahim içinde saptanan polip, myom, rahim içi yapışıklıklar, rahim anomalileri (septum), anormal rahim kanamaları ve rahim içindeki yabancı cisimlerin (örneğin yeri değişmiş spiral) çıkarılması gibi birçok sorunun tedavisi amacıyla kullanılır. Burada kullanılan histeroskopun çapı 9 mm civarındadır ve içindeki kanallar operasyonda kullanılacak makas, biyopsi pensi, yakalama pensi, lazer lifi ve elektrocerrahi araçlarının geçmesine izin verecek şekilde tasarlanmıştır.
- Polip çıkarılması (polipektomi): Rahim iç zarından kaynaklanan, gebeliği zorlaştırabilen ya da kanamaya yol açabilen iyi huylu oluşumların çıkarılması
- Myom çıkarılması (histeroskopik myomektomi): Rahim boşluğuna doğru büyüyen (submüköz) myomların çıkarılması. Konu hakkında bilgi için myom nedir? İnfertiliteye neden olur mu? yazısına bakabilirsiniz.
- Yapışıklıkların açılması: Geçirilmiş ameliyat, enfeksiyon ya da kürtaj sonrası oluşan yapışıklıklar rahim boşluğunu daraltabilir ve gebeliği engelleyebilir.
- Rahim perdesinin (septum) düzeltilmesi: Rahmi ikiye bölen doğuştan perde, tekrarlayan gebelik kayıplarına ya da erken doğuma yol açabilir. Bu konuda doğuştan uterus anomalileri yazısı yol gösterici olabilir.
Cerrahi girişim sonrasında rahim duvarlarının yeniden birbirine yapışmasını engellemek için rahim içine spiral (rahim içi araç) ya da ince bir sonda (Foley kateter) yerleştirilebilir veya özel olarak hazırlanmış jeller konulabilir. Antibiyotik ve/veya hormonal ilaçlar, enfeksiyonu önlemek ve rahim iç zarının iyileşmesini hızlandırmak için kullanılabilir. Operatif histeroskopi açık ameliyata göre çok daha az girişimseldir ve hasta çoğunlukla aynı gün evine döner.
Tüp bebek öncesi histeroskopi kimlere önerilir?
Tüp bebek tedavisinde gebelik yalnızca kaliteli embriyolara değil, embriyonun tutunacağı rahim içinin sağlıklı olmasına da bağlıdır. Tüp bebek öncesinde histeroskopi özellikle şu durumlarda önerilir:
- Ultrasonografi, sonohisterografi ya da HSG'de rahim içinde polip, myom, septum veya yapışıklık şüphesi bulunması
- Rahim içine yönelik geçirilmiş girişimler sonrasında yapışıklık şüphesi
- Açıklanamayan anormal rahim kanamaları
- Seçilmiş olgularda tekrarlayan gebelik kayıpları
Görüntüleme yöntemlerinde rahim içi normal görünen kadınlarda, tüp bebek öncesinde ya da başarısız denemeler sonrasında rutin histeroskopi yapılmasının canlı doğum şansını artırdığı geniş çalışmalarda gösterilmemiştir. Bu konu tüp bebek tedavileri öncesi rutin histeroskopi gerekli midir? yazısında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
İşlem sonrası iyileşme
Histeroskopi az girişimsel bir işlem olduğu için iyileşme genellikle hızlı ve sorunsuzdur. Hastaların çoğu işlemden birkaç saat sonra evine dönebilir ve kısa sürede günlük yaşamına başlayabilir. İşlemden sonra şu durumlar görülebilir:
- Hafif kramp ve ağrı: Adet sancısına benzer ve basit ağrı kesicilerle geçer.
- Lekelenme ya da hafif kanama: Birkaç gün sürebilir ve kendiliğinden azalır.
- Şişkinlik ve omuz ağrısı: İşlem sırasında kullanılan gaza bağlı olabilir ve geçicidir.
Enfeksiyon riskini azaltmak için işlemden sonra genellikle 1-2 hafta cinsel ilişkiden ve tampon kullanımından kaçınılması önerilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
İşlemden sonra yoğun kanama, şiddetli karın ağrısı, ateş ya da kötü kokulu akıntı gelişirse vakit kaybetmeden hekiminize başvurmalısınız. Ciddi komplikasyonlar nadir görülür; rahimde delinme, enfeksiyon ve kanama bunlar arasındadır.
Histeroskopinin sizin için gerekli olup olmadığını değerlendirmek üzere iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer hizmetleri için hizmetlerimiz sayfasına göz atabilirsiniz.
