İnfertilite ve Tüp Bebek Tedavisi· 3 dk okuma

Mikroçip (Microfluidic System)

Mikrokanallardan yüzdürülen spermlerin seçilmesidir. Normal sperm hazırlama yöntemlerine gösterilmiş bir üstünlüğü yoktur.

Yayın: Güncelleme:

Mikroçip (Microfluidic System)

Mikroçip (microfluidic system, mikroakışkan sistem) yöntemi, spermlerin çok ince mikrokanallardan yüzdürülerek seçilmesidir. Tüp bebek ve mikroenjeksiyon (ICSI) öncesinde daha sağlıklı spermleri ayırmak amacıyla geliştirilmiş sperm seçim yöntemlerinden biridir. Normal sperm hazırlama yöntemlerine gösterilmiş bir üstünlüğü yoktur.

Standart sperm hazırlama nasıl yapılır?

Tüp bebek ve aşılama tedavilerinde meni örneği doğrudan kullanılmaz; önce laboratuvarda yıkanıp hazırlanır. Bu işlemin amacı meni sıvısını, ölü ve hareketsiz spermleri, diğer hücreleri ve kalıntıları ayırarak hareketli spermleri yoğunlaştırmaktır. En sık kullanılan iki standart yöntem şunlardır:

  • Yoğunluk gradyanı yöntemi: Meni örneği farklı yoğunluktaki sıvı katmanlarının üzerine konur ve santrifüj edilir. Hareketli ve sağlıklı spermler alt katmanda toplanır.
  • Yukarı yüzdürme (swim-up) yöntemi: Hazırlanan örneğin üzerine besiyeri konur ve hareketli spermlerin yukarıdaki sıvıya yüzmesi beklenir.

Bu yöntemler uzun yıllardır güvenle kullanılmaktadır. Sperm ve yumurtaların laboratuvarda hazırlanma aşamaları tüp bebekte sperm ve yumurtaların hazırlanması yazısında anlatılmaktadır.

Mikroçip yöntemi nasıl çalışır?

Mikroçip yönteminde, saç telinden ince kanallar içeren küçük, tek kullanımlık bir plastik çip kullanılır. Meni örneği çipin bir bölmesine konur. Spermler, kadın üreme yolundaki dar ve kıvrımlı geçişleri taklit edecek biçimde tasarlanmış bu kanallar ya da ince gözenekli bir zar boyunca kendi hareketleriyle ilerler. Belirli bir süre sonunda çipin diğer bölmesinde toplanan, iyi hareket eden spermler alınarak ICSI ya da tüp bebek için kullanılır.

Yöntemin öne sürülen avantajları şunlardır:

  • Santrifüj gerektirmemesi: Standart yöntemlerde kullanılan santrifüj işleminin spermlerde oksidatif strese ve DNA hasarına katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Mikroçip bu adımı ortadan kaldırır.
  • Doğal seçime benzemesi: Spermlerin dar kanallardan kendi hareketleriyle geçmesi, kadın üreme yolundaki doğal seçimi taklit eder.
  • DNA hasarı daha az spermlerin seçilmesi: Bazı çalışmalarda mikroçip ile seçilen spermlerde DNA hasarının (DNA fragmantasyonu) daha düşük olduğu gösterilmiştir.
  • Kolay uygulanabilirlik: İşlem standart ve tek kullanımlık malzemeyle yapılır.

Bilimsel kanıtlar ne gösteriyor?

Mikroçiple seçilen spermlerde DNA hasarının daha düşük olabildiğini gösteren laboratuvar çalışmaları bulunsa da, bunun daha yüksek gebelik ve canlı doğum oranına dönüştüğü iyi tasarlanmış, geniş kapsamlı çalışmalarla gösterilmemiştir. Yapılan klinik çalışmaların sonuçları tutarsızdır ve çoğu küçük ölçeklidir. Bu nedenle mikroçip yönteminin standart sperm hazırlama yöntemlerine göre kanıtlanmış bir üstünlüğü yoktur ve rutin olarak tüm hastalarda kullanılması önerilmemektedir.

Sperm DNA hasarı yüksek bulunan erkekler gibi belirli gruplarda yararlı olup olmayacağı araştırılmaktadır. Sperm DNA hasarının ölçümü ve anlamı sperm DNA fragmantasyonu ölçümü sayfasında ele alınmıştır.

Kimler için uygun olmayabilir?

Mikroçip yöntemi spermlerin kendi hareketleriyle kanallardan geçmesine dayandığı için, sperm sayısı ve hareketi çok düşük olan örneklerde yeterli sayıda sperm elde edilemeyebilir. Testisten cerrahi olarak elde edilen (TESE gibi) örneklerde de genellikle kullanılmaz. Bu durumlarda embriyolog, spermleri doğrudan mikroskop altında seçer.

Diğer ileri sperm seçim yöntemleri

Mikroçip dışında apoptotik spermlerin manyetik olarak ayıklandığı MACS, hyaluronik asite bağlanmaya dayanan PICSI ve çok yüksek büyütmeyle yapılan IMSI gibi yöntemler de bulunmaktadır. Bu yöntemlerin hiçbirinin canlı doğum oranını artırdığı kesin olarak gösterilmemiştir. Tüm yöntemlerin karşılaştırmalı anlatımı için tüp bebek uygulamalarında sperm seçim yöntemleri yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Mikroçip yöntemi gebelik şansını artırır mı?

Bugünkü bilgilerle mikroçip yönteminin gebelik ve canlı doğum şansını artırdığı kesin olarak gösterilmemiştir. Yöntem, standart sperm hazırlamanın yerine geçebilecek bir alternatif olarak araştırılmaktadır.

Mikroçip ile seçilen spermler daha mı sağlıklıdır?

Bazı çalışmalarda seçilen spermlerde DNA hasarının daha düşük olduğu bulunmuştur. Ancak bu laboratuvar bulgusunun daha sağlıklı gebeliklere yol açtığı henüz kanıtlanmamıştır.

Sperm hazırlama ve seçim yöntemleri hakkında sorularınız için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Diğer bilgilendirme yazılarımıza blog sayfasından göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.