İnfertilite Tetkikleri· 3 dk okuma

Histerosalpingografi (HSG)

HSG ya da rahim filmi uterus boşluğunu ve fallop tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmede kullanılan en geleneksel tanı yöntemidir.

Yayın: Güncelleme:

Histerosalpingografi (HSG)

Histerosalpingografi (HSG) ya da rahim filmi, uterus (rahim) boşluğunu ve fallop tüplerinin açık olup olmadığını değerlendirmede kullanılan en geleneksel tanı yöntemidir. Normal uterin kavite üçgen şeklinde, simetrik ve düzgün konturludur ve verilen kontrast madde her iki tüpten geçerek karın boşluğunda dağılır. Tüplerin açık olup olmadığının yanı sıra çeşitli uterin anomaliler, polip ve miyomlar, rahim içi yapışıklıklar HSG'de karakteristik bazı görünümler oluştururlar.

HSG Ne Zaman ve Nasıl Çekilir?

İdeal olarak adet kanamasının bitimini izleyen ilk 7 gün içinde çekilir. Böylece mevcut bir gebelik ekarte edilmiş olur. İşlemden 30 dakika öncesinde bir ağrı kesici alınması işleme bağlı rahatsızlığı azaltır. Ciddi ağrı yaratmayan bu işlem herhangi bir anestezi gerektirmez, ancak anestezi altında yapılması bazı hastaları rahatlatabilir. İşlem 5-10 dakika sürmektedir.

Muayenedeki gibi hazırlandıktan sonra rahim ağzından rahim içine özel bir alet yardımıyla sıvı haldeki opak (röntgende görünen) madde verilir ve seri halde film çekilir. İlk görüntülerde rahim boşluğu dolar, ardından madde tüplere geçer ve tüpler açıksa karın boşluğuna yayılır.

Antibiyotik Gerekli mi?

Rutin antibiyotik kullanımı önerilmez. Ancak tubal hastalık şüphesi varsa işlemden 2-3 gün önce başlanarak ya da özellikle tüplerin uç kısmında tıkanıklık (distal tubal blok) saptanan olgularda akut pelvik enfeksiyon (PID) riskini azaltmak için işlem sonrası 5 gün süreyle doksisiklin 100 mg günde iki kez verilmesi önerilir. Kullanılacak ilaç ve süre hekiminiz tarafından belirlenir.

HSG'de Görülebilen Durumlar

HSG görüntülerinde rahim boşluğunun şekli, kenar düzgünlüğü ve kontrast maddenin tüplerden geçişi değerlendirilir. Aşağıdaki örnek görüntülerde normal bir rahim ile sık karşılaşılan bazı anormal görünümler yer almaktadır.

HSG'de normal uterus görüntüsü

Normal uterus: Rahim boşluğu düzgün sınırlı bir üçgen şeklindedir ve kontrast madde her iki tüpten geçer.

HSG'de sineşi (rahim içi yapışıklık) görüntüsü

Sineşi (yapışıklık): Rahim içindeki yapışıklıklar kontrast maddenin dolmadığı düzensiz alanlar olarak görülür.

HSG'de uterus didelfis (çift rahim) görüntüsü

Uterus didelfis (çift rahim): Doğuştan iki ayrı rahim boşluğu bulunan bir şekil bozukluğudur.

HSG'de tubal blok ve hidrosalpinks görüntüsü

Tubal blok (hidrosalpinks): Tüpün ucu kapalıdır ve içinde sıvı birikerek genişlemiştir.

Sonuçlar Ne Kadar Güvenilir?

Özellikle yağda eriyen kontrast madde ile yapılan HSG sonrası izleyen birkaç ay içinde kendiliğinden (spontan) gebelikler gözlenebilir. Bazı çalışmalarda yağ bazlı kontrast madde ile yapılan HSG sonrasında gebelik görülme sıklığının su bazlı maddeye göre daha yüksek olabildiği bildirilmiştir.

Tüpler açık olduğu halde yanlışlıkla kapalı ya da daha az oranda kapalı olduğu halde açık gibi görülebilir. Kontrast madde verilirken rahim kasılarak tüplerin başlangıç (proksimal) kısımlarında spazma bağlı kapalıymış görüntüsü oluşturabilir. Bu nedenle HSG'de tüpler açık izlenirse gerçekte kapalı olma olasılığı çok düşüktür (%5'in altında), ancak HSG'de tüpler kapalı görünüyorsa yanılma payı yüksektir. Bu durumda HSG bir iki ay sonra tekrarlanabilir (tekrarında tüplerin önemli bir kısmı açık çıkar) ya da laparoskopi ile tüplerin kapalı olup olmadığı doğrulanabilir.

HSG Kimlere Gerekmeyebilir?

HSG kısmen ağrılı ve düşük dozda da olsa radyasyon içeren bir işlemdir. Bu nedenle tüplerin kapalı olması için bir risk faktörü yoksa (geçirilmiş pelvik enfeksiyon, patlamış apandisit, dış gebelik vb.), önceki cerrahi gibi bir yolla tüplerin açık olduğu biliniyorsa ya da ciddi erkek faktörü nedeniyle doğrudan tüp bebek planlanıyorsa mutlaka yapılması gerekli değildir. Rahim içini değerlendirmek için kullanılan diğer yöntemlerin karşılaştırması için rahim içini değerlendirmede hangi yöntemin kullanılması gerektiğini anlatan yazımıza göz atabilirsiniz.

Ne Zaman Hekime Başvurmalı?

İşlemden sonra birkaç saat süren kramp ve hafif lekelenme beklenen bir durumdur. Ancak ateş, giderek artan karın ağrısı, kötü kokulu akıntı ya da yoğun kanama gelişirse vakit kaybetmeden hekiminize başvurmalısınız.

Tüplerle ilgili sorunlar hakkında daha fazla bilgi için tubal infertilite sayfamızı, diğer yazılar için blog sayfamızı inceleyebilirsiniz. HSG sonucunuzun değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.