İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

ERA Testi (Endometrial Reseptivite Array)

Yayın: Güncelleme:

ERA Testi (Endometrial Reseptivite Array)

ERA testi (Endometrial Reseptivite Array), rahim iç zarının (endometrium) embriyoyu kabul etmeye hazır olup olmadığını genetik düzeyde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir testtir. Endometrial biyopsi yapılarak 248 genin ekspresyonu (çalışma düzeyi) saptanır, sonuçlara göre endometriumun durumu sınıflandırılır ve bireysel olarak tutunma şansının en yüksek olduğu zamanda transfer yapılması planlanır. Yeterli kanıt olmayan bu uygulama çok pahalıdır. İnvaziv olarak endometrial biyopsi yapılmasını ve ayrıca tüm embriyoların dondurulmasını gerektirir. Bu nedenle rutin kullanımı için yeterli kanıt yoktur.

Testin dayandığı fikir: implantasyon penceresi

Rahim iç zarı, adet döngüsünün yalnızca kısa bir döneminde embriyonun tutunmasına izin verir. İmplantasyon penceresi denilen bu dönem, doğal döngüde yumurtlamadan yaklaşık bir hafta sonrasına, hormonla hazırlanan döngülerde ise progesteron başlangıcından birkaç gün sonrasına denk gelir. ERA testinin dayandığı görüşe göre bazı kadınlarda bu pencere olağan zamandan daha erken ya da daha geç açılır (kaymış implantasyon penceresi) ve embriyo standart zamanda transfer edildiğinde tutunma gerçekleşemez. Test, bu kaymayı saptayarak transfer zamanının kişiye göre ayarlanmasını amaçlar. Tutunma sürecinin kendisi rahme tutunma (implantasyon) yazısında anlatılmaktadır.

ERA testi nasıl yapılır?

Test, embriyo transferinin yapılacağı döngüyü taklit eden bir hazırlık döngüsünde uygulanır. Rahim iç zarı genellikle östrojen ve progesteron ilaçlarıyla hazırlanır ve progesteron başlangıcından belirli bir süre sonra, transferin yapılacağı güne denk gelen zamanda, ince bir kateterle rahim iç zarından küçük bir doku örneği alınır. İşlem muayene koşullarında yapılır ve genellikle adet sancısına benzer kısa süreli bir ağrıya neden olur.

Alınan örnekte genlerin çalışma düzeyi incelenir ve endometrium "reseptif" (kabul edici), "pre-reseptif" (henüz hazır değil) ya da "post-reseptif" (pencere geçmiş) olarak sınıflandırılır. Sonuca göre bir sonraki döngüde dondurulmuş embriyo transferinin progesteron başlangıcından kaç saat sonra yapılacağı belirlenir. Bu nedenle ERA testi, yalnızca dondurulmuş embriyo transferinde uygulanabilir.

Bilimsel kanıtlar ne gösteriyor?

İlk çalışmalarda ERA testinin özellikle tekrarlayan tutunma başarısızlığı yaşayan kadınlarda yararlı olabileceği öne sürülmüştür. Ancak sonraki yıllarda yapılan daha iyi tasarlanmış çalışmalar bu beklentiyi doğrulamamıştır. 2022 yılında yayımlanan geniş bir randomize çalışmada, ERA testine göre zamanlanmış transferlerle standart zamanda yapılan transferler arasında canlı doğum oranı açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sistematik derlemeler de testin genel tüp bebek hastalarında gebelik sonuçlarını iyileştirdiğine dair yeterli kanıt olmadığını bildirmektedir.

Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE) da 2023 yılında yayımladığı ek tedavilere ilişkin iyi uygulama önerilerinde endometrial reseptivite testlerinin rutin kullanımını önermemektedir. Tekrarlayan tutunma başarısızlığı olan kadınlardaki yeri ise hâlâ araştırılmaktadır.

Testin dezavantajları

  • Rahim iç zarından biyopsi alınmasını gerektiren girişimsel bir işlemdir.
  • Test için ayrı bir hazırlık döngüsü gerekir; bu da tedavi süresini uzatır.
  • Embriyoların tamamının dondurulmasını zorunlu kılar.
  • Maliyeti yüksektir ve tedavinin karmaşıklığını artırır.
  • Sonucun bir döngüden diğerine ne kadar tekrarlanabilir olduğu konusunda soru işaretleri vardır.

Tekrarlayan tutunma başarısızlığında ne yapılmalı?

İyi kalitede embriyolar transfer edilmesine karşın birkaç kez gebelik elde edilemeyen çiftlerde öncelikle bilinen ve tedavi edilebilir nedenler araştırılmalıdır. Kadının yaşı ve embriyoların kromozom yapısı, rahim içindeki polip, myom, yapışıklık ya da septum gibi yapısal sorunlar, sıvı dolu tüpler (hidrosalpinks), tiroid hastalıkları ve kontrol altında olmayan diyabet gibi durumlar tutunmayı olumsuz etkileyebilir. Bu etkenler implantasyon üzerine etkili faktörler yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Tutunmayı artırdığı öne sürülen diğer uygulamalar için endometrial zedeleme (scratching) ve tüp bebekte ek tedaviler yazılarına bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

ERA testi embriyonun sağlıklı olup olmadığını gösterir mi?

Hayır. ERA testi embriyoyu değil, rahim iç zarını inceler. Embriyonun kromozom yapısı hakkında bilgi vermez.

ERA testi sonucu "reseptif" çıkarsa gebelik kesinleşir mi?

Hayır. Gebelik birçok etkene bağlıdır; rahim iç zarının hazır olması bunlardan yalnızca biridir. Embriyonun kalitesi ve kromozom yapısı sonucu belirleyen en önemli etkenler arasındadır.

Tekrarlayan tutunma başarısızlığı yaşıyorsanız değerlendirme için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer blog yazıları için blog sayfasına göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.