Rahme Tutunma (İmplantasyon)

Rahme tutunma (implantasyon), döllenmiş yumurtadan gelişen embriyonun rahim iç zarına (endometrium) yerleşerek gebeliği başlattığı aşamadır. Doğal gebelikte de tüp bebek tedavisinde de gebeliğin oluşabilmesi için hem sağlıklı gelişen bir embriyoya hem de onu kabul etmeye hazır bir rahim iç zarına ihtiyaç vardır.

Embriyonun rahme yolculuğu

Döllenmiş yumurta artık embriyo adını alır ve takip eden 3 gün boyunca rahme doğru yol alırken fallop tüplerinde gelişimini de sürdürür. Beşinci günde çok sayıda hücreye ulaşılmıştır, iç bölgesinde yavaş yavaş sıvı toplanmaya başlar ve artık blastosist (blastokist) adını alır.

Embriyo, döllenmeden yaklaşık 3-4 gün sonra hücrelerin sıkıca kümelendiği morula evresinde rahim boşluğuna ulaşır ve bir iki gün daha rahim içinde serbest olarak gelişmeye devam eder. Bu süre boyunca beslenmesini rahim salgılarından sağlar. Döllenme ve ilk günlerdeki gelişim hakkında ayrıntılı bilgi döllenme ve embriyo gelişimi yazısında yer almaktadır.

İmplantasyon nasıl gerçekleşir?

Büyüme ve içerisinde toplanan sıvının basıncı ile etrafındaki zarı delerek hücreler dışarı çıkmaya başlar. Böylece rahim iç zarına tutunur, hCG hormonu salgılanır.

Embriyonun dış kabuğu olan zona pellusidadan sıyrılmasına "hatching" (kabuktan çıkış) denir ve genellikle beşinci ile altıncı günler arasında olur. Kabuğundan çıkan blastokist önce rahim iç zarına gevşekçe yapışır (apozisyon), ardından sıkıca bağlanır (adezyon) ve son olarak endometrium dokusunun içine doğru ilerler (invazyon). Blastokistin dış hücre tabakası (trofoblast) ileride plasentayı oluşturacak olan hücrelerdir. Tutunma süreci döllenmeden yaklaşık 6-7 gün sonra başlar ve birkaç gün içinde embriyo rahim iç zarının içine tamamen gömülür.

Hormonların rolü

Bu hormon (hCG) yumurtalıktaki sarı cisme (korpus luteum) gebeliğin devamı için progesteron salgılamasını söyler. Adetin geciktiği günden itibaren bu hormon kan ve idrarda yapılan testlerle saptanarak gebeliğin oluşumu ilk olarak saptanabilir.

Kanda hCG, tutunmadan birkaç gün sonra ölçülebilir düzeye ulaşır; kan testi idrar testine göre daha erken ve daha duyarlı sonuç verir. Progesteron ise rahim iç zarını embriyoyu besleyecek ve koruyacak şekilde dönüştürür. Gebeliğin ilk haftalarında yeterli progesteron bulunması bu nedenle gereklidir; tüp bebek tedavisinde yumurta toplama sonrası verilen progesteron desteği bu amaçla kullanılır.

İmplantasyon penceresi nedir?

Rahim iç zarı, adet döngüsünün yalnızca belirli bir döneminde embriyoyu kabul etmeye hazırdır. Yumurtlamadan yaklaşık 6-10 gün sonrasına denk gelen bu kısa döneme implantasyon penceresi adı verilir. Bu pencere dışında rahme ulaşan bir embriyonun tutunma olasılığı düşüktür.

Tüp bebek tedavisinde embriyo transferinin zamanlaması bu nedenle rahim iç zarının hazırlığıyla uyumlu olacak şekilde planlanır. Embriyonun kalitesi ve kromozom yapısı, rahim iç zarının durumu, rahim içindeki polip ya da myom gibi yapısal sorunlar ve bazı genel sağlık sorunları tutunmayı etkileyebilir. Bu konuda daha fazla bilgi için implantasyon üzerine etkili faktörler yazısını okuyabilirsiniz.

Tutunma sırasında belirti olur mu?

Bazı kadınlarda tutunma döneminde hafif pembe ya da kahverengi lekelenme (implantasyon kanaması) ve hafif kasık gerginliği görülebilir. Ancak bu belirtiler her kadında olmaz, olmaması bir sorun olduğu anlamına gelmez; benzer yakınmalar adet öncesinde ya da tedavide kullanılan progesteron nedeniyle de ortaya çıkabilir. Bu nedenle tutunmanın olup olmadığını belirtilerden anlamak mümkün değildir; doğru bilgi ancak uygun zamanda yapılan gebelik testiyle elde edilir.

Sık sorulanlar

Tüp bebekte transferden kaç gün sonra tutunma olur?

Beşinci gün (blastokist) transferlerinde embriyo genellikle transferden sonraki bir iki gün içinde tutunmaya başlar. Üçüncü gün transferlerinde ise embriyonun blastokist aşamasına ulaşması için birkaç gün daha geçer. Gebelik testinin ne zaman yapılacağı merkez tarafından bildirilir; ayrıntılar için embriyo transferi sonrası ve gebelik testi sayfasına bakabilirsiniz.

Transferden sonra yatmak tutunmayı kolaylaştırır mı?

Uzun süreli yatak istirahatinin tutunmayı artırdığı gösterilmemiştir. Ağır egzersizden kaçınmak dışında günlük yaşamın olağan şekilde sürdürülmesi genellikle önerilir.

Tutunma sorunlarıyla ilgili sorularınız için iletişim sayfası üzerinden hekim görüşmesi planlayabilirsiniz.