İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Erkeklerde Aşırı Kilo ve Obezitenin Üreme Üzerine Etkileri

Yayın: Güncelleme:

Erkeklerde Aşırı Kilo ve Obezitenin Üreme Üzerine Etkileri

Erkeklerde aşırı kilo ve obezite, üreme sağlığını hormonlardan sperm kalitesine kadar birçok yönden etkiler. Vücut kitle indeksinin (kilogram olarak vücut ağırlığınızın, metre cinsinden boyunuzun karesine bölünmesiyle bulunur) ideal olarak 18,5-25 kg/m² arasında olması beklenir. Kilonun normalin üstünde olması (BMI 25 kg/m² üzeri) ya da obezite (BMI 30 kg/m² üzeri) durumlarında kendiliğinden ya da tedavi ile gebelik şansında azalma görülebilir. Aşırı kilo, sperm parametrelerinde bozulma ve sonuçta doğurganlığın (fertilitenin) azalması şeklinde kendini gösterir.

Aşırı kilo üreme sağlığının bozulmasının yanı sıra şeker hastalığı (diyabet), kalp hastalıkları ve birçok sistemik hastalığın da hazırlayıcısıdır. Bu nedenle gebelik denemeleri öncesinde veya herhangi bir tedaviye başlamadan önce bu konuda danışmanlık alınması yararlı olacaktır.

Fazla kilo erkek üreme sistemini nasıl etkiler?

Hormon dengesindeki değişiklikler

Yağ dokusunda bulunan aromataz enzimi, erkeklik hormonu testosteronun bir kısmını östrojene dönüştürür. Yağ dokusu arttıkça bu dönüşüm de artar; kanda testosteron düzeyi düşerken östrojen düzeyi yükselir. Yükselen östrojen, beyindeki hipofiz bezinden salgılanan ve sperm üretimini uyaran hormonları (FSH ve LH) baskılayabilir. Sonuçta testislerde sperm yapımı azalabilir.

Sperm kalitesi ve DNA hasarı

Obez erkeklerde sperm sayısının ve hareketliliğinin daha düşük olabildiği, ayrıca spermlerde DNA hasarının (fragmantasyon) daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Yağ dokusunun artmasıyla vücutta oksidatif stres (hücrelere zarar veren serbest radikallerin artması) yükselir ve bu durum sperm hücrelerini olumsuz etkileyebilir. Konu hakkında daha fazla bilgi için sperm DNA fragmantasyonu ölçümü yazısına bakabilirsiniz.

Testis ısısı ve cinsel işlev

Kasık ve uyluk bölgesinde biriken yağ dokusu testislerin çevresindeki ısıyı artırabilir. Sperm üretimi vücut sıcaklığının biraz altında en verimli şekilde gerçekleştiği için bu ısı artışı olumsuz etki yapabilir. Ayrıca obezite, damar sağlığını bozarak sertleşme sorununa (erektil disfonksiyon) ve cinsel istekte azalmaya yol açabilir. Uyku apnesi gibi obeziteyle ilişkili durumlar da hormon düzenini bozabilir.

Kilo vermek yarar sağlar mı?

Diyet ve düzenli egzersizle kilo veren erkeklerde testosteron düzeyinin yükseldiği ve bazı çalışmalarda sperm parametrelerinin düzeldiği gösterilmiştir. Sperm hücrelerinin olgunlaşması yaklaşık üç ay sürdüğü için yaşam tarzı değişikliklerinin etkisi ancak birkaç ay sonra yapılan sperm analizinde görülebilir. Çok hızlı ve aşırı kilo kaybının etkileri konusunda veriler çelişkili olduğundan, kilo vermenin dengeli ve sürdürülebilir şekilde planlanması önerilir.

Obezite cerrahisi (bariatrik cerrahi) sonrası sperm kalitesine etkisiyle ilgili çalışmaların sonuçları tutarlı değildir. Bu nedenle cerrahi planlanan ve yakın gelecekte çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerin bu durumu hekimleriyle konuşması yararlıdır.

Dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta: testosteron takviyesi

Düşük testosteron nedeniyle dışarıdan testosteron (jel, iğne ya da benzeri ilaçlar) kullanmak, çocuk sahibi olmak isteyen erkekler için uygun değildir. Dışarıdan verilen testosteron, beynin sperm üretimini uyaran sinyallerini baskılar ve sperm sayısını belirgin şekilde azaltabilir, hatta spermin tamamen kaybolmasına yol açabilir. Kas geliştirmek amacıyla kullanılan anabolik steroidler için de aynı durum geçerlidir.

Önerilen yaşam tarzı değişiklikleri

  • Haftanın çoğu günü en az 30 dakika orta tempolu fiziksel aktivite
  • Sebze, meyve, tam tahıl ve balık ağırlıklı, işlenmiş gıda ve şekerli içecekleri sınırlayan bir beslenme düzeni
  • Sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak
  • Yeterli ve düzenli uyku; horlama ve gece nefes durması varsa değerlendirme yaptırmak
  • Şeker hastalığı ve tansiyon gibi eşlik eden hastalıkların kontrol altında tutulması

Beslenme konusunda ayrıntılı öneriler için erkek infertilitesinde beslenme ve diyet yazısını okuyabilirsiniz. Kilonun kadın üreme sağlığı üzerindeki etkileri ise kadınlarda aşırı kilo ve obezitenin üreme üzerine etkileri yazısında anlatılmıştır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Bir yıl düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmadıysa (eşinizin yaşı 35'in üzerindeyse altı ay sonra) her iki eşin birlikte değerlendirilmesi önerilir. Erkek için ilk adım sperm analizidir; gerekirse hormon testleri ve ürolojik muayene eklenir. Cinsel istekte belirgin azalma, sertleşme sorunu ya da daha önce testosteron veya anabolik steroid kullanımı varsa bunu hekiminize mutlaka belirtin.

Değerlendirme için iletişim sayfasından ön görüşme planlayabilirsiniz. Diğer yazılarımız blog sayfasında yer alıyor.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.