Kısırlık· 3 dk okuma

Endometrioma (Çikolata Kisti) nedir? Nasıl tanı konulur?

Endometrioma, endometriotik dokunun rahim içi yerine bilinmeyen bir şekilde yumurtalık dokusu içinde yerleşmesiyle oluşan kistlerdir.

Yayın: Güncelleme:

Endometrioma (Çikolata Kisti) nedir? Nasıl tanı konulur?

Endometrioma (çikolata kisti), aynen endometriozisde olduğu gibi, normalde rahmin iç yüzeyinde bulunması gereken endometriotik dokunun bilinmeyen bir şekilde yumurtalık dokusu içine yerleşmesiyle oluşan kistlerdir. Endometriozisli kadınların yaklaşık %15-40'ında endometrioma görülür. Zaman içinde bu kistlerin içinde biriken kan çikolata kıvamını aldığından bu kistlere çikolata kisti de denir. Endometriozis gibi üreme çağındaki kadınlarda görülür; adet sancısı, cinsel ilişkide ağrı, kasık (pelvik) ağrısı ve infertilite en sık görülen şikâyetlerdir. Tanısı genellikle vajinal ultrasonografi ile kolayca konulur ve gerekli olduğunda MR yapılabilir.

Endometriomanın en önemli özelliklerinden biri, gerek kistin kendisinin gerekse cerrahi olarak çıkarılmasının over rezervini azaltarak gebelik şansını düşürebilmesidir. Bu nedenle endometrioma varlığında ve cerrahi kararı verilirken kişiye özgü davranılması ve avantaj ile dezavantajların çiftle ayrıntılı olarak konuşulması gerekir.

Endometrioma neden oluşur?

Endometriozisin ve endometriomanın nedeni tam olarak bilinmemektedir. En çok kabul gören görüşlerden biri, adet kanının bir kısmının tüplerden karın boşluğuna geri akması (retrograd menstrüasyon) ve içindeki endometrium hücrelerinin yumurtalık yüzeyine tutunmasıdır. Bu dokular her adet döneminde hormonlara yanıt vererek kanar; kan dışarı atılamadığı için yumurtalık içinde birikerek kist oluşturur. Genetik yatkınlık ve bağışıklık sistemi farklılıklarının da rol oynadığı düşünülmektedir. Hastalığın genel özellikleri için endometriozis sayfasına bakabilirsiniz.

Belirtiler

  • Giderek artan adet sancısı
  • Cinsel ilişki sırasında ya da sonrasında derin ağrı
  • Adet dönemi dışında da süren kasık ve bel ağrısı
  • Gebe kalmakta güçlük
  • Bazı kadınlarda hiçbir belirti olmaması; kist rutin ultrasonda tesadüfen fark edilebilir

Belirtilerin şiddeti ile kistin büyüklüğü her zaman paralel değildir. Küçük bir kist şiddetli ağrıya neden olabilirken büyük bir kist belirti vermeyebilir.

Nasıl tanı konulur?

Vajinal ultrasonografi

Endometrioma, vajinal ultrasonda çoğunlukla "buzlu cam" görünümünde, içi homojen, ince çeperli kistler olarak izlenir. Deneyimli bir hekimin yaptığı ultrason, tanıyı büyük çoğunlukla koymaya yeterlidir. Kistin büyüklüğü, tek ya da iki taraflı olması ve yumurtalıkta kalan sağlıklı doku da bu incelemede değerlendirilir. Ultrasonun infertilite değerlendirmesindeki yeri için transvajinal ultrasonografi ve histerosonografi yazısına göz atabilirsiniz.

MR ve kan testleri

Ultrason bulguları net değilse ya da kistte şüpheli özellikler varsa manyetik rezonans (MR) görüntüleme yapılabilir. CA 125 kan testi endometriozisli kadınlarda yükselebilir, ancak tanı koydurucu değildir ve rutin olarak gerekli değildir. Kesin tanı, gerektiğinde laparoskopiyle alınan dokunun patolojik incelemesiyle konur.

Over rezervinin değerlendirilmesi

Endometrioma saptanan ve çocuk sahibi olmak isteyen kadınlarda AMH düzeyi ve ultrasonda antral folikül sayımıyla over rezervi değerlendirilmelidir. Bu bilgi, ameliyat ya da tüp bebek kararının verilmesinde yol gösterir. Ayrıntılar için kadınlarda over rezervi nasıl değerlendirilir? yazısını okuyabilirsiniz.

Tedavi seçenekleri kısaca

Tedavi; ağrının şiddetine, kistin büyüklüğüne, kadının yaşına, over rezervine ve çocuk isteğine göre planlanır. Ağrı ön plandaysa hormonal ilaçlar ya da cerrahi seçenekler değerlendirilir. Tüp bebek tedavisi öncesinde yalnızca gebelik şansını artırmak amacıyla endometriomanın rutin olarak ameliyatla çıkarılması güncel kılavuzlarda önerilmez; ameliyat genellikle şiddetli ağrı, çok büyük kist ya da kanser şüphesi olan durumlar için düşünülür. Ameliyat yapılacaksa kistin duvarıyla birlikte çıkarılması (kistektomi) tekrarlama riskini azaltır, ancak sağlıklı yumurtalık dokusunun korunmasına özen gösterilmelidir. Tedavi seçenekleri endometriomanın tedavisi nasıl yapılır? yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Sık sorulanlar

Çikolata kisti kansere dönüşür mü?

Endometriomanın kansere dönüşme riski çok düşüktür. Ancak özellikle ileri yaşta ve büyük kistlerde ultrasonda şüpheli bulgular görülürse ek inceleme yapılır.

Çikolata kisti olan kadın gebe kalabilir mi?

Evet. Endometrioması olan birçok kadın kendiliğinden ya da tedaviyle gebe kalabilir. Gebelik şansı kadının yaşına, over rezervine ve eşlik eden diğer faktörlere bağlıdır.

Ultrason bulgularınızı ve tedavi seçeneklerinizi konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme isteyebilirsiniz. Diğer yazılar için blog sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.