Rahim (uterus) dokusundaki kas tabakasından köken alan iyi huylu tümörlere myom ya da leiomyom adı verilir. Myom nedir ve infertiliteye neden olur mu sorusu, özellikle çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için önemlidir. Myomlar çocuk doğurma yaşındaki kadınlarda çok sık görülür ve yaklaşık her dört kadından birinde bulunur. Büyümeleri östrojen ve progesteron hormonlarından etkilenir; menopozdan sonra genellikle küçülürler.
Myomlar düzensiz kanama, ağrı ve komşu organlara bası şikâyetlerinin nedeni olabilir; ancak infertilite ile ilişkilerini net olarak tanımlamak her zaman kolay değildir. Myomlar rahim ağzının (serviks) konumunu değiştirerek, rahim boşluğunu (uterin kavite) bozarak, fallop tüplerinin rahim duvarındaki kısımlarını tıkayarak veya tüplerin anatomisini bozarak sperm ve yumurtanın taşınmasını ve birleşmesini engelleyebilir. Ayrıca rahim içindeki kan akımını bozarak ya da kronik endometrite (rahim iç zarının süregen iltihabı) neden olarak embriyonun rahme tutunmasını (implantasyon) zorlaştırabilir.
Myom türleri ve gebeliğe etkileri
Myomlar rahim içindeki yerleşimlerine göre genellikle 3 gruba ayrılır. Gebelik üzerindeki etkilerini belirleyen en önemli özellik, myomun büyüklüğü ve sayısından çok yerleşim yeridir.
1) Submüköz myomlar rahim içindeki boşluğa doğru büyür ve genellikle adet kanaması miktarında artışa ya da düzensiz kanamalara yol açar. Kendiliğinden ve tüp bebek ile gebe kalma şansını belirgin olarak azaltır ve düşük riskini belirgin olarak artırır. Saptandıklarında hangi büyüklükte olurlarsa olsunlar, gebelik isteyen kadınlarda çıkarılmaları gerekir. Genellikle histeroskopi denilen kapalı ameliyat tekniğiyle çıkarılmaları tercih edilir.
2) İntramural myomlar rahim kas tabakası içinde büyüyen ve en sık görülen myomlardır. Genellikle ultrasonografide tesadüfen saptanır ve çoğunlukla bir şikâyete yol açmaz. Ancak bazen rahim iç tabakasına baskı yaparak ve rahim boşluğunu düzensizleştirerek adet kanaması miktarını artırabilir ve düzensiz kanamalara neden olabilir. Kendiliğinden ya da tüp bebek ile gebelik şansı üzerindeki etkileri net olmamakla birlikte, özellikle 4-5 cm'den büyük olanların ve rahim boşluğunu bozanların olumsuz etkili olduğu kabul edilir. Şikâyete yol açmadıkları ya da çok büyük olmadıkları sürece ameliyat edilmelerine genellikle gerek yoktur.
3) Subseröz myomlar rahim dışına doğru büyüyen myomlardır ve gebelik şansını genellikle doğrudan etkilemez. Çok ileri büyüklüğe ulaşana kadar çoğunlukla bir sorun yaratmazlar. 8-10 cm ve üzerinde bir büyüklüğe ulaştıklarında çevre organlara bası nedeniyle oluşan şikâyetler (mesane gibi), kanama miktarında artış ve düzensiz kanamalar, karında hissedilen bir şişlik ve ele gelen bir kitle ile fark edilirler. Belirgin bir şikâyet olmadığı sürece izlenebilirler.
Rahim içi polipler
Rahim içi (endometrial) polipler, rahim iç zarından kaynaklanan, parmak ya da mantar biçiminde, genellikle iyi huylu oluşumlardır. Tek ya da çok sayıda olabilir, boyutları birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilir. Oluşumunda östrojen hormonunun etkili olduğu düşünülür. Kötü huylu olma olasılıkları düşüktür; bu risk özellikle menopoz sonrasında ve kanamaya yol açan poliplerde artar.
Polipler adet arası kanama ya da yoğun adet kanamasına neden olabilir, ancak çoğu zaman belirti vermez. Rahim boşluğunda yer kaplayarak embriyonun tutunmasını mekanik olarak zorlaştırabilir ve çevresindeki rahim iç zarında iltihabi değişikliklere yol açabilirler. Gebelik isteyen kadınlarda, özellikle 1 cm'den büyük ya da çok sayıda polip bulunduğunda çıkarılması önerilir.
Tanı nasıl konur?
- Transvajinal ultrasonografi: İlk basamak ve en sık kullanılan yöntemdir. Myomların varlığı, büyüklüğü ve yeri hakkında bilgi verir. Polipler de çoğu zaman görülebilir, ancak küçük polipler gözden kaçabilir.
- Sonohisterografi: Rahim içine steril sıvı verilerek yapılan ultrasonografidir. Rahim boşluğunu genişleterek polip ve submüköz myomların çok daha net görülmesini sağlar. Ayrıntılar için ultrasonografi ve histerosonografi yazısına bakabilirsiniz.
- Histeroskopi: Rahim içinin kamerayla doğrudan görüntülenmesidir. Polip ve submüköz myomların tanısını kesinleştirir ve aynı seansta tedavisine olanak verir.
- MR (manyetik rezonans): Büyük ya da çok sayıda myomun yerinin ve rahim boşluğuyla ilişkisinin ameliyat öncesinde ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde kullanılır; rutin bir yöntem değildir.
Tedavi seçenekleri
Rahim içi polipler ve submüköz myomlar histeroskopi ile çıkarılır. Bu işlemde rahme kesi yapılmaz; ince bir kamera ve özel aletlerle rahim ağzından girilerek oluşum rahim duvarından ayrılır ve çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir. Polip çıkarılması genellikle kısa süren, günübirlik bir işlemdir. Büyük ya da rahim duvarına derin yerleşmiş submüköz myomlarda işlemin birden fazla seansta yapılması gerekebilir.
Rahim boşluğuna uzanmayan intramural ve subseröz myomlar histeroskopiyle çıkarılamaz. Bunların çıkarılması gerektiğinde laparoskopi (kapalı ameliyat) ya da açık ameliyat yöntemleri kullanılır. Ameliyat kararı; myomun büyüklüğü, yeri, şikâyetler, kadının yaşı ve yumurtalık rezervi birlikte değerlendirilerek verilir. Gereksiz myom ameliyatları rahimde yapışıklık ve iz dokusu riskini artırabileceği için, şikâyete yol açmayan ve rahim boşluğunu bozmayan myomlarda genellikle izlem tercih edilir.
Tedavi sonrası gebelik planlaması
Polip çıkarılmasından sonra rahim iç zarı genellikle hızla iyileşir ve çoğu durumda 1-2 adet döngüsü sonrasında gebelik denemelerine başlanabilir. Submüköz myom çıkarılmasından sonra, myomun büyüklüğüne ve rahim duvarına yerleşim derinliğine göre genellikle 2-6 aylık bir bekleme süresi önerilir. Rahim duvarını derinden etkileyen laparoskopik ya da açık myom ameliyatlarından sonra bu süre daha uzun olabilir ve doğum şeklinin planlanmasında ameliyatın özellikleri dikkate alınır. İyileşme ultrasonla kontrol edilir ve gebelik için uygun zaman hekiminizle birlikte belirlenir.
Yeterli iyileşme süresinden sonra kendiliğinden gebelik denenebilir. Gebelik oluşmazsa ya da yaş, yumurtalık rezervi, sperm sorunları gibi ek etkenler varsa aşılama ya da tüp bebek tedavisi gündeme gelir. Rahim kaynaklı infertilite nedenleri hakkında bilgi için uterin faktör yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Her myom ameliyat edilmeli mi?
Hayır. Rahim boşluğunu etkileyen submüköz myomların gebelik isteyen kadınlarda çıkarılması önerilir. Rahim boşluğunu bozmayan, küçük ve şikâyete yol açmayan myomlar ise genellikle izlenir.
Myomla gebe kalınabilir mi?
Evet. Myomu olan kadınların birçoğu kendiliğinden ya da tedaviyle gebe kalabilir. Myomun gebeliği etkileyip etkilemeyeceği büyük ölçüde yerine ve büyüklüğüne bağlıdır.
Myom ya da polip nedeniyle gebelik planlamanızla ilgili sorularınız için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılar için blog sayfasına göz atabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




