İnfertilite Tetkikleri· 3 dk okuma

Yumurtlama Olup Olmadığını Nasıl Anlarız?

Yayın: Güncelleme:

Yumurtlama Olup Olmadığını Nasıl Anlarız?

Yumurtlama olup olmadığını anlamak için bir kadının adet döngüsü yani menstrual öyküsü genellikle yeterlidir. Yumurtlaması olan kadınlar genel olarak her 21-35 gün arasında düzenli olarak adet görürler, kanamanın miktar ve süresi genellikle aydan aya değişmez ve adet öncesi ve adet sırasında (ağrı gibi) bazı semptomlar eşlik eder.

Yumurtlama olup olmadığını göstermek için ayrıca başvurulan çok sayıda yöntem vardır. Bunlar vücut ısısı takibi, serum progesteron düzeylerine bakılması, idrarda LH takibi, endometrial biyopsi yapılması ve vajinal ultrasonografi gibi yöntemlerdir. Bunların arasında en geçerli, en basit, objektif ve güvenilir olan ve gerektiğinde başvurulan yöntem adetin 21. gününde (ya da adet döngüsü her 28 günde bir değilse, beklenen adet gününden 7 gün önce) serum progesteron düzeyinin ölçülmesidir. 3 ng/mL’nin üzerindeki bir değer yumurtlamanın olduğunu gösterir.

Yumurtlama belirtileri

Bazı kadınlar yumurtlama dönemini vücutlarındaki değişikliklerden fark edebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • Rahim ağzından gelen akıntının artması, berraklaşması ve çiğ yumurta akı gibi kaygan ve esnek bir hal alması,
  • Kasıkta, çoğunlukla tek tarafta, birkaç saat ile bir gün süren hafif ağrı ya da sancı,
  • Göğüslerde hassasiyet ve karında hafif şişkinlik hissi,
  • Bazı kadınlarda cinsel istekte artış.

Bu belirtiler yumurtlama zamanı hakkında fikir verir, ancak her kadında görülmez ve tek başına yumurtlamanın kanıtı sayılmaz.

Evde kullanılabilen takip yöntemleri

Bazal vücut ısısı takibi

Sabah uyanınca yataktan kalkmadan ölçülen vücut ısısı, yumurtlamadan sonra salgılanan progesteronun etkisiyle yaklaşık 0,3-0,5 °C yükselir ve adet gelene kadar yüksek kalır. Isının iki fazlı bir seyir göstermesi yumurtlamanın olduğunu düşündürür. Ancak ısı yükselişi yumurtlamadan sonra görüldüğü için yöntem yumurtlama gününü önceden göstermez; ölçümler uyku düzeni, hastalık ve alkol gibi etkenlerden de etkilenir.

İdrarda LH testleri (ovulasyon testleri)

Yumurtlamayı başlatan LH hormonu yükselişini idrarda gösteren testlerdir. Test pozitifleştiğinde yumurtlama genellikle sonraki 24-36 saat içinde gerçekleşir. Bu nedenle pozitif sonucu izleyen iki gün gebe kalmak için en uygun günlerdir. Polikistik over sendromu olan kadınlarda LH düzeyi sürekli yüksek olabildiği için testler yanıltıcı sonuç verebilir. İlişki zamanlamasıyla ilgili ayrıntılar için gebe kalmak için doğru cinsel ilişki zamanı yazısına bakabilirsiniz.

Hekim tarafından yapılan değerlendirme

Serum progesteron ölçümü

Yukarıda anlatıldığı gibi, luteal fazın ortasında ölçülen progesteron yumurtlamayı doğrulamanın en pratik yoludur. Adet döngüsü düzensiz olan kadınlarda ölçümün doğru güne denk getirilmesi zor olabilir; bu durumda test tekrarlanabilir.

Ultrasonla yumurtlama takibi (folikülometri)

Transvajinal ultrasonla yumurtalıklarda gelişen follikülün (yumurtayı içeren sıvı dolu kesecik) büyümesi birkaç gün arayla izlenebilir. Öne çıkan follikül her gün yaklaşık 1-2 mm büyür ve yumurtlamadan önce genellikle 18-24 mm çapa ulaşır. Yumurtlamadan sonra follikülün küçüldüğü ya da kaybolduğu, yerinde sarı cismin (korpus luteum) oluştuğu ve karın içinde az miktarda serbest sıvı biriktiği görülür. Aynı incelemede rahim iç zarının kalınlığı da değerlendirilir. Yöntem hakkında bilgi için transvajinal ultrasonografi yazısına bakabilirsiniz.

Endometrial biyopsi

Rahim iç zarından örnek alınarak yumurtlamanın değerlendirilmesi geçmişte kullanılan bir yöntemdir. Daha az girişimsel yöntemlerle aynı bilgi elde edilebildiği ve sonuçlarının gebelik şansını öngörmede yetersiz kaldığı gösterildiği için yumurtlamayı değerlendirmek amacıyla artık rutin olarak önerilmemektedir.

Doğal ve ilaçlı döngülerde yumurtlama takibi

Doğal döngüde takip, adetin genellikle 8-10. gününden itibaren ultrasonla yapılır. Follikül yeterli büyüklüğe ulaştığında ilişki zamanı ya da aşılama (IUI) işlemi buna göre planlanır. Gerektiğinde follikülün çatlaması bir iğne ile tetiklenebilir; yumurtlama bu iğneden yaklaşık 36 saat sonra beklenir.

İlaçlı döngülerde, yani yumurtlamanın tabletler (klomifen sitrat, letrozol) ya da iğnelerle (gonadotropinler) uyarıldığı tedavilerde ultrason takibi daha da önemlidir. Bu takip, ilaç dozunun ayarlanmasını, yumurtlama zamanının belirlenmesini ve birden fazla follikül geliştiğinde çoğul gebelik ile yumurtalıkların aşırı uyarılması riskinin önceden fark edilmesini sağlar. Bu tedaviler ovülasyon indüksiyonu yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Yumurtlama olmuyorsa nedeni ne olabilir?

Yumurtlamanın düzenli olmaması ya da hiç olmaması (anovülasyon) kadın kısırlığının sık nedenlerindendir. Polikistik over sendromu, tiroid hastalıkları, süt hormonu (prolaktin) yüksekliği, aşırı kilo ya da aşırı zayıflık, yoğun egzersiz ve stres, yumurtalık rezervinin azalması başlıca nedenler arasındadır. Nedene yönelik tedaviyle ya da yumurtlamayı uyaran ilaçlarla çoğu kadında yumurtlama sağlanabilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Adetleriniz 35 günden seyrek geliyorsa, hiç gelmiyorsa ya da döngü uzunluğu aydan aya belirgin olarak değişiyorsa yumurtlamanın değerlendirilmesi uygundur. Düzenli ilişkiye rağmen 35 yaş altında bir yıl, 35 yaş ve üzerinde altı ay içinde gebelik oluşmazsa çiftin birlikte değerlendirilmesi önerilir.

Yumurtlama takibi için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Diğer bilgilendirici yazılar için blog sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.