Tüp bebek tedavilerinde androjenlerin (erkeklik hormonları) gerekli olup olmadığı, özellikle yumurtalık rezervi düşük ya da ilaçlara zayıf yanıt veren kadınlarda sıkça sorulan bir sorudur. Androjenlerin yumurtalık işlevinde ve folikül gelişiminde önemli roller üstlendiği bilinmektedir. Bu nedenle bazı merkezlerde tedavi öncesinde ya da sırasında DHEA ve testosteron gibi androjenler ek tedavi olarak kullanılmaktadır. Ancak bu ilaçların canlı doğum şansını artırdığı kesin olarak gösterilememiştir.
Androjenler yumurtalıkta ne işe yarar?
Kadın vücudunda da az miktarda androjen üretilir. Yumurtalıklarda androjenler, foliküllerin erken gelişim evrelerinde FSH hormonuna karşı duyarlılığı artırır ve kadınlık hormonu olan östrojenin yapımı için ham madde görevi görür. Bu bilgilerden yola çıkılarak, androjen düzeyi artırıldığında daha fazla folikülün uyarılara yanıt vereceği ve böylece toplanan yumurta sayısının artacağı düşünülmüştür.
DHEA (dehidroepiandrosteron)
Androjenlerin yumurtalık fizyolojisinde ve folikül gelişimindeki rollerinden dolayı, özellikle kötü yanıt veren ya da düşük over rezervli hastalarda androjenlerin kullanılmasının folikül sayısını artıracağı ileri sürülmüş ve bu ilaçlar yumurtalık uyarım tedavilerine eklenmiştir. DHEA, böbreküstü bezlerinden ve yumurtalıklardan salgılanan ve vücutta testosteron ile östrojene dönüşebilen bir hormondur. Normal ya da kötü yanıt veren hastalarda tedaviden yaklaşık 3 ay önce başlanarak günde 75 mg DHEA kullanımının bazı çalışmalarda canlı doğum ve devam eden gebelik oranlarını artırdığı ileri sürülmüştür. Ancak bu çalışmaların çoğu küçük ölçeklidir ve yararlı etkiyi kesin olarak göstermek için yeterli kanıt yoktur.
Testosteron
Özellikle kötü yanıt veren hastalarda tedavi öncesinde deriye uygulanan bant ya da jel şeklinde testosteron kullanımı da bazı çalışmalarda canlı doğum oranlarını artırıyor gibi görünmüştür. Bununla birlikte çalışmaların sayısı az, hasta sayıları sınırlı ve sonuçları birbiriyle çelişkilidir. Yararlı etkiyi kesin olarak göstermek için yeterli kanıt yoktur.
Bilimsel kılavuzlar ne diyor?
Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE) yumurtalık uyarımı kılavuzunda, kötü yanıt veren kadınlarda tedavi öncesinde ya da sırasında DHEA veya testosteron kullanımını önermemektedir. Bu yaklaşımın temel nedeni, mevcut çalışmaların kalitesinin düşük olması ve sonuçların tutarsızlığıdır. Bu nedenle androjenler rutin bir tedavi değildir; kullanılacaksa beklentiler gerçekçi tutulmalı ve kararı hekimle birlikte vermek gerekir.
Olası yan etkiler
Androjenler kısa süreli ve düşük dozda kullanıldığında genellikle iyi tolere edilir. Yine de sivilce, yağlı cilt, tüylenmede artış, saç dökülmesi, ses kalınlaşması ve duygu durum değişiklikleri görülebilir. Uzun süreli ve hekim kontrolü dışında kullanım önerilmez. DHEA bazı ülkelerde reçetesiz satılan bir takviye olarak bulunsa da kendi kendine kullanılmamalıdır.
Düşük yanıt veren kadınlarda başka seçenekler var mı?
Yumurtalık rezervi düşük kadınlarda gebelik şansını belirleyen en önemli etkenler kadının yaşı ve kalan yumurta sayısıdır. Bu grupta kullanılan büyüme hormonu gibi diğer ek tedavilerin de etkinliği tartışmalıdır. Tedavi planı; yaş, AMH düzeyi, antral folikül sayısı ve önceki yanıtlar birlikte değerlendirilerek yapılır. Konuyla ilgili olarak düşük over rezervinin önemi ve tüp bebek tedavisinde ek tedaviler yazılarına da göz atabilirsiniz.
Sık sorulanlar
DHEA tüp bebek şansını artırır mı?
Bazı küçük çalışmalarda olumlu sonuçlar bildirilmiş olsa da, canlı doğum şansını artırdığı güvenilir çalışmalarla gösterilememiştir.
Androjenler ne kadar süre kullanılır?
Çalışmalarda bu ilaçlara genellikle yumurtalık uyarımından birkaç hafta ile üç ay önce başlanmıştır. Kullanılacaksa süre ve doz hekim tarafından belirlenir.
Androjen kullanmadan tedaviye başlanabilir mi?
Evet. Androjenler tedavinin zorunlu bir parçası değildir; tedavi planı hastanın durumuna göre bu ilaçlar olmadan da yapılabilir.
Yumurtalık rezervinizin değerlendirilmesi için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Diğer yazılar için blog sayfasına göz atabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




