Erkeklerde ürolojik değerlendirme, infertilite (kısırlık) araştırmasında erkeğe ait sorunların nedenini bulmaya yönelik muayene ve testleri kapsar. İnfertilite yakınmasıyla başvuran çiftlerin yaklaşık üçte birinde erkekle ilgili bir sorun bulunur. Bu sorun cinsel işlev bozuklukları, anatomik bozukluklar (meni kanalının doğuştan yokluğu, inmemiş testis vb.), hormonal nedenler, varikosel, radyasyon tedavisi, kemoterapi, kabakulak gibi çeşitli viral hastalıklar ve genetik nedenlerden kaynaklanabilir. Olguların önemli bir bölümünde ise hiçbir neden saptanamaz.
Bu nedenle infertilite yakınmasıyla başvuran ve erkek faktörü saptanan tüm erkeklerin bir ürologla görüşmesi önerilir. Bu görüşmede ayrıntılı öykünüz alınacak, muayeneniz yapılacak ve gerekli görülmesi durumunda hormon tahlili (FSH, total testosteron, prolaktin, östradiol), skrotal ultrasonografi ve genetik inceleme gibi tetkikleriniz yapılacaktır. Tanısal amaçla testisten parça alınarak dokunun sperm hücresi yönünden (tanısal TESE) ve patolojik olarak değerlendirilmesi de tanıda kullanılan diğer yöntemlerdir.
Değerlendirme neden önemlidir?
Ürolojik değerlendirme yalnızca gebelik şansını artırmaya yönelik değildir. Bazı erkeklerde sperm bozukluğu, tedavi edilebilir bir hormon hastalığının, genetik bir durumun ya da nadiren testis tümörü gibi ciddi bir sağlık sorununun ilk belirtisi olabilir. Ayrıca düzeltilebilir bir neden bulunması, çiftin daha basit tedavilerle ya da kendiliğinden gebelik elde etmesini sağlayabilir.
Öyküde sorgulanan konular
- Çocuk sahibi olmaya çalışılan süre ve eşin durumu
- Çocukluk çağı hastalıkları, inmemiş testis, kabakulak ve ergenlik gelişimi
- Geçirilmiş kasık fıtığı, testis ya da idrar yolu ameliyatları
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve üreme yolu enfeksiyonları
- Kullanılan ilaçlar, özellikle testosteron ve anabolik steroidler
- Sigara, alkol, madde kullanımı ve iş ortamında ısı, kimyasal ya da radyasyona maruziyet
- Cinsel ilişki sıklığı, sertleşme ve boşalma sorunları
Fizik muayene
Muayenede genel vücut yapısı, kıllanma ve meme dokusu değerlendirilir. Testislerin büyüklüğü ve kıvamı incelenir; testis hacmi orşidometre denilen bir ölçüm aletiyle ya da ultrasonla ölçülür. Küçük testis hacmi sperm üretiminin azaldığını düşündürebilir. Meni kanallarının (vaz deferens) varlığı elle kontrol edilir ve ayakta ıkınma sırasında varikosel olup olmadığına bakılır. Varikosel hakkında bilgi için varikosel sayfasına göz atabilirsiniz.
Laboratuvar ve görüntüleme testleri
Sperm analizi
Değerlendirmenin temelidir. Sonuçlar gün gün değişebildiği için anormal çıkan analiz en az bir kez tekrarlanır. Analizin nasıl yapıldığı ve yorumlandığı sperm analizi nasıl yapılır, nasıl değerlendirilir? yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Hormon testleri
FSH, LH, testosteron ve prolaktin düzeyleri, sorunun beyin kaynaklı mı yoksa testis kaynaklı mı olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur. Örneğin yüksek FSH genellikle testiste sperm üretiminin azaldığını, düşük FSH ve LH ise beynin testisleri yeterince uyarmadığını gösterir.
Ultrasonografi
Skrotal ultrasonografi testislerin yapısını, varikoseli ve testislerdeki olası kitleleri değerlendirir. Meni miktarı çok azsa boşaltım kanallarında tıkanıklık olup olmadığını görmek için makattan yapılan (transrektal) ultrasonografi istenebilir.
Genetik testler
Menide hiç sperm bulunmayan (azospermi) ya da sperm sayısı çok düşük olan erkeklerde kromozom analizi (karyotip) ve Y kromozomu mikrodelesyon testi önerilir. Meni kanallarının doğuştan yokluğunda kistik fibrozis geni (CFTR) incelenir. Bu testler hem nedeni açıklar hem de sonraki kuşaklara aktarılabilecek durumlar hakkında bilgi verir. Ayrıntılar için erkeklerde infertiliteye neden olan genetik faktörler yazısına bakabilirsiniz.
Değerlendirme sonrası
Elde edilen bulgulara göre tedavi planlanır: hormon tedavisi, varikosel onarımı, tıkanıklığın cerrahi olarak giderilmesi, aşılama, tüp bebek ya da testisten sperm elde edilmesi gibi seçenekler değerlendirilir. Menide sperm bulunmayan erkeklerde nedenin belirlenmesi, testisten sperm bulunma olasılığını öngörmek açısından da önemlidir. Bu konuda azospermi nedir, nedenleri nelerdir? yazısı yol gösterici olabilir.
Ne zaman ürologa başvurmalı?
Sperm analizinde bozukluk saptanması, testislerde ağrı, şişlik ya da ele gelen kitle, inmemiş testis öyküsü, sertleşme ya da boşalma sorunları ve bir yıl düzenli ilişkiye rağmen gebelik olmaması ürolojik değerlendirme için başlıca nedenlerdir.
Ürolojik değerlendirme için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz. Diğer yazılarımız blog sayfasında yer alıyor.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




