İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Erkeklerde İleri Yaşta Baba Olmanın Sakıncaları Var mıdır?

Yayın: Güncelleme:

Erkeklerde İleri Yaşta Baba Olmanın Sakıncaları Var mıdır?

Erkekler kadınlardan farklı olarak çok ileri yaşlara kadar üreme işlevlerini sürdürebilirler ve çocuk sahibi olabilirler; yine de erkeklerde ileri yaşta baba olmanın bazı sakıncaları vardır. Erkek yaşı ilerledikçe, genellikle 40’lı yaşlarından itibaren, kadınlardaki kadar belirgin olmamakla birlikte üreme yeteneği azalmaya başlar. Semen volümü, hareketli sperm sayısı, normal morfolojili sperm sayısı, serum testosteron düzeyleri ve ayrıca cinsel ilişki sıklığı yaşla azalır. Kadın yaşı ve ilişki sıklığı sabit tutulduğunda 50 yaş üzeri erkeklerin eşlerini gebe bırakma oranları 30 yaş altı erkeklerden %23-38 oranında daha düşük bulunmuştur. Ayrıca yaş ilerledikçe gebeliğe ulaşma süresi en az 4-5 kat daha uzun sürmektedir.

İleri baba yaşı neden sperm kalitesini etkiler?

Erkek germ hücreleri yani sperm hücreleri oluşurken kadınlardakine göre daha çok mitotik bölünmeye ve böylece daha çok hata oluşması olasılığına maruz kalırlar. Ayrıca ileri yaştaki erkeklerin olasılıkla daha uzun süredir sigara içiyor olmaları veya toksik maddelerle daha fazla karşılaşmış olmaları sperm hücrelerinde DNA hasarı olasılığını artırır. Eldeki verilere göre ilerlemiş baba yaşı ile sayısal ve yapısal kromozom anomalileri, DNA fragmantasyonunda artış ve daha yüksek oranda nokta mutasyonu görülmektedir.

Kadınlarda yumurtalar doğumdan önce oluşur ve sayıları yaşla azalır. Erkeklerde ise sperm üretimi ergenlikten itibaren ömür boyu sürer. Spermi oluşturan kök hücreler her yıl tekrar tekrar bölündüğü için babanın yaşı ilerledikçe çocuğa aktarılan yeni (de novo) mutasyonların sayısı da artar. Bunun yanında yaşla birlikte testislerdeki kan akımı, hormon üretimi ve sperm üreten dokunun yapısı değişir. Bu değişiklikler her erkekte aynı hızda olmaz; genel sağlık durumu, kilo, sigara ve alkol kullanımı gibi etkenler süreci hızlandırabilir.

Çocuğun sağlığı açısından riskler

Düşük oranlarında, fetuslarda nöral tüp, kalp ve ekstremite defektleri olmak üzere doğumsal kusurlarda, otozomal dominant mutasyonlarda, çocukluk çağı lösemi ve santral sinir sistemi kanserlerinde hafif düzeyde, kondrodisplazi (iskelet gelişimini etkileyen kalıtsal hastalıklar), şizofreni ve otizm sıklığında ise daha belirgin olan bir artış bildirilmektedir.

Bu bilgiler değerlendirilirken bir noktayı bilmek gerekir: bildirilen artışlar göreceli artışlardır. Yani ileri yaştaki babaların çocuklarında bu durumların görülme olasılığı genç babalara göre daha yüksektir, ancak mutlak risk çoğu hastalık için düşük kalır ve ileri yaşta baba olan erkeklerin çocuklarının büyük çoğunluğu sağlıklı doğar. Ayrıca bu konudaki çalışmaların bir kısmı gözlemsel olduğu için anne yaşı, yaşam tarzı ve çevresel etkenler sonuçları etkileyebilir.

Tüp bebek tedavisine etkisi

Tüp bebek ve mikroenjeksiyon (ICSI) tedavilerinde sonucu belirleyen en önemli etken kadın yaşıdır. Baba yaşının tedavi sonuçlarına etkisini inceleyen çalışmaların sonuçları birbirinden farklıdır: bir kısmında ileri baba yaşıyla döllenme, embriyo gelişimi ve canlı doğum oranlarında hafif bir düşüş bildirilirken bir kısmında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bu nedenle ileri yaştaki erkeklerde tedavi planı, sperm analizi sonuçları ve kadının yaşı ile yumurtalık rezervi birlikte değerlendirilerek yapılır.

İleri yaşta baba adayları neler yapabilir?

Yaşın etkisini ortadan kaldırmak mümkün değildir, ancak sperm kalitesini olumsuz etkileyen ve değiştirilebilen etkenler üzerinde durulabilir:

  • Sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak,
  • Fazla kiloyu vermek, düzenli egzersiz yapmak ve dengeli beslenmek,
  • Diyabet ve yüksek tansiyon gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutmak,
  • Testisleri uzun süreli sıcaklığa maruz bırakmamak,
  • Dışarıdan testosteron ya da anabolik steroid kullanmamak (bu ilaçlar sperm üretimini baskılayabilir).

Gebelik planlayan ileri yaştaki erkeklerde bir sperm analizi yapılması durumu netleştirmeye yardımcı olur. Gerekli görülen durumlarda sperm DNA fragmantasyonu ölçümü gibi ek testler ve genetik danışmanlık da planlanabilir. Gebelik oluştuğunda tüm gebelere önerilen tarama testleri ileri baba yaşında da aynı şekilde uygulanır. Beslenmenin sperm sağlığına etkisi için erkek infertilitesinde beslenme ve diyet yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Kaç yaş ileri baba yaşı sayılır?

Tek bir kabul görmüş sınır yoktur. Çalışmaların çoğunda 40 yaş ve üzeri ileri baba yaşı olarak alınır; bazı çalışmalarda bu sınır 45 ya da 50 yaştır.

İleri yaşta baba olmak gebe kalmayı geciktirir mi?

Evet, yaşla birlikte gebeliğe ulaşma süresi uzayabilir. Kadın yaşı ve ilişki sıklığı aynı olduğunda bile ileri yaştaki erkeklerin eşlerinde gebeliğin daha geç oluştuğu gösterilmiştir.

Ne zaman hekime başvurmak gerekir?

Düzenli ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik olmazsa, kadın 35 yaş ve üzerindeyse altı ay sonunda çiftin birlikte değerlendirilmesi önerilir. Ayrıntılar için çocuk sahibi olmak için ne zaman doktora başvurmalı yazısına göz atabilirsiniz.

Baba yaşının sizin durumunuzdaki etkisini konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer bilgilendirici yazılar için blog sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.