İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Tüp Bebek Tedavisinde Antioksidanlar ve Vitaminler

Yayın: Güncelleme:

Tüp Bebek Tedavisinde Antioksidanlar ve Vitaminler

Tüp bebek tedavisinde antioksidanlar ve vitaminler, hem kadınlarda hem erkeklerde sık kullanılan destek ürünleridir. Antioksidanlar, ROS (reaktif oksijen türleri) denilen zararlı ürünlerin yarattığı oksidatif hasarı azaltan biyokimyasal bileşiklerdir. Tek başlarına ya da vitamin kompleksleri şeklinde kullanılırlar. Hücreleri ve DNA'yı ROS'un zararlı etkilerinden koruduklarına inanılır.

Hangi antioksidanlar kullanılıyor?

Sık olarak kullanılan antioksidanlar N-asetil sistein, melatonin, A, C, D, E vitaminleri, folik asit, karotenoidler, karnitinler, koenzim Q10, myo-inositol, çinko ve selenyumdur. Bu maddeler eczanelerde ve marketlerde farklı dozlarda, çoğu zaman birkaç bileşenin bir arada bulunduğu karışımlar hâlinde satılmaktadır.

Oksidatif stres neden önemsenir?

Vücutta normal metabolizmanın yan ürünü olarak az miktarda ROS oluşur ve bu moleküller belirli düzeylerde yumurtlama, sperm olgunlaşması ve döllenme gibi olaylarda görev de alır. Sorun, ROS üretimi ile vücudun antioksidan savunması arasındaki dengenin bozulmasıyla ortaya çıkar. Sigara, aşırı kilo, kötü beslenme, bazı enfeksiyonlar ve varikosel gibi durumlar oksidatif stresi artırabilir. Laboratuvar çalışmalarında artmış oksidatif stresin sperm hareketini ve sperm DNA bütünlüğünü, kadında ise yumurta kalitesini olumsuz etkileyebileceği gösterilmiştir. Antioksidan kullanımı fikri bu gözlemlere dayanır.

Bilimsel kanıtlar ne söylüyor?

Bugünkü bilgilerle ne kadınlarda ne de erkeklerde antioksidan ve vitamin kullanımının canlı doğum oranlarını artırdığına dair kanıt yoktur. Bu ilaçların kullanımı tüp bebek (IVF) tedavisini daha karmaşık hâle getirmekte ve maliyeti artırmaktadır.

Kadınlarda yapılan çalışmaların çoğu küçük ölçekli, farklı ürün ve dozları karşılaştıran ve kalitesi düşük çalışmalardır. Koenzim Q10'un yumurtalık yanıtı zayıf kadınlarda, myo-inositolün ise polikistik over sendromunda (PCOS) kullanımı araştırılmaktadır; ancak bu ürünlerin gebelik ve canlı doğum üzerine etkisi kanıtlanmış değildir.

Erkeklerde antioksidanların sperm parametrelerini iyileştirebileceğini öne süren çalışmalar bulunmakla birlikte, iyi tasarlanmış randomize çalışmalarda sperm değerlerinde ya da canlı doğum oranlarında anlamlı bir iyileşme gösterilememiştir. Erkeklerde beslenmenin üreme sağlığı üzerine etkileri için erkek infertilitesinde beslenme ve diyet yazısına bakabilirsiniz.

Yüksek doz vitaminler zararsız mı?

"Vitamin olduğu için zararı olmaz" düşüncesi doğru değildir. Yağda çözünen A, D ve E vitaminlerinin yüksek dozları vücutta birikerek yan etkilere yol açabilir. Gebelikte yüksek doz A vitamini bebek gelişimi açısından sakıncalıdır. Birden fazla takviyenin aynı anda kullanılması da bazı bileşenlerin farkında olmadan önerilen dozun üzerinde alınmasına neden olabilir. Bu nedenle takviye kullanımı hekimle konuşularak planlanmalıdır.

Hangi takviyeler gerçekten gereklidir?

Ancak planlanan gebelik öncesi bilinen anemi ya da vitamin eksikliklerinin düzeltilmesi için yapılacak destekler ve folik asit desteği gerekli uygulamalardır.

  • Folik asit: Bebekte nöral tüp defektleri (omurilik ve beyin gelişim kusurları) riskini azaltmak için gebelik planlayan her kadına, gebelikten en az bir ay önce başlanıp gebeliğin ilk üç ayı boyunca sürdürülmesi önerilir. Daha önce nöral tüp defektli gebelik öyküsü olan ya da bazı ilaçları kullanan kadınlarda daha yüksek doz gerekebilir.
  • Demir: Kan testlerinde demir eksikliği ya da demir eksikliği anemisi saptanan kadınlarda tedavi edilmelidir.
  • D vitamini: Kan düzeyi düşük bulunan kişilerde eksikliğin yerine konması genel sağlık açısından uygundur.
  • B12 vitamini: Özellikle bitkisel ağırlıklı beslenen ya da metformin kullanan kişilerde eksiklik görülebilir; saptanırsa tedavi edilir.

Takviyelerden daha büyük etkisi olan uygulamalar ise sağlıklı yaşam alışkanlıklarıdır: sigaranın bırakılması, alkolün sınırlanması, sağlıklı kiloya ulaşılması, sebze, meyve, tam tahıl ve balık içeren dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite. Bu konudaki öneriler sağlıklı yaşam tarzı ve diyet önerileri yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Sık sorulanlar

Tüp bebek tedavisine başlarken vitamin kullanmalı mıyım?

Folik asit dışında rutin olarak her kadına önerilen bir vitamin ya da antioksidan yoktur. Kan testlerinde bir eksiklik saptanırsa hekiminiz uygun takviyeyi önerir.

Eşimin kullanması sperm kalitesini düzeltir mi?

Antioksidanların sperm kalitesini ve gebelik şansını artırdığı kanıtlanmamıştır. Varikosel, enfeksiyon ya da hormon bozukluğu gibi tedavi edilebilir bir neden varsa önce bunun araştırılması daha doğru bir yaklaşımdır. Başarıyı artırdığı öne sürülen diğer uygulamalar için tüp bebekte ek tedaviler yazısını okuyabilirsiniz.

Kullandığınız takviyeleri bir uzmanla gözden geçirmek isterseniz iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer blog yazıları için blog sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.