Yumurtalık (over) Rezervi

Yumurtalık (over) rezervi, kısaca belirli bir anda yumurtalıklarda tedaviye yanıt verebilecek yumurta sayısını belirler. Yaşla beraber yumurtalık rezervi azalır; ancak yaş dışında sigara içilmesi, karın içi ameliyatlar, yumurtalıkları etkileyen kistler ve ameliyatlar, otoimmün hastalıklar gibi nedenler de over rezervini düşürebilir ya da bazen hiçbir neden bulunamaz.

Over Rezervi Nasıl Değerlendirilir?

Bir kadının yumurtalık rezervinin değerlendirilmesi, tedaviye vereceği yanıtın öngörülmesinde, kullanılacak ilaçların ve dozlarının seçiminde ve gebelik şansı hakkında fikir edinilmesinde çok önemlidir. Over rezervinin saptanmasında çok sayıda yöntem vardır; ancak en çok kullanılanları adetin 2-4. günü bakılan FSH ve östradiol (E2), Anti Müllerian Hormon (AMH) ve ultrasonografide antral folikül sayımıdır. Bu testlerin ayrıntıları için kadınlarda over rezervi nasıl değerlendirilir yazımıza bakabilirsiniz.

Tedaviye Yanıta Göre Gruplar

Over rezervinin durumuna göre hastalar tedavi öncesinde üç gruba ayrılırlar:

• Normal yanıt verenler
• Aşırı yanıt verenler: Özellikle polikistik over sendromu olan hastalar bu gruptadır. Bu kadınlarda yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu (OHSS) riskine karşı düşük ilaç dozları ve özel protokoller tercih edilir.
• Kötü yanıt verenler: Yumurtalıkları ilaçlara zayıf yanıt veren ve az sayıda yumurta elde edilen hastalardır.

İlk iki grupta gebelik şansı belirgin olarak daha yüksektir. Kötü over yanıtı olan hastalarda ise tedaviye hiç yanıt alınamayabilir ya da sınırlı sayıda yumurta elde edildiği için gebelik şansı düşük kalabilir. Yaş bu grupta da belirleyicidir: Az sayıda yumurta elde edilen genç bir kadının gebelik şansı, aynı sayıda yumurta elde edilen ileri yaştaki bir kadına göre daha yüksektir.

Kötü Over Rezervinde Tedavi Yaklaşımları

Kötü over rezervi olan hastalarda standart protokoller yerine farklı ilaçlar ve protokoller denenebilir. Bu yöntemlerin etkinlikleri kesin değildir ve her hastada sorunu çözmekten uzaktır. Burada unutulmaması gereken nokta, kötü yanıt veren bir hastanın bu durumunun tamamen düzeltilebilmesinin olası olmadığı ve bazen farklı aylarda tedaviye verilen yanıtların birbirinden farklı olabileceğidir.

Kötü over rezervi olan hastalarda denenen tedavi seçenekleri şunlardır:

• Uzun agonist protokol yerine kısa protokol, mikrodoz flare protokolü ya da antagonist protokolü kullanılması
• Tedaviye letrozol gibi aromataz inhibitörlerinin ya da klomifen sitratın eklenmesi (hafif uyarım protokolleri)
• İlaç dozunun artırılması
• Yalnızca FSH içeren ilaçlara LH eklenmesi ya da LH içeren ilaçların kullanılması
• Büyüme hormonu (growth hormon) eklenmesi
• Tedavi öncesinde DHEA ya da testosteron gibi androjenik etkili ilaçların kullanılması

Bir dönem büyüme hormonu ve DHEA ya da testosteron gibi androjenik ilaçların kullanımı gelecek vadeden yöntemler arasında kabul ediliyordu. Ancak sonraki çalışmalarda bu ilaçların canlı doğum şansını artırdığı tutarlı şekilde gösterilemedi ve Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği'nin (ESHRE) yumurtalık uyarımına ilişkin kılavuzunda rutin kullanımları önerilmemektedir. Bu konularda daha fazla bilgi için büyüme hormonu ve tüp bebek tedavilerinde androjenler yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Düşük Rezervde Zamanın Önemi

Over rezervi düşük olan kadınlarda zaman, gebelik şansını etkileyen önemli bir unsurdur. Gebelik isteniyorsa değerlendirmenin ve gerekiyorsa tedavinin geciktirilmemesi önerilir. Bazı kadınlarda, birkaç uyarım döngüsünde elde edilen embriyoların dondurularak biriktirilmesi ve daha sonra transfer edilmesi seçenek olarak konuşulabilir. Henüz gebelik planı olmayan ve rezervi azalmakta olan genç kadınlarda ise yumurta dondurma değerlendirilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Over rezervi düşükse kendiliğinden gebe kalabilir miyim?

Evet, mümkündür. Over rezervi testleri, yumurtalıkların tedaviye vereceği yanıtı öngörmede yararlıdır; ancak kendiliğinden gebelik olup olmayacağını tek başına göstermez.

Over rezervini artıran bir tedavi var mı?

Yumurta havuzunu artırdığı kanıtlanmış bir tedavi bulunmamaktadır. Sigarayı bırakmak ve yumurtalıkları gereksiz yere etkileyebilecek ameliyatlardan kaçınmak, var olan rezervin korunmasına yardımcı olur.

Over rezervinizin değerlendirilmesi için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz.