Yumurtalık Kanseri

Yumurtalık kanseri, yumurtalıklardaki (over) hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişen ve erken dönemde belirti vermediği için çoğu zaman ileri evrede tanı alan bir kadın kanseridir. Belirtilerin ve risk faktörlerinin bilinmesi, şikâyetlerin geciktirilmeden değerlendirilmesini sağlar.

Yumurtalık kanseri en fazla hangi yaşlarda görülür?

Yumurtalık kanserlerinin yaklaşık %90'ını yumurtalığın dış yüzeyinden gelişen (epitelyal) kanserler oluşturur. Bunlar en sık 60-65 yaş grubunda, yani çoğunlukla menopoz sonrasında görülür. Yumurtalığın içindeki üreme hücrelerinden ve diğer hücrelerden gelişen kanserler ise daha erken yaşlarda, hatta çocukluk ve genç kızlık dönemlerinde görülebilir.

Yumurtalık kanserinin belirtileri nelerdir?

Yumurtalık kanserinde, rahim ağzı kanseri ve rahim iç tabakası kanserinin aksine erken belirtiler çok azdır. Ortaya çıkan belirtilerin çoğu da ilk aşamada yumurtalık kanserini akla getiren belirtiler değildir. En sık görülen belirtiler iştahsızlık, çabuk doyma, hazımsızlık, şişkinlik, karnın alt bölümünde hassasiyet, baskı hissi, ağrı, cinsel ilişkide ağrı, sık idrara çıkma ve kabızlıktır.

Bu belirtiler birçok zararsız durumda da görülebilir. Ancak yeni başlayan, neredeyse her gün tekrarlayan ve birkaç hafta boyunca geçmeyen şişkinlik, karın ağrısı ya da çabuk doyma hissi, özellikle 50 yaş üzerindeki kadınlarda mutlaka hekime başvurmayı gerektirir.

Hangi kadınlar yumurtalık kanseri açısından riskli gruptadır?

• İleri yaştaki ve menopoz sonrası dönemdeki kadınlar
• Ailesinde (anne, kız kardeş, kız çocuğu) meme, yumurtalık, rahim iç zarı ya da kalın bağırsak kanseri olan kadınlar
• BRCA1 ve BRCA2 gibi gen değişiklikleri ya da Lynch sendromu taşıdığı bilinen kadınlar
• Hiç doğum yapmamış veya az doğum yapmış kadınlar ile emzirmemiş kadınlar
• Endometriozis öyküsü olan kadınlar
• Obezite ve hayvansal yağdan zengin, yüksek kalorili beslenme (bu ilişkiyi gösteren kanıtlar daha zayıftır)

Uzun süreli olarak doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda yumurtalık kanseri daha az görülür; yani doğum kontrol haplarının koruyucu etkisi vardır. Gebelik ve emzirme de riski azaltan etkenler arasındadır.

Yumurtalık kanserinin erken teşhisi için neler yapılabilir?

Kadın kanserleri içinde erken teşhisi en zor olanı yumurtalık kanseridir. Yılda bir yapılan jinekolojik muayene, vajinal yoldan ultrasonografi ve CA 125 gibi bazı tümör belirteçleri, şikâyeti olan kadınlarda tanıya yardımcı olur. Ancak büyük çalışmalarda, belirtisi olmayan ve ortalama risk taşıyan kadınlarda ultrasonografi ve CA 125 ile yapılan düzenli taramanın yumurtalık kanserinden ölümleri azaltmadığı gösterilmiştir. Bu nedenle bu testler genel nüfusa rutin tarama testi olarak önerilmez. CA 125 değeri endometriozis, miyom ve adet dönemi gibi kanser dışı durumlarda da yükselebilir.

Ailesinde yumurtalık ya da meme kanseri öyküsü güçlü olan kadınlara genetik danışmanlık verilmesi ve gerekirse genetik test yapılması önerilir. Yüksek risk taşıdığı saptanan kadınlarda takip seçenekleri ve çocuk sahibi olma planı tamamlandıktan sonra koruyucu cerrahi gibi yöntemler hekimle birlikte değerlendirilir.

Tanı ve tedavi

Yumurtalıkta şüpheli bir kitle saptandığında ultrasonografi, gerekirse manyetik rezonans ya da bilgisayarlı tomografi ve kan testleri birlikte değerlendirilir. Kesin tanı, ameliyatla alınan dokunun patolojik incelemesiyle konur. Tedavi çoğunlukla cerrahi ve kemoterapiden oluşur ve kadın onkolojisi alanında uzman bir ekip tarafından planlanır.

Yumurtalık kanseri ve doğurganlık

Erken evrede tanı alan ve çocuk sahibi olmak isteyen genç kadınlarda, uygun olgularda sağlıklı yumurtalığın ve rahmin korunduğu doğurganlığı koruyucu cerrahi seçenekleri değerlendirilebilir. Kemoterapi yumurtalık rezervini azaltabileceği için tedavi öncesinde yumurta ya da embriyo dondurma gibi doğurganlığı koruma yöntemleri onkoloji ekibiyle birlikte konuşulmalıdır. Bu konuda yumurta dondurma tedavisi nedir? ve sperm, yumurta ve embriyo dondurma yazılarına göz atabilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Birkaç haftadır süren ve yeni başlamış şişkinlik, kasık ya da karın ağrısı, çabuk doyma, idrar alışkanlığında değişiklik, menopoz sonrası vajinal kanama ya da ailede yumurtalık veya meme kanseri öyküsü varsa jinekolojik değerlendirme yaptırmanız önerilir. Diğer kadın kanserleri hakkında bilgi için rahim ağzı kanseri yazısını okuyabilirsiniz.

Jinekolojik muayene ve değerlendirme için iletişim sayfasından randevu isteyebilirsiniz.