İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Tüp Bebek Uygulamalarında PRP Kullanımı

Yayın: Güncelleme:

Tüp Bebek Uygulamalarında PRP Kullanımı

Tüp bebek uygulamalarında PRP (platelet-rich plasma, trombositten zengin plazma) kullanımı son yıllarda sıkça gündeme gelen ancak etkinliği kanıtlanmamış bir uygulamadır. Trombositten zengin plazmanın teorik olarak doku yenileyici ve iyileştirici etkisinin olduğu, ince endometriumda rahim iç zarının embriyoyu kabul etme yeteneğini (endometrial reseptivite) düzeltmede ve over rezervini artırmada katkı sağladığı ileri sürülmektedir. Bu nedenle ince endometrium, rahim içi yapışıklık (endometrial sineşi) ya da düşük over rezervi olan hastalarda önerilen bu yöntemin tamamen deneysel bir uygulama olarak kabul edildiği bilinmelidir. Rutin olarak ya da yukarıda belirtilen sorunları olan hastalarda kullanılması bilimsel olarak önerilmemektedir.

PRP nedir, nasıl hazırlanır?

Trombositler (kan pulcukları), kanın pıhtılaşmasında görev alan ve doku onarımında rol oynayan büyüme faktörleri içeren hücre parçacıklarıdır. PRP hazırlamak için kişinin kendi kolundan bir miktar kan alınır ve özel tüplerde santrifüj edilir. Bu işlemle kanın içindeki trombositler yoğunlaştırılarak az miktarda plazma içinde toplanır. Elde edilen sıvıda trombosit kaynaklı büyüme faktörü (PDGF), damar endotel büyüme faktörü (VEGF) ve dönüştürücü büyüme faktörü (TGF-beta) gibi maddelerin yüksek miktarda bulunduğu kabul edilir.

PRP; ortopedi, spor hekimliği, diş hekimliği ve dermatoloji gibi alanlarda da çeşitli amaçlarla denenmektedir. Üreme tıbbındaki kullanımı ise bu alanlardaki deneyimlerden yola çıkılarak gündeme gelmiştir.

Tüp bebekte hangi amaçlarla deneniyor?

Rahim içine PRP uygulaması

Tedaviye rağmen yeterli kalınlığa ulaşmayan ince endometriumu olan, rahim içi yapışıklık öyküsü bulunan ya da tekrarlayan implantasyon başarısızlığı yaşayan kadınlarda PRP, ince bir kateterle rahim içine verilir. Büyüme faktörlerinin rahim iç zarının gelişimini ve kanlanmasını artıracağı varsayılır. Rahim iç zarının embriyoyu kabul etmesini etkileyen faktörler ve diğer ek tedaviler implantasyon üzerine etkili faktörler yazısında değerlendirilmiştir.

Yumurtalık içine PRP uygulaması

Düşük over rezervi olan, tüp bebek tedavisine kötü yanıt veren ya da erken yumurtalık yetmezliği tanısı almış kadınlarda PRP, vajinal ultrason eşliğinde iğneyle doğrudan yumurtalık dokusuna enjekte edilir. Bu yöntemle yumurtalıktaki uyuyan foliküllerin harekete geçirilebileceği öne sürülmektedir. Ancak kadının doğuştan sahip olduğu ve yaşla azalan yumurta havuzunun yeniden oluşturulabileceğini gösteren güvenilir bir bilimsel veri yoktur. Over rezervinin ne anlama geldiği over rezervi nedir sayfasında anlatılmaktadır.

Bilimsel kanıtlar ne gösteriyor?

PRP ile ilgili yayınların çoğu az sayıda hastayı içeren, karşılaştırma grubu olmayan ya da randomize olmayan çalışmalardan oluşmaktadır. Uygulanan PRP'nin hazırlanma şekli, trombosit yoğunluğu, uygulama zamanı ve sayısı çalışmadan çalışmaya farklıdır. Bu durum sonuçların karşılaştırılmasını ve güvenilirliğini zayıflatır. Bazı küçük çalışmalarda endometrium kalınlığında ya da AMH düzeyinde artış bildirilmiş olsa da, PRP'nin canlı doğum oranını artırdığı iyi tasarlanmış çalışmalarla gösterilmemiştir.

Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE), ek tedavilerle ilgili iyi uygulama önerilerinde PRP'nin rahim içine ya da yumurtalık içine uygulanmasını önermemektedir. Etkinliği kanıtlanmamış bu tür yöntemlerin, ancak etik kurul onaylı bilimsel araştırmalar kapsamında ve hastanın bilgilendirilmiş onamıyla uygulanması uygun bir yaklaşımdır.

Olası riskler

PRP kişinin kendi kanından hazırlandığı için alerjik tepki ya da bulaşıcı hastalık riski düşüktür. Ancak uygulama yöntemine bağlı riskler vardır. Yumurtalık içine enjeksiyon, anestezi gerektirebilen girişimsel bir işlemdir ve kanama, enfeksiyon, çevre organlarda yaralanma gibi riskler taşır. Rahim içi uygulamada da her rahim içi işlemde olduğu gibi enfeksiyon riski bulunur. Uzun dönem etkileri ise yeterince bilinmemektedir. Bunların yanında kanıtlanmamış bir yöntem için zaman kaybı, maddi yük ve gerçekçi olmayan beklentiler de göz önünde bulundurulmalıdır.

Sık sorulanlar

PRP ile yumurta rezervi yenilenebilir mi?

Bugünkü bilgilerle hayır. PRP'nin yeni yumurta oluşturduğuna ya da yaşa bağlı azalmış rezervi kalıcı olarak artırdığına dair güvenilir bir kanıt yoktur.

İnce endometriumda başka seçenekler var mı?

İnce endometriumda öncelikle altta yatan neden araştırılır. Rahim içi yapışıklık varsa histeroskopik cerrahi ile yapışıklıkların açılması, hormon tedavisinin dozu ve uygulama yolunun düzenlenmesi gibi yaklaşımlar değerlendirilir. Tedavi kişinin durumuna göre hekim tarafından planlanır.

Ek tedavilerin genel değerlendirmesi için tüp bebekte ek tedaviler yazısına bakabilirsiniz. Tedavi seçeneklerinizi konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılarımıza blog sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.