Kısırlık· 3 dk okuma

Uterin Faktör

Yayın: Güncelleme:

Uterin Faktör

Uterin faktör, rahimdeki (uterus) yapısal ya da işlevsel sorunlara bağlı olarak gebe kalmanın zorlaşması ya da gebeliğin sürdürülememesi durumudur. Rahim içinde bebeğin yerleşeceği alanın yapısını değiştiren anormallikler, yani uterusa ait yapısal bozukluklar, önemli infertilite nedenlerinden birisidir. Bunlar doğumsal uterus anomalileri (rahmin yokluğu, septum ya da perde, tek ya da çift boynuzlu uterus, çift rahim gibi), myom denilen ve uterusun kas yapısından köken alan iyi huylu tümörler ya da rahmin iç yüzünden kaynaklanan polip ismi verilen oluşumlar olabilir. Bunların tanısında ultrasonografi, sonohisterografi, HSG ve histeroskopi gibi yöntemlerden yararlanılır.

Uterin faktörün başlıca nedenleri

Doğumsal rahim anomalileri

Rahim, anne karnındaki gelişim sırasında iki ayrı kanalın birleşmesiyle oluşur. Bu birleşme ya da aradaki duvarın erimesi tamamlanmazsa septumlu (perdeli), çift boynuzlu ya da çift rahim gibi anomaliler ortaya çıkar. Bu anomalilerin bir kısmı hiçbir sorun yaratmazken bir kısmı düşük, erken doğum ya da bebeğin ters gelişi gibi sorunlarla ilişkilidir. Ayrıntılar için doğuştan uterus anomalileri yazısına bakabilirsiniz.

Myomlar

Myomlar, rahim kasından gelişen ve doğurganlık çağındaki kadınlarda sık görülen iyi huylu urlardır. Doğurganlık üzerine etkileri büyük ölçüde yerleşim yerlerine bağlıdır. Rahim boşluğuna doğru büyüyen (submukoz) myomlar tutunmayı belirgin olarak zorlaştırır ve düşük riskini artırır. Rahim duvarı içindeki (intramural) myomların etkisi büyüklüklerine ve rahim boşluğunu ne kadar etkilediklerine göre değişir; rahmin dış yüzündeki (subseröz) myomlar ise genellikle doğurganlığı etkilemez. Ayrıntılar için myom nedir, infertiliteye neden olur mu yazısına bakabilirsiniz.

Polipler

Endometrial polipler, rahim iç zarından kaynaklanan ve rahim boşluğuna doğru uzanan küçük çıkıntılardır. Adet aralarında lekelenmeye neden olabilecekleri gibi çoğu zaman belirti vermezler ve ultrasonda tesadüfen saptanırlar. Tutunmayı olumsuz etkileyebilecekleri düşünüldüğü için infertil kadınlarda genellikle histeroskopik olarak çıkarılmaları önerilir.

Rahim içi yapışıklıklar (Asherman sendromu)

Rahim içine yapılan küretaj gibi girişimler ya da enfeksiyonlar sonrasında rahim duvarları arasında yapışıklıklar gelişebilir. Bu durum adet miktarında belirgin azalma ya da adet görmeme, gebe kalamama ve tekrarlayan düşüklerle kendini gösterebilir.

Adenomyozis ve ince endometrium

Rahim iç zarı dokusunun rahim kas tabakası içine yerleşmesiyle oluşan adenomyozis, ağrılı ve bol adetlere neden olabilir ve tutunmayı olumsuz etkileyebilir. Tedaviye rağmen yeterince kalınlaşmayan rahim iç zarı (ince endometrium) da tutunmayı zorlaştıran ve tedavisi güç bir durumdur.

Uterin faktör nasıl tanınır?

Uterusun incelenmesinde temel yöntem vajinal yolla yapılan ultrasonografi olup bazen ultrasonografi sırasında rahim içine yerleştirilen bir kateter aracılığı ile verilen sıvı incelemeyi kolaylaştırır (sonohisterografi). Son yıllarda kullanımı artan üç boyutlu ultrasonografi ile uterusun doğumsal anomalileri çok daha doğru olarak değerlendirilebilmektedir.

Rahim filmi (HSG), rahim içini ve fallop kanallarını incelemek için kullanılan temel inceleme yöntemlerinden birisidir. Rahim ağzından verilen radyoopak (röntgende görünen) bir sıvı önce rahim içini doldurur ve sonra kanallara doğru ilerler. Bu sırada çekilen filmler ile normalden olan sapmalar belirlenir. HSG özellikle tüplerin açıklığını değerlendirmede değerlidir; rahim içindeki küçük polip ve myomları göstermede ise sonohisterografi ve histeroskopi daha duyarlıdır.

Histeroskopi ise rahim içinin optik cihazlarla incelenmesi işlemidir. Bu yöntem tanısal amaçla kullanılabileceği gibi saptanan anormalliklerin cerrahi olarak düzeltilmesini de sağlar.

Tedavi

Uterin faktörün tedavisi, saptanan soruna göre planlanır. Polipler, rahim boşluğuna doğru büyüyen myomlar, rahim içi yapışıklıklar ve uygun hastalarda septum histeroskopik olarak tedavi edilir. Büyük ya da rahim duvarı içindeki myomlarda laparoskopi ya da açık ameliyat gerekebilir. Tedavi kararı verilirken sorunun gebelik üzerine olası etkisi, kadının yaşı ve yakınmaları birlikte değerlendirilir. Histeroskopi hakkında ayrıntılı bilgi histeroskopi sayfasında yer almaktadır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Adet aralarında kanama, adet miktarında belirgin azalma ya da artış, şiddetli adet ağrısı, tekrarlayan düşükler veya daha önce rahim içi girişim geçirdikten sonra gebe kalamama gibi durumlarda rahmin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi önerilir.

Rahim kaynaklı sorunların değerlendirilmesi için iletişim sayfasından randevu oluşturabilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer blog yazıları için blog sayfasına göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.