Over rezervi düşük olan kadınlar menopoza daha erken girerler mi sorusu, düşük rezerv tanısı alan kadınların en sık sorduğu sorulardan biridir. Düşük over rezervi olan ve dışarıdan verilen gonadotropin (yumurtalıkları uyaran hormon) tedavisine tekrar tekrar kötü yanıt veren kadınlarda menopoza geçiş daha erken bir süreçte olabilir. Burada kesinlikle tekrarlayan ovülasyon indüksiyonlarının (yumurtlamayı uyarıcı tedavilerin) hastanın erken menopoza girmesine yol açacağı sonucu çıkarılmamalıdır.
Over rezervi nedir?
Over (yumurtalık) rezervi, kadının yumurtalıklarında belirli bir anda bulunan ve gelişme potansiyeli taşıyan yumurta hücrelerinin sayısını ifade eder. Kadın, yaşamı boyunca kullanacağı tüm yumurtalarla doğar ve bu sayı yaşla birlikte sürekli azalır. Bu azalma özellikle 35 yaşından sonra hızlanır. Yumurta sayısı belirli bir eşiğin altına indiğinde adetler düzensizleşir ve sonunda menopoz gerçekleşir. Ayrıntılar için over rezervi nedir yazısına bakabilirsiniz.
Over rezervi doğrudan sayılamaz; dolaylı olarak, kanda AMH (anti-Müllerian hormon) düzeyi ve ultrasonografide görülen küçük folikül sayısı (antral folikül sayımı) gibi testlerle tahmin edilir. Bu testlerin nasıl yorumlandığı kadınlarda over rezervi nasıl değerlendirilir sayfasında anlatılmaktadır.
Düşük rezerv ile menopoz yaşı arasındaki ilişki
Menopoz, son adet kanamasından sonra 12 ay boyunca adet görülmemesiyle tanımlanır ve ülkemizde ortalama olarak 40'lı yaşların sonu ile 50'li yaşların başında görülür. Menopozun 45 yaşından önce olmasına erken menopoz, 40 yaşından önce yumurtalık işlevlerinin azalmasına ise erken yumurtalık yetmezliği (prematür over yetmezliği) denir.
Tüp bebek tedavisinde yumurtalık uyarımına kötü yanıt veren kadınların izlendiği çalışmalarda, bu kadınların menopoza ortalama olarak daha erken girdiği gözlenmiştir. Bu bulgu mantıklıdır: Kötü yanıt, yumurtalıktaki yumurta havuzunun yaşa göre beklenenden küçük olduğunu gösterir ve küçük bir havuz daha erken tükenebilir. Benzer şekilde AMH düzeyi yaşına göre düşük olan kadınlarda da menopozun daha erken olma olasılığı artar.
Ancak bu ilişki bir olasılık artışıdır, kesin bir öngörü değildir. AMH ya da antral folikül sayısı tek başına bir kadının hangi yaşta menopoza gireceğini kesin olarak söyleyemez. Düşük rezervli birçok kadın yıllarca düzenli adet görmeye devam eder.
Tedaviler yumurta rezervini tüketir mi?
Hayır. Bu, çok yaygın bir yanlış inanıştır. Her adet döngüsünde yumurtalıkta bir grup folikül gelişmeye başlar; doğal döngüde bunlardan genellikle yalnızca biri olgunlaşır, diğerleri ise kendiliğinden kaybolur (atrezi). Yumurtlamayı uyarıcı ilaçlar, o ay zaten kaybolacak olan bu foliküllerin bir kısmının da olgunlaşmasını sağlar. Yani tedavi, gelecek aylara ait yumurtaları kullanmaz; yumurta havuzunu daha hızlı tüketmez. Bu nedenle tekrarlayan ovülasyon indüksiyonu ya da tüp bebek tedavilerinin menopozu öne çektiğine dair bir kanıt yoktur.
Yumurtalık ameliyatları ise farklıdır. Özellikle çikolata kisti (endometrioma) ameliyatlarında sağlıklı yumurtalık dokusunun bir kısmı da kaybedilebilir ve bu durum over rezervini azaltabilir. Kemoterapi, radyoterapi ve bazı genetik durumlar da rezervi etkileyebilir.
Düşük rezerv tanısı alan kadınlar neler yapabilir?
- Aile planlamasını gözden geçirmek: Çocuk isteği varsa, gebeliği uzun süre ertelememek ve gerekiyorsa değerlendirmeyi geciktirmemek önemlidir.
- Doğurganlığın korunmasını konuşmak: Gebeliği ertelemek zorunda olan kadınlarda yumurta ya da embriyo dondurma seçenekleri hekimle değerlendirilebilir.
- Aile öyküsünü paylaşmak: Annede ya da kız kardeşte erken menopoz öyküsü varsa, bu bilgi değerlendirme için yol göstericidir.
- Genel sağlığı korumak: Erken menopoz kemik erimesi ve kalp-damar hastalıkları riskini artırabileceği için düzenli kontroller, yeterli kalsiyum ve D vitamini, egzersiz ve sigaradan uzak durmak önerilir. 40 yaşından önce yumurtalık yetmezliği gelişen kadınlarda hormon tedavisi gerekip gerekmediği hekimle konuşulmalıdır.
Menopoz dönemi ve bu dönemde yaşanan değişiklikler hakkında bilgi için menopoz sayfasına bakabilirsiniz.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Adetlerinizde belirgin düzensizlik, adet aralarının kısalması ya da uzaması, sıcak basması gibi belirtiler 40 yaşından önce başladıysa değerlendirme yapılması önerilir. Çocuk sahibi olmak istiyor ve düşük over rezervi tanısı aldıysanız, beklemek yerine bir infertilite uzmanıyla tedavi seçeneklerinizi konuşmanız uygun olur.
Over rezervinizi ve seçeneklerinizi değerlendirmek için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




