İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Varikosel Tedavisi Gerekli mi?

Yayın: Güncelleme:

Varikosel Tedavisi Gerekli mi?

Varikosel tedavisi gerekli mi sorusunun yanıtı, varikoselin muayenede saptanıp saptanmadığına, sperm analizi sonuçlarına ve eşlerin yaşına göre değişir. Varikosel, skrotum (torbalar) içinde testislerden gelen kanı toplayan toplardamar ağının (pampiniform pleksus) genişlemesidir. Erkeklerde sperm üretimini bozarak infertiliteye ve ağrıya neden olduğu düşünülmektedir. Bu konuda birçok teori ileri sürülmekle birlikte, esas olarak genişlemiş toplardamarlarda biriken kanın testislerin ısısını artırması ve bunun da sperm üretimini olumsuz etkilemesi kabul gören açıklamadır.

Varikosel sıklığı infertilite sorunu olmayan erkeklerde %10-15 iken, infertil erkeklerde %20-40 arasında bildirilmektedir. Bu nedenle tespit edilmesi durumunda ameliyat edilmesinin doğurganlığı düzelteceğine inanılır. Ancak varikosel onarımı kararı verilirken aşağıdaki faktörler göz önüne alınmalıdır.

Varikosel onarımına karar verirken dikkate alınanlar

1. Muayenede ele gelen varikosel ve sperm analizi

Yalnızca fizik muayenede elle hissedilebilen (palpe edilebilen) varikosel ve anormal semen parametrelerinin birlikte bulunması durumunda doğurganlığın olumsuz etkileneceği ve ameliyatın yarar sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle yalnızca ultrasonografide tespit edilen (subklinik) varikosel için ameliyat önerilmez. Varikoseli olan, genç ve semen parametreleri normal olan erkekler, semen parametrelerinde bozulma yönünden izlenmelidir.

2. Ergenlik çağındaki erkekler

Tek ya da iki yanlı varikoseli olan ergenlik çağındaki erkeklerde, testis büyüklüğünde azalma varsa varikoselektomi yapılabilir. Varikoseli olup testis büyüklüğü normal olanlar izlenmelidir.

3. Eşlerin yaşı ve diğer infertilite faktörleri

Ele gelen varikoseli olan ve anormal semen parametreleri bulunan erkeklerde mevcut tedavi seçenekleri varikosel onarımı, IUI ya da tüp bebek (IVF-ICSI) olup bunlardan hangisinin seçileceğine karar verilirken erkek ve kadının yaşı, infertilite süresi ve başka infertilite faktörlerinin olup olmadığı göz önüne alınmalıdır. İleri erkek ve kadın yaşı, uzun infertilite süresi, küçülmüş (atrofik) testisler, yüksek FSH ve ciddi oligospermi ya da azospermi durumlarında varikosel onarımı doğal gebelik sağlamada çok etkili değildir. Ancak semen parametrelerini düzeltebileceği ve hastaların IVF yerine IUI, ICSI yerine IVF ya da azospermik olanlarda TESE yapılmadan doğrudan ICSI adayı olmalarını sağlayabileceği ileri sürülmektedir.

4. Ameliyatın beklenen sonucu

Varikosel onarımı sonrası semen kalitesinde bir düzelme olacağı ileri sürülmekle birlikte doğurganlığı düzelteceğine dair kesin kanıtlar hâlâ yetersizdir. Tersine, sperm parametrelerinde bozulma da gözlenebilir.

Varikosel nasıl tanınır?

Tanı, ayakta ve ıkınma sırasında yapılan fizik muayeneyle konur. Muayenede varikosel derecelendirilir: yalnızca ıkınmayla hissedilenler 1. derece, ıkınmadan hissedilenler 2. derece, gözle görülebilenler 3. derece olarak sınıflanır. Muayenenin güç olduğu durumlarda skrotal Doppler ultrasonografi yardımcı olur. Varikoselin büyük çoğunluğu sol tarafta görülür. Genel bilgi için varikosel sayfasına bakabilirsiniz.

Kimlerde onarım önerilir?

Güncel kılavuzlar, infertil bir çiftte erkekte muayenede ele gelen varikosel ve bir ya da daha fazla bozuk sperm parametresi bulunduğunda, kadın eşte gebeliği engelleyen başka bir sorun yoksa ya da bu sorun düzeltilebilir nitelikteyse varikosel onarımının değerlendirilebileceğini belirtir. Belirgin ağrı yapan varikoseller de doğurganlık sorunundan bağımsız olarak tedavi edilebilir.

Kadın eşin yaşı ileri ya da over rezervi düşükse, ameliyat sonrası sperm parametrelerinin düzelmesi için gereken aylarca beklemek yerine doğrudan tüp bebek tedavisine geçmek daha uygun olabilir. Bu nedenle karar her iki eş birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Tedavi yöntemleri

Varikosel onarımı açık cerrahi, mikroskop yardımıyla yapılan mikrocerrahi, laparoskopi ya da girişimsel radyoloji ile damar tıkama (embolizasyon) yöntemleriyle yapılabilir. Kasık altından yapılan mikrocerrahi yöntemde tekrarlama ve hidrosel (testis çevresinde sıvı birikmesi) gibi komplikasyonların daha az görüldüğü bildirilmektedir. Sperm hücrelerinin olgunlaşması yaklaşık üç ay sürdüğü için ameliyatın sperm üzerindeki etkisi en erken 3-6 ay sonra yapılan sperm analizinde değerlendirilir.

Varikosel ve sperm DNA hasarı

Varikoselin spermlerde DNA hasarını artırabildiği ve onarımdan sonra bu hasarın azalabildiği bildirilmiştir. Ancak bu değişikliğin canlı doğum oranını artırdığı net olarak gösterilmemiştir. Ayrıntılar için sperm DNA fragmantasyonu ölçümü yazısını okuyabilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Torbada ağrı, ağırlık hissi, ele gelen kıvrımlı damarlar ya da testislerden birinde küçülme fark ederseniz, ayrıca bir yıl düzenli ilişkiye rağmen gebelik olmadıysa ürolojik değerlendirme yaptırmanız önerilir. Değerlendirmenin nasıl yapıldığı erkeklerde ürolojik değerlendirme yazısında anlatılmıştır.

Sperm analizi ve muayene bulgularınızı birlikte konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılarımız için blog sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.