Genetik inceleme, kısırlığın nedenini ortaya koymak ve gebelik olduğunda bebeğe aktarılabilecek bir genetik sorunun riskini belirlemek amacıyla yapılır. Erkeklerde sperm sayısının ileri derecede düşük olması (mililitrede 5 milyonun altında) ya da hiç sperm bulunmaması, yani azoospermi, bazı genetik bozukluklarla birlikte olabilir. Kromozomlardaki çeşitli yapısal ve sayısal değişikliklerin yanında özellikle Y kromozomundaki bazı küçük parça kayıpları (Y kromozomu mikrodelesyonları) infertilite yakınması ile başvuran erkeklerde %5-15 sıklıkla görülmektedir. Bunların değerlendirilmesi hem infertilite nedeninin ortaya konması hem de tedavi sonrasında gebelik meydana gelirse bunun doğacak bebeğe aktarılma riskinin belirlenmesi bakımından son derece önemlidir. Bu nedenle tedavi öncesi doktorunuz size bu genetik incelemelerin yapılmasını önerebilir.
Erkeklerde Yapılan Genetik Testler
Kromozom analizi (karyotip)
Kandan alınan hücrelerde kromozomların sayısı ve yapısı incelenir. Erkek kısırlığında en sık rastlanan kromozom sorunu, fazladan bir X kromozomunun bulunduğu Klinefelter sendromudur (47,XXY). Bunun dışında kromozom parçalarının yer değiştirdiği translokasyonlar da hem kısırlığa hem de eşte tekrarlayan düşüklere yol açabilir.
Y kromozomu mikrodelesyon testi
Y kromozomu üzerinde sperm üretimi için gerekli genlerin bulunduğu AZFa, AZFb ve AZFc adı verilen bölgelerde küçük parça kayıpları olabilir. Kaybın hangi bölgede olduğu, testisten sperm elde etme şansı hakkında önemli bilgi verir: AZFc bölgesindeki kayıplarda sperm bulma olasılığı varken, AZFa ve AZFb bölgelerinin tamamen kaybında sperm bulunması beklenmez. Bu bilgi, gereksiz ameliyatların önlenmesine yardımcı olur. Y kromozomu mikrodelesyonu tedavi sonrası doğacak çocuğa aktarılabileceği için bu durumda genetik danışmanlık önerilir.
Kistik fibrozis (CFTR) gen analizi
Erkeklerde spermi taşıyan vaz deferens adı verilen kanalın doğuştan yokluğu (konjenital vaz agenezisi), kistik fibrozis adı verilen ve ciddi akciğer sorunlarına yol açarak ölümcül olabilen bir hastalığın genindeki (CFTR) değişikliklerle ilişkilidir. Bu nedenle vaz agenezisi olan erkeklerde ve özellikle akraba evliliği varsa eşlerinde kistik fibrozis geni araştırılmalıdır. Her iki eşte de bu gende değişiklik saptanırsa bebeğin kistik fibrozis hastası olma riski ortaya çıkar.
Erkek kısırlığına yol açan genetik nedenler hakkında daha fazla bilgi için erkeklerde infertiliteye neden olan genetik faktörler yazımıza bakabilirsiniz.
Kadınlarda ve Çiftlerde Genetik İnceleme
Genetik test ayrıca erken yumurtalık yetmezliği (40 yaşından önce yumurtalık işlevlerinin azalması) olan kadınlarda, tekrarlayan gebelik kayıplarında ve tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında yaptırılması önerilen testler arasındadır.
- Erken yumurtalık yetmezliği: Kromozom analizi ile Turner sendromu gibi X kromozomu ile ilgili durumlar araştırılır. Frajil X sendromuyla ilişkili FMR1 geninde ön mutasyon (premutasyon) bulunup bulunmadığının incelenmesi de önerilir; bu bilgi hem kadının kendisi hem de ailesindeki diğer kadınlar için önemlidir.
- Tekrarlayan gebelik kayıpları: Eşlerin kromozom analizi ile dengeli translokasyon gibi düşüğe yol açabilecek yapısal değişiklikler araştırılabilir. Ayrıntılar için tekrarlayan gebelik kayıpları sayfamıza bakabilirsiniz.
- Ailede bilinen genetik hastalık: Ailesinde ya da önceki çocuğunda tek gen hastalığı (örneğin talasemi, spinal müsküler atrofi) bulunan çiftlerde hastalığa yol açan gen değişikliğinin her iki eşte araştırılması gerekebilir.
Genetik Test Sonucu Anormal Çıkarsa
Genetik bir sorun saptandığında çifte genetik danışmanlık verilmesi önerilir. Bu görüşmede sonucun ne anlama geldiği, bebeğe aktarılma olasılığı ve seçenekler ayrıntılı olarak anlatılır. Kromozom yapısında değişiklik ya da bilinen tek gen hastalığı bulunan çiftlerde, tüp bebek sırasında embriyolardan alınan birkaç hücrenin incelenmesiyle kromozom anomalisi ya da ilgili gen hastalığı taşımayan embriyoların seçilmesi mümkün olabilir. Bu yöntem hakkında bilgi için preimplantasyon genetik tanı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Genetik testler için nasıl örnek alınır?
Kromozom analizi, Y kromozomu mikrodelesyon testi ve gen analizleri çoğunlukla basit bir kan örneğiyle yapılır. Sonuçların çıkması, testin türüne göre birkaç hafta sürebilir.
Her çifte genetik test yapılmalı mı?
Hayır. Genetik testler ileri derecede düşük sperm sayısı ya da azoospermi, erken yumurtalık yetmezliği, tekrarlayan gebelik kaybı veya ailede bilinen genetik hastalık gibi belirli durumlarda önerilir.
Diğer yazılarımız için blog sayfamızı inceleyebilir, genetik değerlendirme hakkında konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




