Ultrasonografi ve Histerosonografi

Ultrasonografi ve histerosonografi, infertilite değerlendirmesinde rahim, yumurtalıklar ve tüpler hakkında bilgi edinmek için kullanılan, ışın içermeyen görüntüleme yöntemleridir. Vajinal ultrasonografi yapılarak rahim ve yumurtalıkların durumu değerlendirilir; rahimde myom, polip gibi sorunların olup olmadığı, yumurtalıklarda kistik bir oluşumun varlığı ve yumurtalıkların yerleşimi incelenir.

Vajinal (transvajinal) ultrasonografi

Vajinal ultrasonografide ince bir ultrason probu vajen içine yerleştirilir. Prob, iç üreme organlarına karından yapılan ultrasona göre çok daha yakın olduğu için rahim ve yumurtalıklar daha net görüntülenir. İşlem genellikle birkaç dakika sürer, ağrısızdır ve mesanenin dolu olması gerekmez. Ayrıntılı bilgi için transvajinal ultrasonografi ve histerosonografi yazısına da bakabilirsiniz.

İnfertilite değerlendirmesinde vajinal ultrasonografi ile şu bilgiler elde edilir:

• Rahmin yapısı: Myom, polip, rahim perdesi (septum) gibi doğuştan ya da sonradan oluşan yapısal sorunlar
• Rahim iç zarı (endometrium): Kalınlığı ve görünümü, adet döngüsünün evresine uygun olup olmadığı
• Yumurtalıklar: Kist, çikolata kisti (endometrioma) ya da polikistik görünüm
• Antral folikül sayısı: Adetin ilk günlerinde yumurtalıklarda görülen küçük foliküllerin sayılması, yumurtalık rezervi hakkında fikir verir
• Folikül takibi: İlaç tedavisi sırasında foliküllerin büyümesi izlenir ve yumurtlama ya da yumurta toplama zamanı belirlenir

Rahim içini daha ayrıntılı göstermek amacıyla üç boyutlu (3D) ultrasonografi de kullanılabilir. Bu yöntem özellikle rahim perdesi gibi doğuştan rahim anomalilerinin ayırt edilmesinde yardımcıdır.

Histerosonografi (sonohisterografi) nedir?

Sonohisterografi, vajinal ultrasonografi sırasında rahim içine yerleştirilen ve farklı tipleri bulunan ince bir plastik borudan çeşitli özelliklerde sıvılar verilerek inceleme yapılması esasına dayanır.

En basit olarak steril tuzlu su çözeltileri kullanılır. Sıvı yardımıyla normalde birbirine değen rahim duvarları ayrılır ve rahim içi ayrıntılı biçimde incelenir. Rahim içindeki yer kaplayan oluşumlar (polip, rahim içine doğru büyüyen myom), yapışıklıklar ve yapısal bozukluklar yüksek doğrulukla tanımlanabilir.

Ayrıca özel sıvılar (köpük ya da kontrast madde) ve rahme verilen sıvının geri kaçmasını engelleyen balonlu borucuklar kullanılarak fallop tüplerinin açık olup olmadığı da araştırılabilir. Bu uygulama histerosalpingo-kontrast sonografi (HyCoSy) ya da köpükle yapıldığında HyFoSy olarak adlandırılır.

İşlem nasıl yapılır?

İşlem genellikle adet kanaması bittikten sonra, yumurtlamadan önceki günlerde yapılır; bu dönemde rahim iç zarı incedir ve olası bir gebeliğin etkilenmesi riski yoktur. Jinekolojik muayene pozisyonunda rahim ağzı görüntülenir, ince kateter rahim içine ilerletilir ve sıvı yavaşça verilirken vajinal ultrason ile görüntüleme yapılır. İşlem çoğunlukla 10-15 dakika sürer ve anestezi gerektirmez. Bazı kadınlar işlem sırasında ya da sonrasında adet sancısına benzer hafif kramp hissedebilir. Az miktarda akıntı veya lekelenme olabilir.

Histerosonografinin avantajları ve sınırlılıkları

Histerosonografi ışın içermez, iyot içeren kontrast madde kullanılmaz ve muayenehane koşullarında kısa sürede yapılabilir. Rahim içini değerlendirmede rahim filmine göre daha ayrıntılı bilgi verir ve birçok durumda histeroskopiye yakın doğruluk sağlar. Bu nedenle tüp bebek öncesi rahim içinin değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılır.

Bununla birlikte tüplerin değerlendirilmesinde tüplerin tüm seyrini ve iç yapısını gösterme yeteneği histerosalpingografiye (HSG) göre daha sınırlı olabilir. Rahim içinde bir sorun saptandığında tanının kesinleştirilmesi ve aynı seansta tedavi için histeroskopi gerekebilir. Hangi yöntemin seçileceği konusunda rahim içini değerlendirmede hangi yöntemin kullanılması gerekir? yazısı yol gösterici olabilir.

Sık sorulanlar

Histerosonografi ağrılı mıdır?

Genellikle iyi tolere edilir. Bazı kadınlar kısa süreli kramp hissedebilir; gerekirse işlem öncesinde basit bir ağrı kesici önerilebilir.

Ne zaman yapılmamalıdır?

Gebelik şüphesi, aktif pelvik enfeksiyon ya da yoğun kanama varsa işlem ertelenir.

Değerlendirme için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz.