Rahim içine HCG verilmesi, tüp bebek tedavisinde embriyonun rahme tutunmasını kolaylaştırmak amacıyla önerilen ek uygulamalardan biridir. Gebelikte üretilen HCG adlı hormonun embriyonun endometriuma (rahim iç zarı) tutunmasını düzenlediğine ve bu nedenle transfere yakın bir zamanda rahim içine verilen HCG'nin gebelik oranlarını artırdığına inanılır. Birçok çalışma olmasına karşın yeterli kanıt yoktur; ancak alt grup analizinde klivaj aşamasında embriyo transferi yapılan hastalarda (2. ya da 3. gün transferleri) 500 IU HCG verilmesinin gebelik ve canlı doğum oranlarını artırdığına dair ipuçları saptanmıştır. Bugünkü bilgilerle rutin olarak kullanılması önerilmemektedir.
HCG nedir, tutunmada ne işe yarar?
HCG (insan koryonik gonadotropini), embriyonun dış hücre tabakasından salgılanan bir hormondur. Gebelik testlerinde ölçülen hormon da budur. HCG'nin en bilinen görevi, yumurtalıktaki sarı cismi (korpus luteum) uyararak gebeliğin ilk haftalarında progesteron üretiminin sürmesini sağlamaktır. Bunun yanında laboratuvar çalışmaları, embriyonun salgıladığı HCG'nin rahim iç zarında damar oluşumunu, bağışıklık sisteminin embriyoya uyumunu ve tutunma için gerekli bazı moleküllerin üretimini etkileyebileceğini göstermiştir. Rahim içine HCG verilmesi fikri, embriyo ile rahim iç zarı arasındaki bu erken iletişimi taklit etme düşüncesinden doğmuştur. Tutunmanın nasıl gerçekleştiği rahme tutunma (implantasyon) yazısında anlatılmaktadır.
Uygulama nasıl yapılır?
Uygulamada belirli miktarda HCG, embriyo transferinden kısa bir süre önce ya da transfer sıvısının içinde, ince bir kateter aracılığıyla rahim içine verilir. İşlem embriyo transferine benzer, ağrısızdır ve anestezi gerektirmez. Çalışmalarda kullanılan doz, zamanlama ve yöntem birbirinden farklıdır; bu da sonuçların karşılaştırılmasını güçleştirmektedir.
Bilimsel kanıtlar ne diyor?
Konuyla ilgili randomize çalışmaları bir araya getiren sistematik derlemelerde, 3. gün (klivaj aşaması) transferlerinde ve 500 IU ya da daha yüksek doz kullanıldığında bazı olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Ancak bu çalışmaların önemli bir kısmının yöntemsel sorunları vardır ve sonrasında yapılan çalışmalarda aynı yarar her zaman gösterilememiştir. Blastokist (5. gün) transferlerinde ise HCG'nin yararına dair bir kanıt yoktur. Blastokist transferinin giderek yaygınlaştığı düşünüldüğünde, bu uygulamanın yarar sağlayabileceği hasta grubu oldukça sınırlıdır.
Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği (ESHRE) 2023 yılında yayımladığı ek tedavilere ilişkin iyi uygulama önerilerinde rahim içine HCG verilmesini rutin kullanım için önermemektedir. Bu nedenle uygulama, ancak araştırma kapsamında ya da hastanın ayrıntılı bilgilendirildiği seçilmiş durumlarda düşünülebilir.
Riskleri var mı?
Rahim içine az miktarda HCG verilmesinin ciddi bir yan etkisi bildirilmemiştir. Bununla birlikte, kanıtı yetersiz her ek uygulama tedavinin karmaşıklığını ve maliyetini artırır. Ayrıca transfer öncesinde rahim içine ek bir kateter girilmesi rahimde kasılmalara yol açabileceği öne sürüldüğü için bu konuda dikkatli olunması gerekir. Gebelik testi açısından da bir not düşmek gerekir: transferden çok kısa süre sonra yapılan ölçümlerde dışarıdan verilen HCG'nin etkisi kalmış olabilir; bu nedenle gebelik testinin önerilen tarihte yapılması önemlidir.
Tutunmayı artırmak için başka neler öneriliyor?
Rahim içine HCG dışında endometrial zedeleme (scratching), embriyo tutkalı, rahim içine PRP verilmesi ve çeşitli bağışıklık tedavileri gibi birçok yöntem de tutunmayı artırmak amacıyla önerilmektedir. Bu yöntemlerin büyük kısmının etkinliği de kanıtlanmış değildir. Ayrıntılı bilgi için implantasyonun kolaylaştırılması ve tüp bebekte ek tedaviler yazılarına bakabilirsiniz.
Tekrarlayan tutunma başarısızlığı yaşayan çiftlerde ise ek uygulamalara başvurmadan önce embriyo kalitesinin, rahim içinin ve olası genel sağlık sorunlarının ayrıntılı değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşımdır. Tutunmayı etkileyen etkenler implantasyon üzerine etkili faktörler yazısında ele alınmıştır.
Sık sorulanlar
Rahim içine HCG, transferden önce yapılan çatlatma iğnesiyle aynı şey mi?
Hayır. Çatlatma iğnesi yumurtaları olgunlaştırmak için kas ya da cilt altına yapılan, etkinliği kanıtlanmış standart bir uygulamadır. Rahim içine HCG ise tutunmayı artırmak amacıyla denenen ve etkinliği kanıtlanmamış bir ek yöntemdir.
Daha önce tutunma olmadıysa denemeli miyim?
Bu soru, transferin hangi günde yapılacağına ve önceki başarısızlıkların olası nedenlerine bağlıdır. Kararın, kanıtların sınırlı olduğu bilinerek hekiminizle birlikte verilmesi uygundur.
Tedavinizde hangi uygulamaların yer alması gerektiğini konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Ankara Tüp Bebek Merkezi'nin diğer blog yazıları için blog sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




