İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 5 dk okuma

Tekrarlayan Gebelik Kayıpları

Yayın: Güncelleme:

Tekrarlayan Gebelik Kayıpları

Tekrarlayan gebelik kayıpları, yani birden fazla gebeliğin düşükle sonuçlanması, çiftler için hem bedensel hem ruhsal olarak çok yıpratıcı bir deneyimdir. Abortus ya da gebelik kaybı, gebeliğin 20. haftasından önce ya da bebeğin ağırlığı 500 gramın altındayken gebeliğin istemsiz olarak sonlanmasıdır. 20. haftadan sonra oluşan kayıplar erken doğum ya da ölü doğum olarak kabul edilir ve çoğunlukla farklı nedenlerden kaynaklanır.

Tekrarlayan gebelik kaybı nedir, ne sıklıkta görülür?

Tekrarlayan gebelik kaybı klasik olarak ardışık ya da ardışık olmayan 3 gebelik kaybına verilen isimdir. Avrupa (ESHRE) ve Amerikan (ASRM) üreme derneklerinin güncel kılavuzları ise iki ya da daha fazla gebelik kaybını tekrarlayan gebelik kaybı olarak kabul etmektedir. Kayıpların büyük çoğunluğu gebeliğin ilk 12 haftası içinde gerçekleşir.

Kadınlarda klinik olarak tespit edilmiş gebeliklerden sonra düşük yapma riski %12-15 olup, tanı konmamış erken gebelik kayıpları da göz önüne alınırsa bu oran %30-60'lara kadar çıkabilir. İki gebelik kaybı görülme sıklığı %5 iken, 3 ve daha fazla gebelik kaybı sıklığı %1 civarındadır.

Tekrarlayan gebelik kaybında incelemelere 3 ve üzeri kayıp sonrası başlanabileceği gibi, çoğunlukla 2 kayıp sonrası başlanır; kadının yaşı, tıbbi öykü ve çiftin kaygı düzeyi gibi birçok faktör bunda belirleyicidir. Ayrıca birçok kadın adet gecikmesi gibi durumlarda ya da yalnızca idrar testi sonuçlarına dayanarak gebelik kayıpları bildirse de, tanı ve değerlendirme için önceki gebeliklerin ultrasonografi gibi klinik kanıtlarının ya da patolojik tanılarının olması önemlidir.

Nedenler

Tekrarlayan gebelik kayıplarında öncelikle düşüğe yol açabileceği bilinen nedenler araştırılır. Bunlar; kadın ya da erkekte kromozom anomalileri, kadında doğuştan ya da sonradan oluşan rahim anormallikleri, kalıtsal ya da edinsel pıhtılaşma sorunları (trombofili), endokrin faktörler (diyabet, tiroit hastalıkları vb.), bazı immünolojik sorunlar, bazı enfeksiyonlar ve çevresel faktörlerdir (sigara, alkol, aşırı kafein vb.). Bunların bulunamaması durumunda düşüğün nedeni açıklanamayan olarak kabul edilir ve tekrarlayan düşüklerin en az yarısında hiçbir neden bulunamaz.

Genetik nedenler

Tek bir düşüğün en sık nedeni, embriyoda döllenme sırasında rastlantısal olarak ortaya çıkan kromozom sayı ya da yapı bozukluklarıdır. Bu bozukluklar eşlerin genetik yapısında bir sorun olmadan, yumurta ya da sperm hücresinin oluşumu sırasında gelişir. Kadın yaşı ilerledikçe yumurta kalitesinin azalmasıyla embriyoda kromozom bozukluğu riski artar.

Tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan çiftlerin yaklaşık %2-5'inde anne ya da babada dengeli translokasyon gibi yapısal bir kromozom farklılığı saptanır. Bu durumda eşler sağlıklıdır, ancak oluşturdukları yumurta ya da sperm hücrelerinin bir kısmı dengesiz kromozom yapısı taşıyabilir ve bu da düşüklere yol açabilir. Bu çiftlerde genetik danışmanlık verilir; tüp bebek tedavisiyle birlikte uygulanan preimplantasyon genetik tanı seçeneklerden biri olarak değerlendirilebilir.

Rahim (anatomik) nedenler

  • Doğuştan rahim anomalileri: Rahim içinde perde (septum) bulunması gibi şekil bozuklukları embriyonun tutunması ve gelişmesi için uygun olmayan bir ortam oluşturabilir. Ayrıntılar için doğuştan uterus anomalileri yazısına bakabilirsiniz.
  • Rahim içi yapışıklıklar (Asherman sendromu): Önceki kürtajlar, enfeksiyonlar ya da rahim ameliyatları sonrası gelişen yapışıklıklar rahim boşluğunu daraltabilir ve rahim iç zarının işlevini bozabilir.
  • Miyom ve polipler: Rahim boşluğuna doğru büyüyen (submüköz) miyomlar ve polipler tutunmayı olumsuz etkileyebilir.
  • Rahim ağzı yetmezliği: Rahim ağzının gebeliğin ilerleyen haftalarında ağrısız olarak açılmasıdır ve genellikle ikinci üç aylık dönemdeki kayıplarla ilişkilidir.

Bu sorunlar ultrasonografi, sonohisterografi, rahim filmi (HSG) ve histeroskopi ile saptanabilir ve uygun olanlar çoğunlukla cerrahi olarak düzeltilebilir.

Hormonal nedenler

Tiroit bezinin az ya da çok çalışması, kontrol altında olmayan şeker hastalığı, prolaktin yüksekliği ve polikistik over sendromu düşük riskini artırabilir. Bu durumların gebelikten önce ve gebelik süresince düzenlenmesi önerilir.

Pıhtılaşma bozuklukları

Antifosfolipid sendromu (APS), vücudun kendi dokularına karşı antikor ürettiği ve damarlarda pıhtılaşma eğiliminin arttığı bir otoimmün hastalıktır. Tekrarlayan düşük, ölü doğum ve erken doğum gibi gebelik sorunlarıyla ilişkilidir. Tanı, kanda belirli antikorların (lupus antikoagülanı, antikardiyolipin ve anti-beta2 glikoprotein I antikorları) en az 12 hafta arayla iki kez saptanmasıyla konur. Faktör V Leiden gibi kalıtsal trombofililerin tekrarlayan düşükle ilişkisi ise daha zayıftır ve bu testler rutin olarak önerilmez.

Değerlendirme

  • Ayrıntılı tıbbi, jinekolojik ve ailesel öykü ile muayene
  • Eşlerin kromozom analizi (karyotip); mümkünse düşük materyalinin genetik incelemesi
  • Rahim yapısının ultrasonografi (tercihen üç boyutlu), sonohisterografi ya da histeroskopi ile değerlendirilmesi
  • Tiroit fonksiyon testleri ve gerekli durumlarda diğer hormon testleri
  • Antifosfolipid antikorlarının araştırılması

Doğal öldürücü (NK) hücre testleri ya da HLA uyum testleri gibi birçok immünolojik testin tedavi kararına katkısı gösterilmemiştir ve rutin olarak önerilmez.

Tedavi yaklaşımları

Tedavi, saptanan nedene göre planlanır. Antifosfolipid sendromunda gebelik boyunca düşük doz aspirin ve düşük molekül ağırlıklı heparin kullanımı kanıta dayalı bir tedavidir. Rahim içi perde, yapışıklık ve bazı miyomlar histeroskopik cerrahiyle düzeltilebilir; rahim ağzı yetmezliğinde rahim ağzına dikiş (serklaj) uygulanabilir. Tiroit hastalığı ve şeker hastalığı ilaçla düzenlenir. Erken gebelikte kanaması olan ve daha önce düşük yaşamış kadınlarda vajinal progesteron desteğinin yararlı olabileceğini gösteren çalışmalar vardır; kullanımına hekim karar verir.

Nedeni bulunamayan durumlarda kan sulandırıcıların ya da bağışıklık sistemini baskılayan tedavilerin rastgele kullanılması önerilmez. Bu konuda tüp bebek tedavisinde kan sulandırıcı ilaçların kullanımı yazısına bakabilirsiniz. Sigara ve alkolün bırakılması, sağlıklı kiloya ulaşılması ve kafeinin sınırlanması tüm çiftlere önerilir.

Gelecek gebelikler için beklenti

Önceleri her düşükten sonraki gebeliklerde riskin daha da artacağı düşünülürken bunun böyle olmadığı gösterilmiştir. Üç düşük sonrası tekrar düşük riski %40-45 civarında kalır ve özellikle önceden canlı doğum varsa bu risk daha da düşüktür. Yani 3 düşük sonrası hiçbir şey yapılmasa da %50-60 oranında normal canlı doğum gerçekleşebilmektedir. Bu nedenle hastanın bu konuda bilgilendirilmesi, bekleme ile değerlendirmeye başlama ve çeşitli ampirik tedavilerin uygulanması konularında danışmanlık almış olması gerekir. Bu özellikle yapılan tetkikler sonrasında hiçbir neden bulunamayan hastalarda çok önemlidir; yalnızca cesaretlendirilmeleri ve yeni gebelikte yakın takip edilmeleri bile başarılı bir gebelik yaşamaları için yeterli olabilir.

Ruhsal destek

Art arda yaşanan kayıplar derin bir yas, suçluluk ve çaresizlik duygusu yaratabilir. Kaybın nedeni çoğu zaman çiftin yaptığı ya da yapmadığı bir şey değildir. Eşlerin duygularını paylaşması, gerekirse psikolojik destek alması ve yeni gebelikte düzenli takip edilmesi bu süreci kolaylaştırır.

Sık sorulanlar

Kaç düşükten sonra araştırma yapılmalı?

Güncel kılavuzlar iki gebelik kaybından sonra değerlendirme yapılabileceğini belirtir. Kadının yaşı ileriyse ya da gebe kalmakta zorlanıyorsa değerlendirme daha erken planlanabilir.

Neden bulunamazsa sonraki gebelik de düşükle mi sonuçlanır?

Hayır. Neden bulunamayan çiftlerin önemli bir kısmında sonraki gebelik sağlıklı doğumla sonuçlanır.

Yaşadığınız kayıpların nedenlerini araştırmak ve sonraki gebeliği planlamak için iletişim sayfasından görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılarımıza blog sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.