Tüp bebek nedir, ne değildir sorusunu yanıtlamadan önce infertilitenin tek bir nedeni olmadığını bilmek gerekir. İnfertiliteye yol açan tek bir neden olmadığı için tek bir tedavi yöntemi de yoktur. Bazı sorunlar çok basit olarak ilaç tedavisiyle düzeltilebilirken, bazılarının tedavisi cerrahidir ve laparoskopi ya da histeroskopi gibi kapalı ya da açık ameliyatlarla çözüm bulunur.
Örneğin yumurtlama sorunu olan kadınlarda yumurta gelişimini sağlayan ovülasyon indüksiyonunun uygulanması ya da tiroid bezinin az veya çok çalışması, süt hormonunun fazlalığı gibi yumurtlamama sorunu yaratan durumlarda yalnızca bu durumların tedavi edilmesi çoğunlukla yeterli olur. Açıklanamayan infertilitede ve hafif erkek sorununda aşılama tedavisi denenebilir. Bunların yetersiz kaldığı durumlarda ya da kadın veya erkek sorununun daha ciddi olduğu hastalarda doğrudan tüp bebek ya da mikroenjeksiyon tedavisi seçilecek yoldur.
Tüp bebek nedir?
Tüp bebek uygulaması, sperm ve yumurtanın vücut içindeki doğal ortamında değil, laboratuvar ortamında bir araya getirilmesini ve döllenmesini ifade eder. Klasik tüp bebek işleminde elde edilen yumurtaların çevresine belirli sayıda hareketli sperm bırakılarak spermin kendiliğinden yumurtanın içine girmesi beklenir; mikroenjeksiyon işleminde ise tek bir sperm hücresi özel mikro aletler yardımıyla yumurtanın içine yerleştirilir. Vücut dışında elde edilen döllenmiş yumurtalar belirli bir süre özel besleyici sıvılar (kültür ortamı) içinde tutularak bölünmeleri sağlanır ve gelişen embriyolar, normal gelişimlerini sürdürebilmeleri için rahim içine yerleştirilir.
Tüp bebek ile ilk sağlıklı doğum 1978 yılında İngiltere'de gerçekleşmiş ve Louise Brown bu yöntemle dünyaya gelmiştir. Sonraki yıllarda bu alanda çok önemli gelişmeler olmuş ve yöntemin kullanımı çok yaygınlaşmıştır. Başlangıçta tüpleri tıkalı olan kadınlarda kullanılan bir yöntemken, artık birçok durumun tedavisinde kullanılmaktadır. Yöntemin gelişimi hakkında bilgi için tüp bebeğin tarihçesi yazısına bakabilirsiniz.
Tüp bebek tedavisinin aşamaları
- Yumurtalıkların uyarılması: İğne şeklindeki ilaçlarla birden fazla yumurtanın gelişmesi sağlanır ve gelişim ultrasonla izlenir.
- Yumurta toplama: Yumurtalar hafif anestezi altında, vajinal yoldan ince bir iğneyle toplanır.
- Döllenme: Yumurtalar laboratuvarda klasik yöntemle ya da mikroenjeksiyonla döllenir.
- Embriyo kültürü: Embriyolar 3-5 gün boyunca laboratuvarda izlenir.
- Embriyo transferi: Uygun embriyo ince bir kateterle rahme yerleştirilir; kalan uygun embriyolar dondurulabilir.
- Gebelik testi: Transferden yaklaşık 12 gün sonra kanda gebelik testi yapılır.
Aşamaların ayrıntıları tüp bebek tedavi basamakları yazısında, kimlere uygulandığı ise tüp bebek kime yapılır? yazısında anlatılmaktadır.
Tüp bebek ne değildir?
Tüp bebek, hiçbir zaman mucizelerin geçerli olduğu bir tedavi yöntemi değildir. Gerek yazılı ve görsel basında gerekse sosyal medyada tüp bebek uygulamasına, gerçekte sahip olduğundan çok farklı anlamlar yüklenmektedir. Her denemede gebelik elde edilemediği için, gebe kalamayan hastalara yönelik ısrarcı ve yanıltıcı tanıtımlar yapılmakta ve bir anlamda umut tacirliği yapılmaktadır.
Televizyonda, gazetelerde ve sosyal medyada sık sık tüp bebekle ilgili mucize yaratan tedavilerden söz edilir. Embriyo tutkalı, gebelik aşısı, çip teknolojisi, kök hücre, olgunlaşmamış sperm hücresi (yuvarlak spermatid) kullanımı (ROSI) gibi, aslında araştırma düzeyinde olan ya da bilimsel etkinliği kanıtlanmamış çok sayıda yöntem hastalara çözüm olarak sunulmaktadır. Bir yöntemin yeni ya da teknolojik görünmesi, işe yaradığı anlamına gelmez. Bu yöntemlerin bilimsel durumu hakkında tüp bebekte başarıyı artırdığı iddia edilen ek tedaviler yazısında bilgi bulabilirsiniz.
Gebelik şansını neler belirler?
Tüp bebek, gebelik elde edilmesine yönelik bir teknolojinin kullanımıdır ve ne yazık ki her denemede gebelik sağlayamaz. İnfertilitenin nedeni, kadının özellikle yaşı ve yumurtalık rezervi, embriyoların kalitesi, rahim içinin durumu ile laboratuvar koşulları ve uygulamanın özeni gibi birçok etken gebelik şansı üzerinde etkilidir. Bunların içinde en belirleyici olanı kadının yaşıdır: 35 yaşından sonra ve özellikle 40 yaşından sonra yumurta sayısı ve kalitesi azaldığı için deneme başına gebelik olasılığı belirgin olarak düşer.
Tüp bebek, herhangi bir nedenle ortadan kalkmış ya da azalmış gebelik şansını yeniden sağlamaya ya da gebelik olasılığını artırmaya yönelik bir tedavidir. Çiftlerin, tedaviye başlamadan önce kendi durumlarına göre gerçekçi gebelik olasılıklarını hekimleriyle konuşmaları önemlidir. Birinci basamak sağlık çalışanlarının da bu çiftlere bilgi verirken gerçek dışı haberlere itibar etmemeleri ve çiftleri bilimsel temelli bilgilere yönlendirmeleri gerekir.
Sık sorulanlar
Tüp bebek ile doğan bebekler sağlıklı mıdır?
Tüp bebek yöntemiyle dünyada milyonlarca bebek doğmuştur ve bu çocukların büyük çoğunluğu sağlıklıdır. Bazı gebelik riskleri, özellikle çoğul gebeliklerde artış gösterir; tek embriyo transferi bu riski azaltır.
Tüp bebek tek denemede sonuç verir mi?
Her zaman değil. Birçok çiftte gebelik birden fazla deneme sonrasında elde edilir. Dondurulmuş embriyolarla yapılan transferler, yeni bir yumurta toplama işlemine gerek kalmadan yeniden deneme olanağı sağlar.
Tüp bebek tedavisinin sizin için uygun olup olmadığını konuşmak için iletişim sayfasından ön görüşme talep edebilirsiniz. Diğer yazılar için blog sayfasına göz atabilirsiniz.
Sorularınız mı var?
Hekimlerimizle ön görüşme için randevu talebinde bulunabilir, telefon ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.




