Embriyo kültürü, tüp bebek tedavisinde döllenen yumurtaların transfer gününe kadar laboratuvarda, vücut koşullarını taklit eden ortamlarda büyütülmesi ve izlenmesidir. Klasik tüp bebek ya da ICSI yöntemi uygulandıktan sonra yumurtalar 16-20 saat sonra incelenerek döllenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği ya da anormal döllenme olup olmadığı saptanır. Laboratuvar içinde oluşturulan koşullar döllenmeyi kolaylaştırır; ancak döllenme (fertilizasyon) tüm yumurtalarda gerçekleşmeyebilir.
Ortalama olarak toplanan yumurtaların %60-70'i normal döllenir. Yaklaşık %5-10'unda anormal döllenme görülebilir ve kalan yumurtalar döllenmeden kalır. Bu oran çiftlere göre daha düşük ya da daha yüksek olabilir.
Embriyolar laboratuvarda nasıl büyütülür?
Döllenen yumurtalar embriyo adını alır ve ısısı, pH'sı, oksijen (O₂) ve karbondioksit (CO₂) düzeyleri ile besin içerikleri annenin fallop tüplerini ve rahmini taklit eden özel besleyici sıvılar içinde, inkübatör denilen cihazlarda transfer zamanına kadar izlenir. Kültür sıvıları embriyonun her gelişim evresindeki gereksinimlerine göre hazırlanır. Sıcaklık ya da gaz oranlarındaki küçük değişiklikler bile gelişimi etkileyebileceği için inkübatörlerin kapakları olabildiğince az açılır ve laboratuvarın havası özel filtre sistemleriyle temizlenir. Bazı laboratuvarlarda embriyolar, inkübatörden çıkarılmadan görüntülenmelerini sağlayan time-lapse (embriyoskop) sistemlerinde izlenir.
Gün gün embriyo gelişimi
0. gün: Yumurta toplama ve döllenme
Toplanan yumurtalar mikroskop altında değerlendirilir ve olgun olanlar (metafaz II) belirlenir. Aynı gün klasik tüp bebek yönteminde yumurtaların çevresine hareketli spermler bırakılır, mikroenjeksiyonda ise her olgun yumurtaya seçilmiş tek bir sperm yerleştirilir. Ardından yumurtalar inkübatöre alınır.
1. gün: Döllenme kontrolü
Sabah saatlerinde döllenme kontrol edilir. Biri anneden, biri babadan gelen iki çekirdek (pronükleus) görülen yumurtalar normal döllenmiştir ve artık zigot adını alır. Tek ya da üç ve daha fazla çekirdek görülen yumurtalar anormal döllenme olarak kabul edilir ve transfer için kullanılmaz.
2. ve 3. gün: Bölünme aşaması
Zigot önce ikiye, sonra dörde ve sekize bölünür. İdeal olarak 2. günde 2-4, 3. günde 6-8 hücre beklenir. Embriyolog her embriyoyu hücre sayısı, hücrelerin eşitliği ve fragmantasyon (hücre kırıntıları) açısından değerlendirir. Bu değerlendirme, transfer için uygun embriyoların belirlenmesinde kullanılır. Ayrıntılar için embriyo seçiminde kullanılan yöntemler sayfasına bakabilirsiniz.
4. gün: Morula
Hücre sayısı arttıkça hücreler birbirine sıkıca kenetlenir ve embriyo dut görünümünü andıran morula aşamasına geçer.
5. ve 6. gün: Blastokist
Morula içinde sıvı dolu bir boşluk oluşur ve embriyo blastokist aşamasına ulaşır. Bu aşamada bebeği oluşturacak iç hücre kitlesi ile eşi (plasentayı) oluşturacak dış hücre tabakası (trofektoderm) ayırt edilebilir hale gelir. Blastokist aşamasına ulaşan embriyolar, tutunma potansiyeli yüksek embriyolardır. Ancak her embriyo bu aşamaya ulaşamaz.
Transfer hangi gün yapılır?
Transfer, bölünme (klivaj) aşaması denilen 2. ya da 3. günde yapılabileceği gibi 5. ya da 6. günde blastokist aşamasında da yapılabilir. Blastokist aşamasında transfer, embriyoların daha uzun süre izlenerek gelişim potansiyeli yüksek olanın seçilmesine olanak verir ve transfer başına daha yüksek gebelik oranı ile ilişkilidir. Bu nedenle birçok merkezde transferler ağırlıklı olarak 5. günde yapılmaktadır. Ancak blastokist kültürü herkese uygun değildir ve bazı dezavantajları da vardır: embriyo sayısı az olan hastalarda hiçbir embriyonun blastokist aşamasına ulaşmaması ve transferin iptal edilmesi olasılığı bulunur. Bu durumlarda klivaj aşamasında transfer yapılması bazen daha uygun bir seçenek olabilir.
Transfer edilmeyen ve uygun kalitedeki embriyolar vitrifikasyon yöntemiyle dondurularak sonraki denemeler için saklanabilir.
Sık sorulanlar
Embriyolarımın gelişimi hakkında bilgi alabilir miyim?
Evet. Döllenme sonuçları ve embriyoların gelişimi hakkında tedavi süresince bilgilendirilirsiniz. Transfer günü ve transfer edilecek embriyo sayısı bu bilgiler doğrultusunda hekiminizle birlikte belirlenir.
Bütün embriyolar blastokist olur mu?
Hayır. Embriyoların bir kısmı gelişimini 5. güne kadar sürdüremez. Bu durum genellikle embriyonun kendi gelişim potansiyeliyle ilgilidir ve doğal süreçte de görülür.
Laboratuvar süreciyle ilgili sorularınız için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılar için blog sayfasına göz atabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




