İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Endometrial Zedeleme (Scratching)

Yayın: Güncelleme:

Endometrial Zedeleme (Scratching)

Endometrial zedeleme (scratching), rahim iç tabakasının (endometrium) ince bir aletle hafifçe çizilmesi işlemidir. Normalde çeşitli nedenlerle endometrial biyopsi yapılan kadınlarda izleyen aylarda gebelik oranının arttığı gözleminden yola çıkarak, tüp bebek öncesi döngüde endometriumun basit olarak zedelenmesi işleminin gebelik oranlarını artıracağı iddia edilmektedir.

Endometrial Zedeleme Nasıl Yapılır?

Tüp bebek tedavisine başlanacak döngüden önceki ayın luteal fazında (yumurtlamadan sonraki ikinci yarısında) yapılması önerilir. İşlem genellikle muayene koşullarında, biyopsi almak için kullanılan Pipelle adlı ince ve esnek bir pipetle yapılır; daha seyrek olarak histeroskopi sırasında da uygulanabilir. Birkaç dakika süren işlem sırasında adet sancısına benzer bir kramp hissedilebilir; sonrasında bir iki gün hafif lekelenme olabilir.

Nasıl Etki Ettiği Düşünülüyor?

Pipet ya da histeroskopi ile yapılan zedelemenin endometriumdaki bağışıklık sistemini aktive ettiği ve yara iyileşmesine benzer bir süreçle embriyonun tutunmasını kolaylaştıran maddelerin salgılanmasını artırdığı, böylece endometrial reseptivitenin (rahim iç tabakasının embriyoyu kabul etme yeteneğinin) arttığı iddia edilmektedir. Ancak böyle bir girişimin etkisinin, adet kanaması ile tamamen dökülen endometrial tabaka üzerinde nasıl kaldığı bilinmemektedir.

Bilimsel Kanıtlar Ne Söylüyor?

Bir dönem çok yaygın olarak önerilen bu yöntem invaziv bir işlemdir ve hastaya ek bir yük getirir. İlk küçük çalışmalarda umut verici sonuçlar bildirilmiş, son yıllardaki bazı analizlerde ise yalnızca tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı olanlarda (hatta 3 ve üzeri deneme başarısızlığı olanlarda) yararlı olabileceği ileri sürülmüştür. Buna karşın yakın zamanda yapılan büyük ölçekli çalışmaların çoğunda, çelişkili sonuçlarla birlikte bir yararı gösterilememiştir.

2019 yılında yayımlanan, binden fazla kadının katıldığı çok merkezli randomize kontrollü bir çalışmada endometrial zedeleme yapılan ve yapılmayan kadınlar arasında canlı doğum açısından fark bulunmamıştır. Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği'nin (ESHRE) tüp bebekte ek tedavilere ilişkin 2023 tarihli değerlendirmesinde de endometrial zedelemenin rutin olarak önerilmediği belirtilmektedir. Mevcut kanıtlar, bu işlemin gebelik şansını artırdığını göstermemektedir.

Kanıtları Değerlendirirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Tüp bebekte bir yöntemin gerçekten işe yarayıp yaramadığını anlamanın en güvenilir yolu, kadınların rastgele iki gruba ayrıldığı ve canlı doğumun ölçüldüğü randomize kontrollü çalışmalardır. Küçük, kontrol grubu olmayan ya da yalnızca gebelik testi sonucuna bakan çalışmalar yanıltıcı olabilir. Endometrial zedelemenin geçmişte yaygınlaşmasının nedenlerinden biri, bu tür küçük çalışmaların umut verici sonuçlarıdır.

Riskleri Nelerdir?

Endometrial zedeleme genellikle güvenli kabul edilir. Görülebilecek yan etkiler işlem sırasında ağrı, birkaç gün süren lekelenme ve nadiren enfeksiyondur. İşlemin yapıldığı döngüde korunmasız ilişki varsa erken bir gebeliğin etkilenme olasılığı da göz önünde bulundurulmalıdır. Kanıtlanmış bir faydası olmayan bir işlemde bu küçük riskler ve rahatsızlık bile önem kazanır.

Kimler İçin Düşünülebilir?

Güncel bilgiler ışığında endometrial zedeleme ilk tüp bebek denemesinde ya da rutin olarak önerilmemektedir. Tekrarlayan implantasyon başarısızlığı yaşayan kadınlarda bile yararı kesin değildir; bu durumda öncelikle embriyo kalitesi, rahim içi yapısı, hormon ve pıhtılaşma testleri gibi kanıta dayalı değerlendirmelerin yapılması daha doğru bir yaklaşımdır. Ek tedavilerin genel olarak ne kadar işe yaradığını tüp bebekte klinik ek tedaviler yazımızda, bu uygulamaların etik yönünü ise ek tedavi yöntemlerinin etik boyutu yazımızda bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Endometrial zedeleme ağrılı mıdır?

Çoğu kadın kısa süreli bir kramp hisseder. İşlemden önce alınan basit bir ağrı kesici rahatsızlığı azaltabilir.

Tekrarlayan başarısızlığım var, bu işlemi yaptırmalı mıyım?

Bu karar hekiminizle birlikte, kanıtların sınırlı olduğu bilinerek verilmelidir. Öncelikle başarısızlığın olası nedenlerini araştıran testlerin tamamlanması önerilir. Konuyla ilgili olarak implantasyonun kolaylaştırılması sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Diğer yazılarımız için blog sayfamızı inceleyebilir, tedavi planınızı konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.