Çocuğu olmayan çiftlerin bir kısmı çocuk sahibi olmayı önleyen kesin sorunlara sahip değildir, yani steril değildir; tersine subfertil denilen bir gruba girerler, yani yalnızca belirli bir süre içerisinde gebe kalma olasılıkları azalmıştır. Bu çiftlerin önemli bir kısmı bekleyecek olurlarsa tedavisiz gebe kalabilir; tedavi süreci sırasında ya da sonrasında kendiliğinden gebeliklerin görülmesi de şaşırtıcı değildir. Tedavi olmadan kendiliğinden (spontan) gebe kalabilme şansını belirleyen faktörler kadının yaşı, evlilik süresi, geçmiş gebelik öyküsü ve gebeliği önleyecek faktörlerin şiddetidir.
Steril ve subfertil arasındaki fark
Steril, gebeliğin hiçbir şekilde kendiliğinden oluşamayacağı durumları anlatır; örneğin iki tüpün de tamamen tıkalı olması ya da meni içinde hiç sperm bulunmaması (azoospermi) gibi. Subfertil ise gebe kalma olasılığının azaldığı ama ortadan kalkmadığı durumları ifade eder. Genel toplumda çiftlerin büyük çoğunluğu korunmasız ilişkiyle ilk bir yıl içinde gebelik elde eder; bu sürede gebe kalamayan çiftlerin bir bölümü de ikinci yıl içinde tedavisiz gebe kalır. Bu nedenle bir yıllık sürenin dolması, gebeliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez; yalnızca değerlendirme zamanının geldiğini gösterir.
Kendiliğinden gebeliği belirleyen başlıca faktörler
1. Kadın yaşı: Kadın yaşının ilerlemesi ile tedavisiz canlı çocuk doğurma şansı her yıl için ortalama %5 civarında azalır. Bunun nedeni yaşla birlikte yumurta sayısının azalması ve kromozom yapısı bozuk yumurtaların oranının artmasıdır. Bu azalma özellikle 35 yaşından sonra belirginleşir.
2. Gebe kalamama süresi: Evlilik süresinin ve korunmasız ilişki süresinin artması ile canlı çocuk doğurma şansı her yıl %15-20 azalır ve özellikle 3 yıllık süreden sonra tedavisiz gebe kalma şansı dramatik olarak düşer.
3. Geçmiş gebelik öyküsü: Önceden kendiliğinden gebelik yaşayan çiftlerin kendiliğinden gebelik elde etme şansları daha yüksektir. Daha önce aynı eşle gebelik elde etmiş olmak, temel üreme işlevlerinin çalıştığını gösteren olumlu bir işarettir. Daha önce gebeliği olup sonrasında gebe kalamayan çiftler için sekonder infertilite yazısına bakabilirsiniz.
4. İnfertilite nedeni ve şiddeti: İnfertilite faktörleri yine kendiliğinden gebe kalma şansı üzerinde etkilidir. Anovülasyon ve açıklanamayan infertilitede olasılık daha yüksektir. Hafif endometriozis, hafif oligospermi ve tek taraflı tubal hastalık daha yüksek kendiliğinden gebelik olasılığı ile birlikte iken, orta ya da şiddetli endometriozis, şiddetli oligospermi ve ciddi iki taraflı tubal hasar gibi durumlarda bu şans belirgin olarak düşüktür. Yine tek bir faktörün etkili olması durumunda olasılık daha yüksektir ve birden fazla faktör aynı anda mevcutsa prognoz çok daha kötüdür.
Diğer etkili faktörler
Yukarıdaki dört temel faktörün yanında yaşam tarzı da kendiliğinden gebelik şansını etkiler. Sigara kullanımı hem kadında hem erkekte doğurganlığı azaltır. Belirgin fazla kilo ya da aşırı zayıflık yumurtlamayı bozabilir. Erkek yaşının ilerlemesi de daha sınırlı ölçüde olmakla birlikte gebe kalma süresini uzatabilir. İlişki sıklığı ve zamanlaması da önemlidir: yumurtlama dönemini kapsayan günlerde iki üç günde bir ilişki, gebelik olasılığını en uygun düzeyde tutar. Bu konuda pratik bilgiler gebe kalmak için doğru cinsel ilişki zamanı yazısında yer almaktadır.
Beklemek mi, tedavi mi?
Kendiliğinden gebelik olasılığının hesaplanması, çiftin beklemekle mi yoksa tedaviye başlamakla mı daha çok kazanacağına karar verilmesinde kullanılır. Örneğin genç yaşta, iki yıldan kısa süredir çocuk isteyen, temel testleri normal olan bir çift için bir süre daha beklemek makul bir seçenek olabilir. Buna karşılık ileri yaştaki bir kadında, uzun süredir gebe kalamayan ya da iki tüpü tıkalı veya ağır sperm bozukluğu olan çiftlerde beklemek zaman kaybettirir ve tedaviye geçilmesi gerekir.
Bu karar her çift için ayrı ayrı verilir. Kadının yaşı, yumurtalık rezervi, sperm analizi ve tüplerin durumu birlikte değerlendirilerek çiftin beklentilerine uygun bir yol çizilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Kadın 35 yaşın altındaysa ve bir yıllık düzenli, korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmadıysa,
- Kadın 35 yaş ve üzerindeyse altı ay sonunda,
- Kadın 40 yaşın üzerindeyse beklemeden,
- Adet düzensizliği, adet olmama, geçirilmiş pelvik enfeksiyon ya da ameliyat, endometriozis şüphesi veya bilinen bir sperm sorunu varsa süre dolmadan başvurulması önerilir.
Kendiliğinden gebelik olasılığınızı birlikte değerlendirmek için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer blog yazılarına blog sayfasından ulaşabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




