İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

İnfertilite Tedavisinde Psikolojik Destek Yararlı Mıdır?

Yayın: Güncelleme:

İnfertilite Tedavisinde Psikolojik Destek Yararlı Mıdır?

İnfertilite tedavisinde psikolojik destek yararlı mıdır sorusu, hem çiftlerin hem de sağlık çalışanlarının sıkça sorduğu bir sorudur. Eğer stres gebelik oranlarının düşmesiyle ilişkiliyse ve stres tedaviyi bırakmanın ana etkenlerinden biriyse, stresi azaltmaya yönelik müdahalelerin hem çiftin iyilik halini hem de tedaviye devamını olumlu etkilemesi beklenir. Bugüne kadar yapılan çalışmaların çoğu, psikolojik destek ve müdahalelerin kaygı ve depresyon belirtilerini azaltma, yaşam kalitesini artırma ve tedaviye uyumu destekleme gibi alanlarda olumlu etkilerini göstermektedir. Psikolojik müdahalelerin yararlılığına ilişkin veriler, geleneksel bireysel veya çift görüşmelerinden çok stresle baş etme becerilerini kazandıran yöntemlere işaret etmektedir.

İnfertilite neden bu kadar zorlayıcıdır?

Çocuk sahibi olamamak, birçok kişi için yaşamın en zorlayıcı deneyimlerinden biridir. Belirsizlik, her ay yeniden yaşanan umut ve hayal kırıklığı, tetkik ve tedavilerin fiziksel yükü, maddi kaygılar, iş yaşamında izin sorunları ve çevreden gelen sorular bu süreci yıpratıcı hale getirebilir. Kadın ve erkek kendilerini eksik, suçlu, yalnız ya da çaresiz hissedebilir; eşler arasında iletişim güçlükleri ve cinsel yaşamda sorunlar ortaya çıkabilir. Stresin infertilite ve tedavisi üzerindeki rolü infertilite ve infertilite tedavisinde stresin rolü yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Psikolojik destek neleri iyileştirir?

Araştırmalar psikolojik desteğin özellikle şu alanlarda yararlı olduğunu göstermektedir:

  • Duygusal iyilik hali: Kaygı, depresyon belirtileri ve tedaviye bağlı sıkıntının azalması,
  • Baş etme becerileri: Belirsizlikle, bekleme dönemleriyle ve olumsuz sonuçlarla daha sağlıklı baş edebilme,
  • Çift ilişkisi: Eşler arasında iletişimin güçlenmesi ve karar süreçlerinin birlikte yürütülmesi,
  • Tedaviye devam: Stres, tüp bebek tedavisinin yarıda bırakılmasının en sık nedenlerinden biridir. Destek alan çiftlerin tedaviyi sürdürme olasılığı artabilir.

Psikolojik desteğin doğrudan gebelik oranlarını artırıp artırmadığı ise kesin değildir. Bazı çalışmalarda olumlu bir etki bildirilmiş, bazılarında ise anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bu nedenle psikolojik destek, gebelik şansını artıran bir tedavi olarak değil, sürecin daha sağlıklı yaşanmasını sağlayan bir destek olarak görülmelidir. Tedaviyi bırakmada stresin rolü infertilite tedavisinin bırakılmasında stresin rolü yazısında anlatılmaktadır.

Hangi yöntemler kullanılır?

  • Bilişsel davranışçı terapi: Olumsuz düşünce kalıplarını fark etmeyi ve değiştirmeyi, stresi yönetmeyi öğretir. İnfertilite alanında en çok çalışılmış yöntemlerden biridir.
  • Zihin-beden programları: Gevşeme egzersizleri, nefes teknikleri ve farkındalık (mindfulness) uygulamalarını içeren yapılandırılmış grup programlarıdır.
  • Çift danışmanlığı: Eşlerin duygularını paylaşmasına, birbirlerini desteklemesine ve tedavi kararlarını birlikte vermesine yardımcı olur.
  • Destek grupları: Benzer süreçten geçen kişilerle deneyim paylaşmak, yalnızlık duygusunu azaltabilir.
  • Bilgilendirme: Tedavinin aşamaları, olası sonuçlar ve beklentiler hakkında açık ve anlaşılır bilgi almak, belirsizliğe bağlı kaygıyı belirgin olarak azaltır.

Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE), infertilite tedavisinde psikososyal bakıma yönelik bir rehber yayımlamış ve psikososyal desteğin tedavinin her aşamasında rutin bakımın bir parçası olmasını önermiştir. Günlük yaşamda uygulanabilecek yöntemler infertilite tedavisinde stresle baş etme stratejileri yazısında yer almaktadır.

Kimler destek almalı?

İnfertilite süreci yaşayan herkes psikolojik destekten yararlanabilir. Ancak şu durumlarda bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak özellikle önerilir:

  • İki haftadan uzun süren çökkünlük, umutsuzluk ya da ilgi kaybı,
  • Uyku ve iştahta belirgin değişiklikler,
  • Günlük işleri, işi ya da ilişkileri sürdürmekte zorlanma,
  • Tedavi süreciyle ilgili yoğun ve kontrol edilemeyen kaygı,
  • Eşler arasında süreğen çatışmalar,
  • Başarısız denemeler ya da gebelik kaybı sonrası yas sürecinin uzaması,
  • Kendine zarar verme düşünceleri (bu durumda beklemeden yardım alınmalıdır).

Sık sorulanlar

Psikolojik destek almak, sorunun "kafada" olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. İnfertilite tıbbi bir durumdur ve psikolojik destek bu tıbbi durumun yarattığı duygusal yükle baş etmeye yardımcı olur. Destek almak bir zayıflık göstergesi değildir.

Psikolojik destek tedavi sürecinin hangi aşamasında alınmalı?

Destek, tanı aşamasından başlayarak tedavi sırasında, bekleme dönemlerinde ve tedavi sonrasında, sonuç ne olursa olsun, her aşamada yararlı olabilir. Özellikle başarısız bir deneme sonrası ya da tedaviye devam edip etmeme kararı verilirken destek almak önemlidir.

Tedavi sürecinde yaşadığınız zorlukları konuşmak ve yönlendirme almak için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Diğer yazılarımıza blog sayfasından göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.