İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Paternal Lökosit İmmünizasyon Yöntemleri

Yayın: Güncelleme:

Paternal Lökosit İmmünizasyon Yöntemleri

Paternal lökosit immünizasyon yöntemleri, erkek eşin beyaz kan hücrelerinin (lökosit, lenfosit) kadına aşı şeklinde verilmesine dayanan uygulamalardır. Erkek eşin lenfositlerinin aşı şeklinde kullanılması ya da intravenöz immünglobülinlerin (damardan verilen antikor preparatları) kullanımı, gebelik aşısı denilen yöntem gibi tamamen deneysel olarak kabul edilmeli ve ne tekrarlayan IVF başarısızlıklarında ne de tekrarlayan düşüklerde başarıyı artıran yöntemler olarak sunulmamalıdır.

Bu yöntemler hangi düşünceye dayanır?

Embriyo, genetik materyalinin yarısını babadan aldığı için annenin bağışıklık sistemi açısından kısmen "yabancı" bir yapıdır. Normal bir gebelikte annenin bağışıklık sistemi embriyoyu reddetmez; bunun için karmaşık bir uyum mekanizması devreye girer. 1980'li yıllarda, bazı çiftlerde bu uyumun yeterince gelişmediği ve bunun düşüklere ya da tutunma başarısızlığına yol açtığı ileri sürüldü. Eşler arasında doku uyum antijenlerinin (HLA) çok benzer olması ya da annede "koruyucu" (bloke edici) antikorların oluşmaması bu teorinin temel varsayımlarıydı.

Bu varsayımdan yola çıkılarak, erkek eşin kanından ayrılan lenfositlerin kadının deri altına ya da deri içine enjekte edilmesiyle annenin bağışıklık sisteminin babaya ait yapılara "alıştırılabileceği" düşünüldü. Lenfosit immünoterapisi (LIT) olarak da bilinen yöntem bu şekilde ortaya çıktı. Benzer bir amaçla, çok sayıda kişinin kanından elde edilen antikorları içeren intravenöz immünglobülin (IVIG) tedavisi de denendi.

Bilimsel kanıtlar ne gösteriyor?

İlk yıllarda yapılan küçük çalışmalarda umut verici sonuçlar bildirilmiş olsa da, daha sonra yapılan iyi tasarlanmış, kontrollü çalışmalarda ve bu çalışmaları bir araya getiren sistematik derlemelerde lenfosit immünizasyonunun canlı doğum oranını artırdığı gösterilememiştir. IVIG için de sonuçlar benzerdir ve yarar sağladığına dair güvenilir kanıt yoktur.

Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği'nin (ESHRE) tekrarlayan gebelik kaybı kılavuzu, lenfosit immünizasyon tedavisinin anlamlı bir etkisi olmadığı ve ciddi yan etkileri olabileceği için kullanılmaması gerektiğini belirtir. IVIG de bu kılavuzda rutin olarak önerilmemektedir. Tekrarlayan düşüklerin değerlendirilmesi ve kanıta dayalı yaklaşımlar için tekrarlayan gebelik kayıpları yazısına bakabilirsiniz.

Olası riskler

Kan ürünlerinin kullanıldığı bu uygulamalarda kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların geçme riski, enjeksiyon yerinde reaksiyonlar, alerjik tepkiler ve bağışıklık sisteminin istenmeyen şekilde uyarılması gibi riskler bulunur. Kadında, ileride yapılabilecek kan nakli ya da organ nakillerini etkileyebilecek antikorların oluşması da olasıdır. Kanıtlanmış bir yararı olmayan bir tedavinin bu risklerle birlikte uygulanması uygun değildir.

İmmünolojik testler ve "bağışıklık kaynaklı kısırlık" iddiaları

Tekrarlayan düşük ya da tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı yaşayan çiftlere zaman zaman doğal öldürücü (NK) hücre testleri, HLA uyum testleri ve benzeri pek çok immünolojik test önerilebilmektedir. Bu testlerin büyük kısmının sonuçlarının tedavi kararını nasıl etkileyeceği belirsizdir ve sonuca göre önerilen tedavilerin yararı kanıtlanmamıştır. Antifosfolipid sendromu gibi tanısı ve tedavisi net olan durumlar ise bu genellemenin dışındadır. Konunun ayrıntıları immünolojik tedaviler sayfasında yer alır.

Tekrarlayan başarısızlıkta ne yapılmalı?

Tekrarlayan düşük ya da tekrarlayan tutunma başarısızlığı yaşayan çiftlerde öncelik, kanıta dayalı bir değerlendirmedir. Bu değerlendirme eşlerin kromozom analizini, rahim içinin yapısının incelenmesini, tiroit ve şeker gibi hormonal durumların kontrolünü ve antifosfolipid antikorlarının araştırılmasını kapsar. Nedeni bulunamayan çiftlerde bile, yakın takip ve destekle sonraki gebeliklerin önemli bir kısmının sağlıklı doğumla sonuçlandığı bilinmektedir.

Tüp bebek tedavisinde önerilen diğer ek uygulamaların kanıt durumu için implantasyonun kolaylaştırılması yazısına göz atabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Eşimle doku uyumumuzun yüksek olması düşüklere neden olur mu?

Bu görüş geçmişte ileri sürülmüş, ancak sonraki çalışmalarla desteklenmemiştir. Eşler arasındaki HLA benzerliğinin araştırılması rutin olarak önerilmez.

Lenfosit aşısı zararsız bir deneme olarak yapılabilir mi?

Hayır. Yararı gösterilmemiş olan bu yöntemin enfeksiyon ve bağışıklık tepkileri gibi riskleri vardır; uluslararası kılavuzlar kullanılmamasını önermektedir.

Tekrarlayan kayıplar ya da başarısız denemeler sonrası durumunuzu ayrıntılı olarak değerlendirmek için iletişim sayfasından ön görüşme isteyebilirsiniz. Diğer yazılar için blog sayfasına göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.