Tanı yöntemleri ve Testler

Tüp Bebek Tedavisinde Tanı Yöntemleri ve Testler

Gebelik planlayan kadınlar veya gebe kalmak için tedavi görecek olanlar, hem gebelik şanslarını artırmak hem de daha sorunsuz bir gebelik dönemi geçirmek için ön bir değerlendirmeden geçirilirler. Bu değerlendirmede kullanılan tanı yöntemleri ve testler, gebe kalamamanın nedenini bulmayı ve en uygun tedaviyi seçmeyi amaçlar.

Doktor görüşmesi ile başlayan bu süreçte anne ve baba adayının öz ve soy geçmişlerine dair bilgi toplanır. Kadın ve gerekirse erkeğin muayenesi yapılır ve üreme sistemi ultrasonografik olarak incelenir.

Yapılacak olan testler her zaman aynı olmayıp temel testler ve gerekli oldukça yapılan testler şeklinde değerlendirilebilir. İnceleme genellikle basitten zora ve ekonomik olandan başlayıp daha pahalı olana doğru yönlendirilmeli, basamaklandırılmalı ve gereksiz tüm tetkiklerden kaçınılmalıdır.

Temel değerlendirmenin üç ayağı

Gebeliğin oluşabilmesi için kadının düzenli yumurtlaması, yumurta ile spermin buluşabileceği açık ve sağlıklı tüplerin bulunması, rahmin embriyonun tutunmasına uygun olması ve yeterli sayıda hareketli spermin bulunması gerekir. Bu nedenle temel değerlendirme; yumurtlama ve yumurtalık rezervi, tüpler ve rahim ile erkekte sperm analizi olmak üzere üç ana başlıkta yapılır. Değerlendirmenin kadın ve erkekte aynı dönemde yapılması zaman kaybını önler.

Hormon testleri

Kadında yumurtalık rezervini değerlendirmek için AMH ya da adetin 2. veya 3. günü FSH, LH ve östradiol ölçülür. Yumurtlamanın olup olmadığı, beklenen adetten yaklaşık bir hafta önce bakılan progesteron düzeyiyle anlaşılabilir. Tiroid hormonu (TSH) ve prolaktin, yumurtlamayı bozabilecek durumların saptanması için istenir. Tüylenme ya da adet düzensizliği olan kadınlarda erkeklik hormonları da değerlendirilebilir. Erkekte sperm analizi bozuksa FSH, LH, testosteron ve prolaktin ölçülür.

Görüntüleme yöntemleri

Vajinal ultrasonografi

İnfertilite değerlendirmesinin ilk basamağıdır. Rahim ve yumurtalıkların yapısı, myom, polip ve kistler, antral follikül sayısı ile rahim iç zarının kalınlığı değerlendirilir. Rahim içine sıvı verilerek yapılan histerosonografi ise rahim boşluğunu daha ayrıntılı gösterir. Ayrıntılar için transvajinal ultrasonografi ve histerosonografi yazısına bakabilirsiniz.

Histerosalpingografi (HSG)

Rahim filmi olarak da bilinen HSG, rahim ağzından verilen ilaçlı bir sıvı eşliğinde çekilen röntgen filmleriyle tüplerin açık olup olmadığını ve rahim boşluğunun şeklini gösterir. Genellikle adet kanaması bittikten sonra, yumurtlamadan önce yapılır. Ayrıntılar için histerosalpingografi (HSG) yazısına bakabilirsiniz.

Endoskopik yöntemler

Histeroskopi, rahim ağzından girilen ince bir optik cihazla rahim içinin doğrudan görülmesini sağlar; saptanan polip, myom, yapışıklık ya da septum aynı seansta tedavi edilebilir. Laparoskopi ise karın duvarındaki küçük kesilerden girilerek tüplerin, yumurtalıkların ve karın içinin incelenmesidir; endometriozis ve yapışıklıklar gibi diğer yöntemlerle görülemeyen sorunların tanısında ve tedavisinde kullanılır. Bu yöntemler tüm hastalara rutin olarak uygulanmaz; diğer testlerde şüpheli bulgu varsa ya da yakınmalara göre gündeme gelir.

Erkekte yapılan testler

Erkeğin değerlendirilmesinde temel test sperm analizidir (spermiyogram). Sperm sayısı, hareketliliği ve şekli değerlendirilir; sonuç bozuksa analiz 2-3 hafta sonra tekrarlanır. Ayrıntılar için sperm analizi nasıl yapılır, nasıl değerlendirilir yazısına bakabilirsiniz. Analizde sorun saptanırsa üroloji muayenesi, skrotal ultrasonografi ve hormon testleri yapılır.

Genetik testler

Tekrarlayan gebelik kayıpları, ağır sperm bozukluğu ya da azospermi, erken over yetmezliği ve ailede bilinen kalıtsal hastalık gibi durumlarda kromozom analizi (karyotip) ve gerektiğinde özel genetik testler istenir. Bu testlerin ne zaman gerektiği genetik inceleme sayfasında anlatılmaktadır.

Enfeksiyon ve genel sağlık testleri

Tüp bebek ya da aşılama yapılacak çiftlerden hepatit B, hepatit C ve HIV testleri istenir. Kadında kan grubu, tam kan sayımı ve kızamıkçık (rubella) bağışıklığı da değerlendirilir. Bu testler hem tedavinin hem de gebeliğin güvenli şekilde sürdürülmesi için gereklidir.

Hangi tanı yöntemlerine ihtiyacınız olduğunu konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz.