İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 4 dk okuma

Tüp Bebek Tedavi Basamakları

Yayın: Güncelleme:

Tüp Bebek Tedavi Basamakları

Tüp bebek tedavi basamakları, tüp bebek uygulamasına başlamadan önce, tedavi süresince ve sonrasında yapılması gereken aşamaları kapsar. Bu aşamaların her biri tedavinin sonucunu doğrudan etkilediği için doğru sırayla ve özenle planlanması gerekir. Bu süreç kısaca şu basamaklardan oluşur:

  • Çift ile yapılan ilk görüşme,
  • Kadın ve erkeğin muayenesi,
  • Tetkiklerin yapılması,
  • Tedavi protokolü ve kullanılacak ilaçların belirlenmesi,
  • Yumurta geliştirmek için ilaçların kullanıldığı kontrollü ovaryan hiperstimülasyon (KOH) dönemi,
  • Çatlatma iğnesinin yapılması,
  • Yumurta toplama işlemi (OPU),
  • Laboratuvar uygulamaları (IVF, mikroenjeksiyon, embriyo kültürü vb.),
  • Embriyo transferi,
  • Embriyo transferi sonrası embriyonun tutunmasını desteklemeye yönelik ilaçların kullanımı (luteal destek),
  • Gebelik testi,
  • Bebeğin kalp atımlarının (fetal kalp atımı) ultrasonla saptanması.

1. İlk görüşme, muayene ve tetkikler

Tedavi öncesinde çiftin tıbbi öyküsü ayrıntılı olarak dinlenir ve kadın ile erkek birlikte değerlendirilir. Kadında hormon tetkikleri, yumurtalık rezervini gösteren AMH ve ultrasonografi ile antral folikül sayımı, gerekiyorsa tüplerin açıklığını gösteren rahim filmi (HSG) yapılır. Erkekte sperm analizi temel tetkiktir. Bunlara ek olarak her iki eşte enfeksiyon taramaları ve gerekli görülen diğer kan tetkikleri istenir. Tedaviden önce yapılan testler tüp bebek öncesi hazırlık testleri sayfasında anlatılmaktadır.

Bu bilgiler ışığında infertilitenin nedeni belirlenir ve çiftin durumuna uygun tedavi protokolü ile kullanılacak ilaçlar planlanır. Bu aşamada tedavinin aşamaları, olası riskler ve gerçekçi beklentiler çiftle açıkça konuşulur.

2. Yumurtalıkların uyarılması (KOH)

Doğal adet döngüsünde genellikle tek bir yumurta gelişir. Tüp bebek tedavisinde ise birden fazla yumurta elde edilmesi amaçlanır. Bunun için kadına, çoğunlukla deri altına uygulanan iğneler şeklinde, yumurtalıkları uyaran hormon ilaçları (gonadotropinler) verilir. Bu ilaçlar, içinde yumurta bulunan foliküllerin büyümesini sağlar. Aynı dönemde yumurtaların erken çatlamasını önlemek için ek ilaçlar kullanılır. Bu dönem genellikle 10-14 gün sürer. Yumurta geliştirme süreci yumurtaların geliştirilmesi yazısında ayrıntılı olarak anlatılmaktadır.

Takip

Uyarım süresince belirli aralıklarla vajinal ultrasonografi ile foliküllerin büyüklüğü ölçülür ve gerektiğinde kanda hormon düzeylerine bakılır. Bu kontroller, ilaç dozunun ayarlanmasına, yumurtalıkların aşırı uyarılması (OHSS) gibi komplikasyonların önlenmesine ve yumurta toplama zamanının belirlenmesine yardımcı olur.

Çatlatma iğnesi

Foliküller yeterli büyüklüğe ulaştığında yumurtaların son olgunlaşmasını sağlayan çatlatma iğnesi yapılır. Bu iğnenin zamanlaması çok önemlidir, çünkü yumurta toplama işlemi iğneden yaklaşık 34-36 saat sonra planlanır.

3. Yumurta toplama ve laboratuvar aşaması

Yumurta toplama (OPU)

Yumurta toplama işlemi kısa süreli bir uyutma (sedasyon) altında yapılır ve genellikle 15-30 dakika sürer. Vajinal ultrason eşliğinde ince bir iğneyle yumurtalıklardaki foliküllerin içindeki sıvı çekilir ve bu sıvı laboratuvarda incelenerek yumurtalar ayrılır. Hasta birkaç saatlik gözlemden sonra aynı gün evine döner. İşlemin ayrıntıları yumurta toplanması (OPU) sayfasında yer almaktadır.

Sperm hazırlığı

Yumurta toplama günü erkekten sperm örneği alınır ve laboratuvarda yıkanarak hareketli spermler ayrılır. Menisinde sperm bulunmayan erkeklerde sperm, testisten cerrahi yöntemlerle (TESA, TESE, Mikro-TESE) elde edilebilir. Daha önce dondurulmuş spermler de kullanılabilir.

Döllenme

Döllenme iki yolla yapılır. Klasik tüp bebekte (IVF) yumurtalar, belirli sayıda sperm ile aynı kaba konur ve döllenmenin kendiliğinden olması beklenir. Mikroenjeksiyonda (ICSI) ise embriyolog her olgun yumurtanın içine mikroskop altında tek bir sperm enjekte eder. ICSI özellikle erkek infertilitesinde ve önceki denemelerde döllenme sorunu yaşanan çiftlerde tercih edilir.

Embriyo kültürü

Döllenen yumurtalar özel inkübatörlerde, vücut koşullarını taklit eden bir ortamda izlenir. Embriyolar genellikle 3 ile 5 gün laboratuvarda kültür edilir. Embriyologlar her gün embriyoların gelişimini değerlendirir ve transfer için en uygun olanları seçer. 5. güne ulaşan embriyolara blastokist adı verilir. Uygun hastalarda transfer öncesinde embriyolara genetik inceleme (PGT) yapılabilir. Transfer sonrası artan iyi kalitedeki embriyolar, çiftin onamıyla dondurularak saklanabilir.

4. Embriyo transferi ve sonrası

Embriyo transferi

Embriyo transferi genellikle ağrısızdır ve anestezi gerektirmez. Seçilen embriyo, ultrason eşliğinde ince ve yumuşak bir kateterle rahim ağzından rahim içine yerleştirilir. Transfer edilecek embriyo sayısı ülkemizde yönetmelikle sınırlandırılmıştır ve kadının yaşı ile deneme sayısına göre belirlenir. Çoğul gebeliğin anne ve bebek için yarattığı riskleri azaltmak amacıyla mümkün olduğunca tek embriyo transferi tercih edilir. Ayrıntılar için tüp bebekte embriyo transferi aşaması sayfasına bakabilirsiniz.

Luteal destek

Transferden sonra rahim iç zarının embriyoyu kabul etmesini ve erken gebeliği desteklemek için progesteron başta olmak üzere hormon ilaçları kullanılır. Bu ilaçların hekimin önerdiği şekilde düzenli kullanılması önemlidir. Transfer sonrası uzun süreli yatak istirahati gerekmez; kısa bir dinlenmenin ardından günlük yaşama dönülebilir.

Gebelik testi ve kalp atımının görülmesi

Transferden yaklaşık 10-12 gün sonra kanda beta-hCG ölçülerek gebelik testi yapılır. Test pozitifse, birkaç hafta sonra yapılan ultrasonografide gebelik kesesinin rahim içinde olduğu doğrulanır ve ardından bebeğin kalp atımları görülür. Test negatifse süreç çiftle birlikte yeniden değerlendirilir ve sonraki adımlar planlanır.

Sık sorulanlar

Bir tüp bebek denemesi ne kadar sürer?

Yumurtalıkların uyarılmasından gebelik testine kadar geçen süre genellikle 4-5 haftadır. Ön değerlendirme ve tetkiklerle birlikte tüm süreç birkaç aya yayılabilir.

Tedavi ağrılı mıdır?

İğneler ince uçlu olduğu için genellikle iyi tolere edilir. Yumurta toplama işlemi uyutma altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez; sonrasında hafif kramp olabilir. Embriyo transferi ise genellikle ağrısızdır.

İlk denemede gebelik olmazsa ne yapılır?

Başarısız bir deneme sonrası hayal kırıklığı yaşamak doğaldır. Bu durumda tedavi ayrıntılı olarak gözden geçirilir; embriyo gelişimi, ilaçlara yanıt ve olası diğer etkenler değerlendirilerek sonraki deneme için plan yapılır. Dondurulmuş embriyo varsa yumurta toplama işlemi yinelenmeden transfer yapılabilir.

Tedavi sürecinin size nasıl uygulanacağını konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılarımıza blog sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.