İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Co-Culture

Yayın: Güncelleme:

Co-Culture

Co-culture (ko-kültür), tüp bebek laboratuvarında embriyoların, anne adayının kendi rahim iç zarından elde edilen hücrelerle birlikte büyütülmesi yöntemidir. Yapay rahim olarak da adlandırılan bu yöntemde tüp bebek tedavisi öncesinde, adetin 21. günü anne adayının rahim içinden alınan küçük doku örnekleri laboratuvar koşullarında üretilerek yapay bir rahim içi dokusu oluşturulur ve embriyoların bu doku içinde büyütülmesi amaçlanır. Embriyonun büyüyüp gelişmesi için gerekli olan besinlerden zengin ko-kültür sıvılarında ayrıca embriyo için zararlı olabilecek artıkları embriyo çevresinden uzaklaştıran maddeler de bulunur.

Ko-kültür ortamında embriyo ile rahim içi doku arasındaki ilişki vücut içindekine benzer şekilde gelişir ve embriyo ile anne adayının rahim iç duvarı hücreleri bir anlamda birbirleriyle tanışmış ve alışmış olur. Ancak rutinde kullanılması zahmetlidir ve standart tedaviye gösterilmiş bir üstünlüğü yoktur. Tekrarlayan tüp bebek tedavilerine rağmen gebe kalamayan, embriyoları yavaş veya kötü gelişim gösteren çiftlerde uygulanabileceği bildirilmiştir.

Yöntem nasıl ortaya çıktı?

Tüp bebek tedavisinin ilk yıllarında embriyoların laboratuvarda büyütüldüğü kültür sıvıları bugünkü kadar gelişmiş değildi. Embriyolar özellikle 3. günden sonra laboratuvar ortamında gelişmekte zorlanıyordu. 1990'lı yıllarda, embriyonun doğal ortamına daha çok benzeyen bir çevre oluşturmak amacıyla ko-kültür yöntemleri geliştirildi. Bu amaçla rahim iç zarı hücreleri, yumurtayı çevreleyen kümülüs hücreleri ve laboratuvarda üretilen farklı hücre dizileri kullanıldı. Amaç, bu hücrelerin salgıladığı büyüme faktörleri sayesinde embriyonun daha sağlıklı gelişmesi ve blastokist aşamasına ulaşma olasılığının artmasıydı.

Nasıl uygulanır?

Tedaviden önceki bir siklusta, adetin ikinci yarısında ince bir kanülle rahim iç zarından küçük bir doku örneği (endometrial biyopsi) alınır. Bu doku laboratuvarda işlenerek içindeki hücreler ayrılır, çoğaltılır ve gerekirse dondurularak saklanır. Tüp bebek tedavisi sırasında yumurtaların döllenmesinin ardından embriyolar bu hücrelerin oluşturduğu tabakanın üzerinde ya da yanında kültüre alınır ve transfer gününe kadar bu ortamda izlenir.

Bilimsel kanıtlar ve bugünkü yeri

Ko-kültür yöntemleriyle yapılan bazı erken çalışmalarda embriyo gelişiminin ve tutunma oranlarının iyileştiği bildirilmişse de, bu çalışmalar genellikle küçük ve farklı yöntemlerle yapılmıştı. Embriyonun her gelişim evresindeki ihtiyaçlarını karşılayan ardışık (sequential) ve tek basamaklı kültür sıvılarının geliştirilmesiyle embriyolar ko-kültüre gerek kalmadan blastokist aşamasına kadar başarıyla büyütülebilir hale geldi. Bu gelişmelerden sonra ko-kültürün standart kültür yöntemlerine açık bir üstünlüğü gösterilemedi.

Yöntemin dezavantajları da vardır. Ek bir biyopsi işlemi gerektirir, hücre kültürü emek yoğundur ve laboratuvar açısından enfeksiyon ve kalite kontrol sorunları doğurabilir. Bu nedenlerle ko-kültür bugün rutin uygulamada çok sınırlı olarak yer alır ve kanıtı yetersiz ek uygulamalar arasında değerlendirilir. Embriyoların laboratuvarda nasıl büyütüldüğü hakkında bilgi için embriyo kültürü ve blastokist aşamasında transfer yazılarına bakabilirsiniz.

Benzer amaçla önerilen diğer uygulamalar

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı yaşayan çiftlere ko-kültür dışında da embriyo yapıştırıcı sıvılar, rahim iç zarının çizilmesi, embriyo kabuğunun inceltilmesi gibi pek çok ek uygulama önerilebilmektedir. Bunların her birinin kanıt düzeyi farklıdır. Ayrıntılı değerlendirme için tüp bebekte laboratuvarda kullanılan ek tedaviler ve implantasyonun kolaylaştırılması yazılarını okuyabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Ko-kültür embriyo kalitesini düzeltir mi?

Embriyo kalitesi büyük ölçüde yumurta ve spermin özelliklerine bağlıdır. Ko-kültürün, gelişmiş kültür sıvılarıyla karşılaştırıldığında embriyo kalitesini ya da canlı doğum oranını belirgin olarak artırdığı gösterilmemiştir.

Tekrarlayan başarısızlıkta önce ne yapılmalı?

Ek uygulamalardan önce kadın yaşı, over rezervi, embriyo gelişimi, rahim içinin yapısı ve hormonal durum gibi temel faktörlerin ayrıntılı olarak gözden geçirilmesi daha yararlıdır.

Önceki denemelerinizi ve sonraki adımları konuşmak için iletişim sayfası aracılığıyla görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılarımız blog sayfasında.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.