İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Tüp Bebekte Sperm ve Yumurtaların Hazırlanması Aşaması

Yayın: Güncelleme:

Tüp Bebekte Sperm ve Yumurtaların Hazırlanması Aşaması

Tüp bebekte sperm ve yumurtaların hazırlanması aşaması, yumurta toplama işleminin ardından laboratuvarda gerçekleşen ve döllenmenin başarıyla yapılabilmesi için gerekli olan basamaktır. Bu aşamada sperm örneğinden döllenme için en uygun spermler ayrılır, toplanan yumurtalar ise mikroskop altında değerlendirilerek olgunluklarına göre sınıflandırılır. Hazırlık tamamlandıktan sonra yumurtalar IVF ya da ICSI yöntemiyle döllenir.

Sperm hazırlığı

Laboratuvarda döllenme işleminde kullanılacak sperm örneği, size önceden bildirilen zamanda mastürbasyonla ve belirli kurallara uyularak elde edilir. Alınan örneğin içindeki sperm hücreleri swim-up, yoğunluk gradyanı (gradient) gibi çeşitli yöntemler kullanılarak seçilir. Temelde hareketli ve şekli normal olanlar seçilmekle birlikte son yıllarda sperm seçiminde kullanılan birçok yöntem tanımlanmıştır. Eğer daha önceden dondurulmuş sperm ya da TESE (testisten elde edilen sperm) örneğiniz varsa buradaki akış sizin için farklı olacaktır.

Örnek verirken dikkat edilecekler

  • Genellikle 2-7 günlük cinsel perhiz önerilir; size söylenen süreye uyun.
  • Örneği vermeden önce ellerinizi ve genital bölgenizi yıkayın.
  • Örneği laboratuvarın verdiği steril kaba, tamamını kaçırmadan alın. Kayganlaştırıcı jel, krem ya da tükürük kullanmayın; bunlar spermlere zarar verebilir.
  • Örneği evde veriyorsanız vücut sıcaklığında tutarak ve size bildirilen süre içinde (genellikle bir saat) laboratuvara ulaştırın.
  • Örnek alma sırasında sorun yaşama olasılığınız varsa bunu önceden ekibe bildirin; gerekirse önceden alınmış bir örneğin dondurulması planlanabilir.

Spermler nasıl seçilir?

Meni örneği önce sıvılaşması için bir süre bekletilir, ardından sperm sayısı ve hareketliliği değerlendirilir. Swim-up yönteminde hareketli spermlerin üstteki kültür sıvısına yüzerek çıkması sağlanır. Yoğunluk gradyanı yönteminde ise örnek farklı yoğunluktaki sıvıların üzerine konularak santrifüj edilir; hareketli ve olgun spermler tabanda toplanırken ölü spermler, diğer hücreler ve artıklar ayrılır. Ardından spermler yıkanarak döllenme için kullanılacak kültür sıvısına alınır.

Bunların dışında manyetik ayırma (MACS), mikroçip yöntemleri, hyaluronik asit bağlanmasına dayalı seçim (PICSI) ve yüksek büyütmeli seçim (IMSI) gibi yöntemler de tanımlanmıştır. Bu yöntemlerin hangi hastalarda yararlı olabileceği ve kanıt durumları tüp bebek uygulamalarında sperm seçim yöntemleri yazısında anlatılmıştır.

Oositlerin (yumurtaların) hazırlığı

Yumurta toplama işlemi sırasında foliküllerden alınan sıvı, embriyolog tarafından mikroskop altında incelenir ve yumurtalar ayrılarak kültür sıvısına alınır. Yumurta toplama işleminin nasıl yapıldığını yumurta toplanması (OPU) yazısında bulabilirsiniz.

Toplanan yumurtalar mikroskop altında değerlendirilir ve her biri olgunluğuna göre derecelendirilir. Buna göre yumurtalar üç gruba ayrılır: GV (germinal vezikül), MI (metafaz I) ve MII (metafaz II). Yalnızca MII aşamasındaki yumurtalar döllenmeye uygundur. Yumurtanın olgunluğu onun döllenebilme kapasitesini belirler. Olgunlaşmamış bazı yumurtalar laboratuvarda kısa sürede olgunlaşabilir, ancak bu yumurtaların gelişim potansiyeli genellikle daha düşüktür.

Kümülüs hücrelerinin temizlenmesi

Yumurtalar toplandıklarında, onları besleyen ve koruyan kümülüs hücreleriyle çevrilidir. Mikroenjeksiyon (ICSI) yapılacaksa, yumurtanın olgunluğunun net görülebilmesi ve iğnenin doğru yerleştirilebilmesi için bu hücreler bir enzim ve ince pipetler yardımıyla nazikçe temizlenir. Klasik IVF yapılacaksa yumurtalar bu hücrelerle birlikte spermlerle aynı kaba bırakılır.

Döllenme: IVF mi, ICSI mi?

Yumurtalar ve sperm hücreleri hazırlandıktan sonra IVF ya da ICSI olmak üzere iki yöntemden biriyle dölleme işlemi gerçekleştirilir. Klasik IVF yönteminde hazırlanan spermler yumurtaların bulunduğu kaba konulur ve döllenmenin kendiliğinden gerçekleşmesi beklenir. ICSI (mikroenjeksiyon) yönteminde ise her olgun yumurtanın içine mikroskop altında tek bir sperm enjekte edilir. Sperm sayısı ya da hareketliliği düşükse, daha önce döllenme sorunu yaşanmışsa veya dondurulmuş yumurtalar kullanılıyorsa genellikle ICSI tercih edilir.

Döllenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği ertesi gün, yumurtanın içinde anne ve babadan gelen iki çekirdeğin (pronükleus) görülmesiyle kontrol edilir. Döllenme sonrası embriyoların nasıl geliştiğini döllenme ve embriyo gelişimi yazısında okuyabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Toplanan yumurtaların hepsi döllenir mi?

Hayır. Toplanan yumurtaların bir kısmı olgun olmayabilir, olgun yumurtaların da bir kısmı döllenmeyebilir. Bu durum tedavinin olağan bir parçasıdır.

Sperm örneği verme günü işte olmam gerekirse ne olur?

Örneğin yumurta toplama günü taze olarak verilmesi tercih edilir. Bu mümkün değilse önceden dondurulmuş bir örnek kullanılabilir; bunu tedavi başlamadan ekibinizle planlamanız gerekir.

Tedavi süreciyle ilgili sorularınız için iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz. Diğer yazılara blog sayfamızdan göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.