İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Tüp Bebek Tedavisinde Kan Sulandırıcı İlaçları Kullanımı

Yayın: Güncelleme:

Tüp Bebek Tedavisinde Kan Sulandırıcı İlaçları Kullanımı

Tüp bebek tedavisinde kan sulandırıcı ilaçların kullanımı son yıllarda sık sorulan bir konudur. Son yıllarda hastalardan bende “kan pıhtılaşması” var söylemiyle kan sulandırıcı bazı ilaçlar hem gereksiz yere hem de çok uzun sürelerde kullanılmaktadır. Tekrarlayan implantasyon başarısızlığı, tekrarlayan gebelik kayıpları gibi durumlarda bu ilaçların ampirik olarak (kesin bir tanı ve kanıt olmadan, deneme amaçlı) kullanılması hem yanlış hem de sağlık için tehlikelidir. Ayrıca tüm tüp bebek hastalarında pıhtılaşma testleri olarak bilinen testlerin yaptırılması anlamsızdır. Bu tür ilaçların aile öyküsü olanlarda ya da kesin endikasyonu olanlarda kullanılması gerekir.

Tüp bebekte hangi kan sulandırıcılar gündeme gelir?

Tüp bebek tedavisi sırasında tartışılan kan sulandırıcılar başlıca iki gruptur: düşük doz aspirin (asetilsalisilik asit) ve cilt altına iğne şeklinde uygulanan heparinler, özellikle düşük molekül ağırlıklı heparinler (DMAH). Aspirin kan pulcuklarının (trombositlerin) kümelenmesini azaltır; heparin ise pıhtılaşma sistemindeki bazı faktörleri baskılayarak pıhtı oluşumunu engeller.

Bu ilaçların rahim iç zarına kan akımını artırarak ya da küçük damarlardaki pıhtılaşmayı önleyerek embriyonun tutunmasını kolaylaştıracağı düşünülmüştür. Ancak bu varsayım, yapılan kontrollü çalışmalarda doğrulanamamıştır.

- Aspirin; Tüp bebek tedavisi sırasında tüm kadınlarda rutin kullanılması ya da diğer endikasyonlarla kullanılması durumunda canlı doğum oranlarında bir artış bildirilmemektedir.

- Heparin; Tüp bebek tedavisi sırasında heparinin rutin olarak tüm hastalarda ya da tekrarlayan başarısızlığı olan hastalarda kullanımı canlı doğum oranlarını artırmamaktadır. Trombofili olan hastalarda heparin kullanımı durumunda potansiyel yan etkileri ile yararı arasındaki denge bireysel olarak değerlendirilmelidir.

Kan sulandırıcı ne zaman gerçekten gereklidir?

Kan sulandırıcı tedavinin yararının kanıtlandığı ya da güçlü biçimde önerildiği durumlar sınırlıdır. Bunlar arasında şunlar sayılabilir:

  • Laboratuvar testleri ve klinik bulgularla kesin tanı konmuş antifosfolipid sendromu (kanın pıhtılaşmaya eğilimini artıran bir bağışıklık sistemi hastalığı),
  • Daha önce derin ven trombozu ya da akciğer embolisi geçirmiş olmak,
  • Kendisinde ya da birinci derece yakınlarında tromboz öyküsüyle birlikte saptanmış yüksek riskli kalıtsal trombofili,
  • Yumurtalıkların aşırı uyarılması (OHSS) gelişen hastalarda tromboz riskini azaltmak amacıyla kısa süreli koruyucu tedavi.

Bu durumlarda ilacın türü, dozu ve süresi gerektiğinde hematoloji uzmanıyla birlikte belirlenir. Gebelik oluştuktan sonra bazı kadınlarda preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) riskini azaltmak için düşük doz aspirin önerilebilir; bu karar tüp bebek tedavisinden bağımsız olarak gebelik takibini yapan hekim tarafından verilir.

Pıhtılaşma testleri herkese yapılmalı mı?

Uluslararası kılavuzlar, kendisinde ya da ailesinde tromboz öyküsü gibi ek bir risk etkeni bulunmayan kadınlarda kalıtsal trombofili testlerinin rutin olarak yapılmasını önermez. MTHFR gen değişiklikleri toplumda çok sık görülür ve tek başına kan sulandırıcı kullanma nedeni değildir. Tekrarlayan gebelik kaybı olan kadınlarda ise antifosfolipid antikorlarının araştırılması önerilen değerlendirmenin bir parçasıdır. Bu konudaki ayrıntılar için tekrarlayan gebelik kayıpları ve immünolojik tedaviler yazılarına bakabilirsiniz.

Gereksiz kullanımın riskleri

Kan sulandırıcılar zararsız ilaçlar değildir. Aspirin mide şikâyetlerine ve kanama eğilimine yol açabilir. Heparin enjeksiyon yerinde morarma ve şişliğe, seyrek olarak kan pulcuklarının azalmasına (heparine bağlı trombositopeni) ve uzun süreli kullanımda kemik kaybına neden olabilir. Yumurta toplama işlemi sırasında kan sulandırıcı kullanılması kanama riskini artırabileceği için bu ilaçları kullanan hastaların işlem öncesinde ekibi mutlaka bilgilendirmesi gerekir.

Bu nedenle kan sulandırıcı ilaçlara kendi kararınızla başlamamanız ya da reçete edilmiş bir tedaviyi kendiliğinden bırakmamanız önerilir. Tüp bebek sürecinde kullanılan diğer ilaçlar için tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlar yazısını okuyabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Transferden sonra aspirin kullanmak gebelik şansını artırır mı?

Rutin aspirin kullanımının tüp bebek tedavisinde canlı doğum oranını artırdığı gösterilmemiştir. Özel bir tıbbi gereklilik yoksa önerilmez.

Daha önce tüp bebek denemem olumsuz sonuçlandı, heparin kullanmalı mıyım?

Tekrarlayan başarısızlık tek başına heparin kullanma nedeni değildir. Önce başarısızlığın olası nedenleri araştırılır ve tedavi buna göre planlanır.

Kan sulandırıcı kullanımıyla ilgili durumunuzun değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer bilgilendirici yazılar için blog sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.