Tüp bebek sürecinde beslenme, tedavinin yerini tutmaz; ancak yumurta ve sperm sağlığını destekleyen, vücudu tedaviye hazırlayan önemli bir zemin oluşturur. Yumurtanın son gelişim evresi ve spermin üretimi yaklaşık 3 ay sürdüğü için beslenme düzenindeki değişikliklere tedaviden en az 3 ay önce başlamak idealdir. Bu öneriler kadın kadar erkek için de geçerlidir.
Sofranızda olması gerekenler
Tek bir "mucize besin" yoktur; önemli olan genel beslenme düzenidir. Araştırmalarda üreme sağlığıyla en tutarlı biçimde ilişkilendirilen besinler şunlardır:
- Akdeniz tipi beslenme: Zeytinyağı, balık, sebze, meyve, baklagil ve tam tahıl ağırlıklı beslenme, bazı gözlemsel çalışmalarda tüp bebek tedavisinde daha olumlu sonuçlarla ilişkili bulunmuştur. Kanıtlar kesin olmasa da bu düzen genel sağlık için de önerilir.
- Omega-3 yağ asitleri: Somon, sardalya, hamsi gibi yağlı balıklar ve ceviz iyi kaynaklardır. Omega-3 yumurta kalitesi ve embriyo gelişimiyle ilişkilendirilmektedir.
- Folat: Koyu yeşil yapraklı sebzeler, mercimek, nohut ve fasulyede bol bulunur. Bebeğin sinir sistemi gelişimini (nöral tüp) korumak için besinlere ek olarak gebelik öncesinden itibaren folik asit takviyesi de önerilir; doz hekiminiz tarafından belirlenir.
- Antioksidanlar: Renkli sebze ve meyveler, yaban mersini, nar ve domates; yumurta ve sperm hücrelerini oksidatif strese karşı korumaya yardımcı olur.
- D vitamini: Eksikliği yaygındır. Kandaki düzeyiniz ölçülüp gerekirse hekim önerisiyle takviye yapılmalıdır.
- Yeterli protein: Balık, yumurta, tavuk, baklagiller ve süt ürünleri dengeli şekilde tüketilmelidir.
Vitamin ve antioksidan takviyelerinin tüp bebekteki yeri hakkında ayrıntılı bilgi için tüp bebek tedavisinde antioksidanlar ve vitaminler sayfasına bakabilirsiniz.
Uzak durulması gerekenler
- Trans yağlar ve aşırı işlenmiş gıdalar (hazır atıştırmalıklar, işlenmiş et ürünleri)
- Şekerli içecekler ve rafine karbonhidrat ağırlıklı beslenme
- Alkol (tedavi sürecinde hiç tüketilmemeli) ve sigara
- Günde 200 mg'ın üzerinde kafein (yaklaşık 2 fincan filtre kahve; çay, kola ve enerji içeceklerindeki kafein de hesaba katılmalı)
- Cıva içeriği yüksek olabilen büyük avcı balıklar (kılıç balığı, köpek balığı gibi)
Sigara ve alkolün etkileri sigara ve alkolün üreme sağlığına etkileri yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Kilo ve kan şekeri dengesi
Hem fazla kilo hem de aşırı zayıflık hormon dengesini bozarak yumurtlamayı ve tedaviye yanıtı olumsuz etkileyebilir. Fazla kilolu kadınlarda kısa sürede uygulanan sert diyetler yerine, birkaç ay içinde yavaş ve sürdürülebilir kilo kaybı hedeflenir; mevcut kilonun küçük bir bölümünün verilmesi bile yumurtlama düzenine olumlu yansıyabilir. Polikistik over sendromu gibi insülin direnciyle seyreden durumlarda kan şekerini dengeleyen, lif oranı yüksek bir beslenme düzeni özellikle yararlıdır. Konuyla ilgili ayrıntılar kadınlarda aşırı kilo ve obezitenin üreme üzerine etkileri sayfasında yer alıyor.
Takviyeler konusunda dikkat
Bitkisel ürünler ve yüksek doz vitamin takviyeleri "doğal" oldukları için zararsız sanılabilir. Oysa bazı bitkisel ürünler hormon dengesini etkileyebilir, yüksek doz A vitamini gibi bazı takviyeler ise gebelikte risk oluşturabilir. Tedavi sürecinde kullandığınız tüm takviyeleri hekiminize bildirin ve önerilmeyen ürünleri kendi başınıza başlamayın.
Transfer sonrası ve gebelikte
Embriyo transferinden sonra özel bir "tutunma diyeti" yoktur. Dengeli beslenmeye devam etmek, bol su içmek ve kabızlığı önlemek için lifli besinler tüketmek yeterlidir. Gebelik olasılığına karşı çiğ ya da az pişmiş et, çiğ yumurta, pastörize edilmemiş süt ve peynirler gibi enfeksiyon riski taşıyan gıdalardan uzak durmak, sebze ve meyveleri iyice yıkamak önerilir.
Erkekler için de geçerli
Sperm kalitesi beslenmeden doğrudan etkilenir. Çinko (kabak çekirdeği, kırmızı et, baklagiller), selenyum (balık, yumurta, az miktarda Brezilya cevizi), C ve E vitaminleri sperm sayısı ve hareketliliğiyle ilişkilendirilmiştir. Fazla kilo, sigara ve alkol sperm kalitesini düşürür. Beslenme düzenini çift olarak birlikte değiştirmek hem uygulamayı kolaylaştırır hem de süreci paylaşmayı sağlar. Erkekler için öneriler erkek infertilitesinde beslenme ve diyet sayfasında daha ayrıntılı ele alınıyor.
Tedavi öncesi beslenme ve yaşam düzeninizi hekiminizle birlikte gözden geçirmek isterseniz iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.